مسجد يكي از مراكز عبادي- سياسي اسلام و زيربناي تمدن و فرهنگ اسلامي است كه از صدر اسلام همواره محوريت فعاليتهاي سياسي، اجتماعي و اقتصادي را برعهده داشته است. بسياري از امور اساسي مسلمين در لواي مسجد حل و فصل ميشد. پيامبر گرامي اسلام و امامان معصوم(ع) براي هدايت و راهبري مسلمانان و اعلام جهاد يا ابلاغ پيامهاي مهم يا بيعت، در مسجد با مسلمانان سخن ميگفتند. اما امروزه اين رويكرد تغيير يافته است. اظهارات اخير آيتالله حائريشيرازي درباره كاركردهاي مسجد در عصر حاضر و انتقادشان از تكبعدي شدن مساجد و بيتوجهي به خواستهها و نيازهاي اقشار مختلف مردم به ويژه نسل جوان در حوزههاي گوناگون بسيار بجا و قابل تأمل است، اما تحقق اين اقدام يعني ارجاع محوريت و مركزيت فرماندهي فعاليتهاي گوناگون فرهنگي و اجتماعي و پيشگامي مساجد در درجه اول، حمايت خود امامان جماعت مساجد، امنا و متوليان امر- بيش از 13 نهاد و دستگاه - را ميطلبد كه با فرآيند مديريت سنتي امروز و عدم بها دادن به نسل جوان امكانپذيري آن سخت دشوار است. اعلام نامگذاري ايام دهه تكريم و بزرگداشت مساجد بدون توجه به كاركردهاي فرهنگي و علمي و غفلت از نقش كتاب و فرهنگ مطالعه در اين نامگذاري شاهدي بر اين مدعاست. امروزه هزاران مسجد داراي كتابخانهاند كه در غالب برنامههاي فرهنگي سياستگذاريها ديده نميشوند. حال چگونه انتظار داريم مسجد به جايگاه اصلي و واقعي خويش دست يابد.
در حوزه جانمايي مساجد هم در عين حالي كه هماكنون بيش از 60 هزار مسجد در كشور داريم، اما بسياري از نقاط كشور به ويژه مناطق محروم فاقد مسجد و برخي از اين اماكن نيز بيشتر به نمازخانه شبيه هستند تا مسجد و البته در جانمايي و بعضي ساخت و سازها هم نيازها و شرايط انجام امور فرهنگي در نظر گرفته نشده است. هرچند بزرگان بر دولتي نشدن نهاد مسجد و حفظ استقلال اين تريبون مقدس و پايگاه ديني تأكيد دارند؛ اما طبيعتا ًساخت مسجد در شرايط فعلي بدون كمك سختافزاري دولت و ارائه بودجه و كمكهاي دولتي امكانپذير نيست، همچنين بسياري از برنامههاي علمي و فرهنگي و آموزشي هم بدون حمايت غيرقابل اجراست. اما در عين حال فراتر از همه اينها ضرورت بهرهمندي مناسب از ظرفيتهاي موجود مردمي مساجد و تلاش براي كارآمدسازي اين نهاد همچون سالهاي انقلاب و دفاع مقدس است كه مركزيت اعزام، فرماندهي و پشتيباني از انقلابيون و رزمندگان را برعهده داشت. امروزه به نظر ميآيد بايد مركز ثقل و فرماندهي جنگ نرم و تربيت افسران جنگ نرم و سربازان اين ميدان را به مساجد سپرد، همچنان كه مساجد در دوره جنگ، اعزامها و پشتيباني جنگ را به نحو موفقي مديريت كردند، امروز هم ميتوانند در اين ميدان پر از مين، اين جبهه را مديريت كنند.
