دبير سيوسومين جشنواره تئاتر فجر از لزوم تأسيس سالن و پژوهشكده ويژه تعزيه و پرداخت آكادميك به آن، براي جلوگيري از حذف اين هنر آئيني از فهرست ثبت شده يونسكو گفت.
به گزارش «جوان»، تعزيه به معناي متعارف نمايشي است كه در آن واقعه كربلا به دست افرادي كه هر يك نقشي از شخصيتهاي اصلي را برعهده دارند، اجرا ميشود، تأكيد بر منظوم بودن ديالوگهاي نمايش و اجراي آن توسط افرادي كه بر پايه باورهاي ديني و اعتقادي خود قدم در مسير برپايي ميگذارند از مؤلفههاي اصلي تعزيه است. با اينكه نمونههايي از تعزيه از همان روزهاي ابتدايي پس از اتمام واقعه عاشورا ديده ميشد اما شكل رسمي و آشكار اين سوگواري، براي نخستينبار در زمان حكمراني آلبويه صورت گرفته است. اين سوگواري به گونهاي بود كه معزالدوله احمد بن بويه در دهم محرم سال ۳۵۲ هجري قمري در بغداد به مردم دستور داد كه براي سوگواري، دكانهايشان را بسته و بازارها را تعطيل شد، نوحه بخوانند و جامههاي خشن و سياه بپوشند و از آن دوره دستههاي عزاداري و نوحهخواني رايج شده و پايههاي نمايش شبيهگرداني ايران گذاشته شد. تعزيه بيشترين رواج خود را با حمايت دولت و حكومت صفويان پيدا كرد و دوره ناصرالدين شاه به اوج خود رسيد و بسياري دوره ناصري را عصر طلايي تعزيه ناميدهاند. معروفترين و مجللترين اين تكايا، تكيه دولت بود كه در همين دوره به دستور ناصرالدين شاه براساس تماشاخانه اپراهال انگلستان ساخته شد. هرچند با آغاز ديكتاتوري رضاخان اجراي تعزيه ممنوع شد اما در طول سده اخير اين هنر توسط خود مردم ادامه پيدا كرد.
تعزيه و خطر حذف از يونسكو!با توجه به عمر هزاران ساله تعزيه اما اين هنر آئيني به ثبت نرسيده بود تا30 آبان 89 كه پرونده تعزيه ايران در سازمان يونسكو به ثبت جهاني رسيد. لزوم تأسيس سالن و پژوهشكده ويژه تعزيه و پرداخت آكادميك به آن اما باعث شد كه چندي پيش خبر احتمال حذف تعزيه از فهرست يونسكو، بر خروجي خبرگزاريها قرار بگيرد، در همين خصوص گفتوگويي با اردشير صالحپور دبير سيوسومين جشنواره تئاتر فجر و پژوهشگر تعزيه داشتيم و از او در خصوص اين خبر و راهكاري براي مقابله با اين اتفاق پرسيديم. صالحپور با اشاره به اينكه تعزيه هنر نمايش آئيني كشور ايران است، ميگويد: تعزيه برآمده از فرهنگ ايراني اسلامي، نماد هنر نمايش، ادبيات و موسيقي ايران است و سرشار از مؤلفههاي فرهنگي ايراني و تعلقات بومي و آئيني ما است. وي ميافزايد: ژانر عمده نمايش ملي ما هنر تعزيه است و اين هنر ديني در سال 89 پس از تلاشها و پژوهشهاي فراواني كه خود بنده هم در آن سهيم بودم، به ثبت جهاني رسيد، اما متأسفانه در سالهاي اخير هيچ اقدامي در جهت اشاعه و معرفي تعزيه انجام نشده است، نه پژوهشكدهاي با محوريت تأسيس شده نه آموزشگاهي و نه حتي محلي براي اجراي اين نمايش و تعزيه به همان شكل طبيعي و سنتي به حيات محتضر خودش ادامه ميدهد.
تئاتر ايران را با تعزيه ميشناسندبا توجه به جايگاه تعزيه در نمايش بومي كشور ما، اما تنها دو تا چهار واحد درسي تعزيه در دانشگاهها وجود دارد كه آن هم به بيان دروس تئوريك محدود ميشود و كمكاري نهادهاي مسئول در زمينه پرداخت آكادميك به تعزيه و ساخت سالنها همواره مشهود است، صالح پور در اين زمينه معتقد است: دنيا هنر نمايش ما را با تعزيه ميشناسد و اقبال غربيها به هنر تعزيه ايراني در تمامي جشنوارهها مشهود است. وي با اشاره به اينكه كپي كارهاي فرهنگي متولي دارد اما به تعزيه نه تأكيد ميكند: اگر ما در كشورمان آثار شكسپير كار نكنيم، خيليهاي ديگر در دنيا هستند كه اين كار را بكنند، وظيفه ما اين است كه هنر بومي و ديني خودمان را اشاعه دهيم و در شرايطي هم كه هنر تعزيه به ثبت جهاني رسيده، توقع جهانيان در اين زمينه بر انگيخته شده است و ما بايد پژوهشهايي در اين حوزه نمايشي داشته باشيم. صالحپور تأكيد ميكند: پس از ثبت جهاني تعزيه، سازمان يونسكو بررسيهاي خود را آغاز ميكند و اگر اقدامي در جهت معرفي و اشاعه تعزيه اتفاق نيفتد، تعزيه را از گردونه خارج ميكنند
بايد سالن مخصوص تعزيه ساخته شودجاي خالي سالن براي اجراي نمايشهاي آئيني و تعزيه يكي از مهمترين معضلات سد راه اين نمايش بومي در سالهاي گذشته بوده است. پس از نابودي تكيه دولت، ديگر هيچ سالني براي اجراي تعزيه ساخته نشد و بهرغم جايگاه اين نمايش بومي در ميان اقشار مختلف جامعه ما، هنوز هم تعزيه فاقد سالني براي اجرا است، هنري ديني كه ضامن بقاي موسيقي دستگاهي ايران هم بوده. صالحپور در اين باره اظهار ميكند:150سال پيش در دوره قاجار ما تكيه دولت داشتيم در ضلع جنوبي كاخ گلستان كه محل اجراي تعزيه با حضور 20 هزار تماشاگر بود و در حال حاضر هم هنر نمايش ايران تكيه و تماشاخانه ايراني را طلب ميكند بايد سالني به فراخور اين نمايش آئيني بسازيم. ويژه خودشان را داشته باشد، اميدوارم كه ساخت يك سالن داراي مؤلفههاي معماري سنتي ايراني براي اجراي نمايشهاي آئيني در دستور كار ارشاد قراربگيرد.
