اشتباه در جرائم غيرعمدي كه شامل بياحتياطي و بيمبالاتي ميشود و جرائمي كه
رعايت قوانين دولتي در آن ضروري است، بيتأثيري ميباشد و از فرد رفع مسئوليت نميكند.
مثلاً هرگاه به خاطر تقصير يا اشتباه قاضي، ضرر مادي يا معنوي به كسي برسد، قاضي
ضامن است و بايد خسارت وارده را جبران كند.
حال اگر انسان در خواب يا بيهوشي رفتاري انجام دهد كه قانوناً جرم محسوب ميشود،
مجازات نخواهد شد، چون انسان در زمان خواب فاقد درك و شعور است و حركت او در
اختيارش نيست. ولي اگر فرد با علم به اينكه درخواب يا بيهوشي مرتكب جرمي شود،
عمداً بخوابد يا خودش را بيهوش كند مسئول است.
اگر كسي ديگري را با هيپنوتيزم خواب كرده و او را وادار به ارتكاب جرم كند،هيپنونيزم
كننده مسئول است و اگر فرد خود را در اختيار هيپنوتيزم كننده قرار دهد تا مرتكب
جرم شود، هر دو مسئول هستند.
اگر فردي كه در خواب راه ميرود و اقدام به انجام اعمالي ميكند، درخواب كسي
را بكشد، بايد اين حادثه را پيشبيني ميكرده و چون پيشبيني نكرده است، قتل شبهعمد
محسوب شده و فرد مسئول پرداخت ديه است.
مستي جزو عوامل رفع كننده مسئوليت نيست، مگر اينكه ثابت شود در اثر مستي،
اختيار به طور كلي از فرد سلب شده و اينكه فرد براي ارتكاب جرم خود را مست نكرده
است، در غير اين صورت هم به مجازات شرب خمر محكوم ميشود و هم به مجازات جرمي كه
انجام داده است، ولي اگر فرد به قصد ارتكاب جرم خود را مست نكرده باشد، بلكه در
حالت مستي به طور اتفاقي مرتكب جرم شده باشد و درجه مستي او به حدي باشد كه اختيار
را از او سلب كرده باشد، فقط به مجازات شرب خمر محكوم ميشود و براي جرمي كه انجام
داده مسئوليت كيفري ندارد.
