در بين نگاههاي افراطگرايانه در حوزه اقتصاد كه يك سوي آن حيات نظام اقتصادي را بدون نتيجه مثبت مذاكرات امكانپذير نميداند و تحقق بهشت واردات و ارزاني را با مذاكرات متصور ميشود و در سوي ديگر تحريمها راكاغذ پاره ميداند، بايد جريان سومي را جستوجو كرد كه در آن در قبال هزينه تحميل شده تحريمها بر ما به دنبال فايده باشد؛ جريان سومي كه تنها با استفاده از تدبير و اميد واقعي و با اتكا به نيروي مردمي و دفع انرژيهاي منفي جهاني و با بهرهگيري از مديران لايق ميسر ميشود كه در آن هزينهها و تهديدهاي تحريم را تبديل به فرصت و فايده كند؛ نگاه سومي كه با خوشبيني در اقتصاد بر اين باور است هماكنون نيز تغييرات در حال انجام است و اصلاح اجباري و تدريجي منجر به جراحيها و اصلاح درست ساختارها شده و خواهد شد، به نحوي كه بازارهاي مالي، كالا و خدمات هماكنون در حال خودترميمي است اما نياز به مديريت بهينه و اصلاح سريعتر است به شرط آنكه راهكارها را فقط در خارج از مرزها نبينيم.
آنها بر اين باورند تا پيش از تحريمها واقعيت، توان و چهره اصلي اقتصاد در لايهاي از درآمدهاي نفتي موم اندود و پنهان بوده و وضعيت كنوني حقيقت و ظرفيت ما را آشكار كرده است، لذا با اين نماي واقعي نه فقط ميتوان بهتر برنامهريزي كرد بلكه بارهاي اضافه اقتصاد هم زمين گذاشته خواهد شد تا سبكبالتر به مسير ادامه دهد.
در چنين شرايطي به طور طبيعي دلبستگيها به وسايل سنگين همراه اقتصاد حتماً ما را از يك سو به ياد خاطرات و رؤياي درآمدهاي نفتي مياندازد كه بيمحابا هر چه ميخواستيم با آنها ميخريديم و انجام ميداديم و از سويي دل كندن از وسايل و خريدهايي كه تا پيش از اين انجام ميداديم سخت است اما هر چه هست، نبايد مانع حركت و رسيدن به مقصد اقتصاد و حركت در مسير توسعه شوند، از اين رو ميتوان پيشبيني كرد چنانچه روند موجود (درآمدهاي محدود نفتي) ادامه يابد، بايد به ناگزير براي حركت در مسير به سبكسازي و اصلاح ساختاري رجوع كرد، كما اينكه در مسير فعلي و بازارهاي مالي صحبتها و عمليات اجرايي در ساماندهي بيش از پيش شده است، حتي ادغام چند مؤسسه و تعطيلي برخي از آنها يا محدود كردن شركت بيمه توسعه از اين دست اصلاحات ناگزير بعد از شرايط تحريم است. همچنين در بازار بورس نيز ريزشهاي ماههاي پيش نشان از اصلاح واقعي اقتصاد دارد و در ساير بازارهاي كالا و خدمات همچون خودرو و لوازم خانگي و محصولات كشاورزي و لبنيات و... هم شاهد تغييرات ناگزيري هستيم كه انگار سم درآمدهاي نفتي ازبدنه اين بازارها در حال خارج شدن است (به استثناي چند بخش مانند پتروشيميهاي زياده خواه)؛ ترك اعتيادي كه لابد با درد همراه است و لابد سختترين مرحله زماني است كه بيمار از درد به خود ميپيچد و فرياد ميزند ودر عين حال بايد تصميم بگيرد براي ادامه مسير چه بخشهاي اضافي را جا بگذارد و حذف كند تا بتواند به راه خود ادامه دهد.
بديهي است در چنين شرايطي عدهاي كه كم طاقت ترند با رؤيا پردازي به دنبال بازگشت روزهاي از دست رفتهاند و در به در دنبال رسيدن مواد به بدن نحيف معتادند و بخشهايي نيز كه به تعبير مقام معظم رهبري مانند بچه پولدارها خرج ميكردند حاضر به قناعت و مديريت منابعشان نيستند. با اين اوصاف تنها تصميمات و تدبير واقعي است كه آينده اقتصاد را رقم خواهد زد؛ آيندهاي كه لابد در معرض قضاوت افكار عمومي قرار خواهد گرفت، هوشيار باشيم.
