درگفت وگوي «جوان» با هنرمندان و دست اندركاران سينما به بهانه «روزهنر انقلاب اسلامي» مطرح شد

هنر انقلاب اسلامي، تزئيني نيست

چند سالي است كه به همت شوراي فرهنگ عمومي روز 20 فروردين ماه كه مصادف با سالروز شهادت سيد مرتضي آويني است به نام «روز هنر انقلاب اسلامي» نامگذاري شده است. براي تبيين هر چه بهتر هنر و هنرمند تراز انقلاب اسلامي با چند نفر از هنرمندان و دست‌اندركاران عرصه هنر انقلابي گفت و گو كرده‌ايم كه مشروح آن را در ادامه مي‌خوانيد.
حبيب‌اله كاسه‌ساز تهيه‌كننده سينما در رابطه با هنر و هنرمند انقلابي به خبرنگار «جوان» مي‌گويد: هنر انقلاب را هنرمندان انقلابي مي‌توانند خلق بكنند. كساني كه دغدغه انقلاب و نظام را دارند مي‌توانند هنر انقلاب را خلق كنند. ما براي تعالي و ترويج هنر انقلابي، انتظاري از افراد و كساني كه ارتباطي با انقلاب ندارند، نداريم. بر اساس آنچه ما باور داريم هنر انقلاب از روحيه و افكار افراد انقلابي بر مي‌آيد. اساساً هنرمند بر اساس تفكرات و تعلقات خاطرش يك اثر هنري را خلق مي‌كند و قاعدتاً يك فرد ضد انقلاب نمي‌تواند يك اثر هنري عميق و روح افزا كه مخاطب را به وجد يا تفكر وادارد، خلق كند. اگر هنرمندي كه به انقلاب اعتقاد ندارد اثري را خلق كند، خودش و اثرش به نوعي دچار نفاق و تضاد شده‌اند. هنرمند حرف دل و تفكراتش را به عرصه وجود و منصه ظهور مي‌رساند؛ نه چيزي شبيه ادا درآوردن.

   هنر انقلاب اسلامي هنري شجاعانه است
حسين قناديان، رئيس بسيج هنرمندان نيز با تأكيد بر اينكه بسيج هنرمندان هنري را كه مورد توجه و حمايت خودش قرار داده است، هنر انقلاب اسلامي است، مي‌افزايد: نكات و ويژگي‌هايي را كه براي هنر تراز انقلاب اسلامي مطرح است، در ميان سخنان و بيانات امام خميني(ره) و مقام معظم رهبري مي‌توان به وفور و وضوح مشاهده و آنها را جهت بهره‌برداري بيشتر استخراج كرد. اما در اين زمينه لازم است به چند مؤلفه اصلي و مهم اشاره كرد. اولين مؤلفه‌اي كه عرصه هنر انقلاب اسلامي بايد به آن توجه داشته باشد، بحث پويايي و به روز بودن است. ما سرمايه‌ها و گنج‌هاي نهفته زيادي داريم كه انقلاب اسلامي آنها را توليد كرده و لازم است آنها را توسط هنرمندان بصير و متعهدمان استخراج كنيم و در قالب محصولات مختلف مورد نياز جامعه پرورش و ارائه بدهيم. اين محصولات مي‌تواند در گونه‌هاي مختلفي مثل ادبي، تجسمي، نمايشي، موسيقايي و. . . وجود داشته باشد. در هر صورت اين يك بحثي است كه پويايي و خلاقيت خاص خودش را در عرصه هنر مي‌طلبد و بايد مؤلفه‌هاي زيبايي‌شناسانه هنري را داشته باشد تا مخاطب را مجذوب و در دل‌ها و جان‌ها نفوذ و رسوخ كند. نكته ديگري كه در عرصه هنر انقلاب اسلامي داريم اين است كه هنر انقلاب اسلامي به تعبيري هنري شجاعانه است. شجاعانه به اين معني كه هنرمند و محتواي هنري توليد و خلق شده توسط او آن شجاعت و جسارت لازم را در مصاف با جبهه كفر و باطل دارا است.
قناديان در ادامه خاطر نشان مي‌كند: بنابراين ما هنري را كه صرفاً به اصطلاح هنر گل و بلبلي باشد، هنر انقلابي نمي‌دانيم. همانطور كه مقام معظم رهبري نيز فرموده‌اند هنر امروز ما هنر مقاومت است نه هنر تسليم و سازش. حال اصل اين هنر مقاومت و پرداختن به آن يك نوع جسارت و شهامتي مي‌خواهد. به واقع يك ميدان جهادي است كه هنرمند ما بايد بتواند با محصول هنري مجاهدانه‌اش جبهه دشمن را در هم بشكند و در عين حال جسارت توليد و خلق چنين آثار هنرمندانه‌اي را داشته باشد. ويژگي ديگري كه مي‌توان براي هنر انقلاب اسلامي برشمرد «هنر اميد آفريني» و «نشاط آفريني دروني و فكري» در جامعه است. ما هنري را كه يأس و خودباختگي در خودش داشته باشد يا ترويج بدهد، هنر انقلاب اسلامي نمي‌دانيم؛ چراكه چنين هنري، هنري است كه غرب در حال ترويج و تبليغ آن است و به وضوح مشاهده مي‌كنيم كساني كه در اين عرصه از هنر فعاليت مي‌كنند عمدتاً آثار هنري‌شان سرشار و مملو از سياه‌نمايي در رابطه با وضعيت موجود است. در حالي كه اين همه رشادت و زيبايي‌ها و ظرفيت‌هاي نوآورانه انقلاب جمهوري اسلامي ايران را نمي‌بينند يا شايد بهتر باشد كه بگوييم نمي‌خواهند ببينند.
 
  هنري كه مردم را به سعادت هدايت نكند هنر تراز انقلاب اسلامي نيست
رئيس سازمان بسيج هنرمندان در پايان مي‌گويد: مؤلفه پاياني كه مي‌توان براي هنر انقلاب اسلامي تعريف كرد، همان مؤلفه مردم‌داري و مردم ياري انقلاب است. به واقع هنر انقلاب اسلامي جزو آن دسته از هنرهاي ويتريني نيست كه براي يك طبقه يا قشر خاصي از جامعه باشد، بلكه هنري است كه در دل مردم جا دارد و در ذات زندگي مردم اعم از شادي و عزا و كار آنها وجود دارد. هنري كه فقط تزئيني باشد و به درد مردم جامعه نخورد و باري از روي دوش آنها برندارد يا هنري كه مردم را به سمت سعادت و فلاح و پيروزي راهنمايي و هدايت نكند قطعاً اين هنر، هنر تراز انقلاب اسلامي نيست.
اما لازم است كه هنر را با تمام جذابيت‌ها و فاخر بودن‌هايش به ميان آحاد مردم جامعه ببريم تا در راستاي رسالت‌هايي كه بر عهده دارد، ايفاي نقش و وظيفه كند. تمام مشخصه‌ها و مؤلفه‌هايي كه براي هنر انقلاب اسلامي گفتيم و بر شمرديم فقط حول يك محور مي‌تواند محقق بشود و آن هم محور «ولايت» است و تقارن روز هنر انقلاب اسلامي و ولادت حضرت فاطمه الزهرا(س) در سال جديد را بايد به فال نيك بگيريم تا درهاي رحمت الهي روي هنرمندان و مردم عزيز كشورمان باز شود و آن دسته از موانعي كه هنر و فرهنگ غير انقلابي در زندگي برخي افراد ايجاد كرده است به حول و قوه الهي برطرف شوند و مؤلفه‌هاي هنر انقلاب اسلامي را به صورت عيني محقق كنيم.
 
  هنري كه دغدغه مردمي نداشته باشد با نفاق هيچ فرقي ندارد
جليل سامان، كارگردان سريال‌هاي «ارمغان تاريكي» و «پروانه» نيز درباره هنر و هنرمند انقلابي مي‌گويد: به نظر بنده پيش از هر چيز بايد تعريف‌مان را از هنرمند و هنر انقلاب اسلامي ارائه كنيم تا مشخص شود هنر و هنرمند انقلاب اسلامي چه كسي است. آيا هنر انقلاب اسلامي را يك مسئله‌اي مي‌دانيم كه از سال 1342 آغاز شده و هنوز هم در جريان است يا اينكه نه سال 1357 و روز پيروزي انقلاب اسلامي را پايان آن مي‌دانيم؟! من فكر مي‌كنم اولاً اين هنر از سال‌هاي دور شروع شده و همچنان جريان دارد؛ ثانياً مهم‌ترين ركن هنر انقلاب، اسلامي بودن آن است. هنري انقلابي است كه بايد و بتواند روح تعهد اسلامي را در مخاطبان خودش به وجود بياورد.
سامان در پايان تأكيد مي‌كند: انقلابي بودن يك هنر نيز به همان وجه مردمي بودنش باز مي‌گردد و از اين منظر مي‌تواند حائز و قابل اهميت باشد. هنرمندي مي‌تواند هنر انقلاب اسلامي را ترويج و تبيين كند كه دغدغه داشته باشد و به خاطر اعتقاداتش نسبت به آن هنر انقلابي و اسلامي براي خودش وظيفه و تعهد تعريف كند نه چيز ديگري. چه اينكه اگر غير از اين بوده و دغدغه مردمي يا مذهبي نداشته باشد با نفاق و مزدوري هيچ فرقي ندارد. هنرمندي كه براي دغدغه و تفكرش كار مي‌كند قطعاً دچار رنج و محنت نيز خواهد شد و به نظر من اين زحمت و تلاش در ذات و كنه هنر انقلابي و اسلامي جريان دارد و نهفته است.