180 سال پيش در چنين روزهايي بود كه اولين «كبريت» اختراع شد. محصولي براي توليد آتش كه رقيب جدي براي فندكهاي نفتي شده بود. حدود 20 سال طول كشيد تا اين اختراع وارد كشورمان شود. اگر به سرعت ورود برخي از اجناس ديگر به كشورمان نگاه كنيم متوجه ميشويم اين تأخير دو دههاي نسبت به ورود دوربين عكاسي بعد از سه سال به ايران، چندان قابل توجيه نيست.
كبريت در بدو ورود به كشورمان سوغاتي از فرنگ و كالايي لوكس به شمار ميرفت. شايد كمتر كسي فكر ميكرد در طول زمان كبريت از كالايي فرنگي به محصولي وطني و پر كاربرد تبديل شود. داستان پر فراز و نشيب كبريت در كشورمان كه هنوز هم بخش جدا نشدني از زندگي به شمار ميرود، سرآغازي بر گردآوري كتبي با عنوان« كبريت ايران» شده است. هفته گذشته و در پنجاهمين سالگرد انتشار اولين كتاب با موضوع كبريت در ايران، كتاب«كبريت ايران» رونمايي شد. اين كتاب به همت مهدي صادقي جمعآوري و نگاشته شده است.
براي بسياري از افراد گردآوري اشيا به تفريحي خاص تبديل شده است. يكي از كالاهايي كه مجموعهداري آن بسيار رواج دارد، كبريت است. مهدي صادقي در جلد نخست كتاب كبريت ايران كه به «كبريتهاي قوطي چوبي» اختصاص دارد، به مجموعهداري كبريت نيز پرداخته است و در انتهاي كتاب چند تن از مجموعه داران كبريت را نيز معرفي كرده است. مهدي صادقي در ابتداي كتابش نوشته است: آنچه در اين كتاب پيش روي شماست، مروري است بر سير تحول طراحي و توليد كبريت در ايران از بدو ورود تا سال 1357. از زماني كه كبريت به عنوان يك كالاي لوكس و سوغات فرنگ در ميان اعيان و اشراف جاي باز كرد تا زماني كه به كالاي ضروري و سپس به كالاي استراتژيك تبديل شد؛ نيز تا پس از آنكه به كالايي خرد و كم و بيش صرفاً كلكسيوني تبديل شده است. از آن روز تا كنون حدود 160 سال ميگذرد و از اختراع كبريت تا امروز حدود 180 سال.
مرور تاريخ طراحي و توليد كبريت در ايران، ما را به اين سمت ميكشاند كه كبريت يكي از نوارهاي نقاله تاريخ ماست. بسياري از جعبههاي چوبي كبريتهاي چند دهه پيش، براي خيليها حتي آنهايي كه اصلاً در آن زمان نبودهاند، خاطره شده است. امروز اين كبريتها خاطرات ما را ميسازد و هر كلكسيونري كه كبريتهاي قديمي جمعآوري ميكند، در واقع خاطرات گذشته را پاس داشته است. بر اين باورم كه كبريت براي ما ايرانيها چيزي فراتر از خاطره است، كبريت، تجربه و تاريخ ماست. اين كتاب داراي بخشهايي مانند چيستي كبريت، مادر دكتر مصدق، سيگار و كبريت، پدر كبريت ايران، كبريت كالاي استراتژيك، طراحي چهره افراد شاخص، باغ وحش كبريتي و كبريت در آيينه تمبر است. كتاب«كبريت ايران» در 272 صفحه در قطع وزيري و با صفحات رنگي و كاغذ گلاسه توسط نشر رسم منتشر شده است.
