
«فراكسيون اعتدال تشكيل ميشود، فراكسيون اعتدال تشكيل نميشود.» از آغاز دولت يازدهم همواره در مجلس سروصداي حاميان دولت براي تشكيل اين فراكسيون دولتي در خانه ملت بلند بوده است. آنها، يعني نمايندگان حامي روحاني در مجلس نهم ترجيح ميدهند هويتي جدا بيابند و بتوانند آن گونه كه تمايل دارند از دولت حمايت كنند؛ اتفاقي كه در يك سال گذشته هم در مجلس افتاده، اما چون حمايتي صددرصدي از دولت صورت نگرفته است، حاميان روحاني را بر آن داشته كه خود فراكسيون جداگانهاي تشكيل دهند. آنها معتقدند با تشكيل فراكسيون اعتدال تعاملات دولت و مجلس درست ميشود اما اينكه منظور از درست شدن تعاملات چيست و آيا تشكيل فراكسيون اعتدال ميتواند چنين نقشي ايفا كند و آيا تشكيل يك فراكسيون دولتي وظيفه نظارتي نمايندگان مردم در مجلس را تحتالشعاع قرار نخواهد داد؟ از سويي آيا تشكيل فراكسيون تا اين حد هياهو لازم دارد كه مدام خبر تشكيل و عدمتشكيل بيايد و در نهايت هم مشخص نشود كار به كجا رسيد؟ اين نوشتار درصدد پاسخگويي به اين سؤالات برآمده است.
چرا فراكسيون دولتي؟هياهوي تشكيل فراكسيون اعتدال در مجلس هر بار كه بلند شد، پس از آن صورت ميگرفت كه سؤال و تذكري از جانب نمايندگان مجلس متوجه دولتمردان ميشد. حاميان دولت اين سؤال و تذكرها را برنميتافتند و معتقد بودند كمكاريهاي بزرگترهاي فراكسيون رهروان موجب شده تا به دولت تذكر داده شود: «ليدرهاي فراكسيون رهروان در جريان مناسباتش با دولت صادقانه كار نميكنند، ژست سياسي آنها ربطي به ماهيت رفتارهايشان ندارد....» حاميان دولت در مجلس حتي اظهار داشته بودند كه «حركتهاي فراكسيون رهروان را كيش و مات ميكنيم!» و البته اين اظهارنظر كه «رفتارهاي فراكسيون رهروان ولايت حكايت از اين دارد كه همراهي آنها با دولت در مواضع مثبت خوب نبوده است.»
اين اختلافات در داخل فراكسيون رهروان در آستانه استيضاح فرجيدانا، وزير علوم جلوه پررنگتري يافت و نمايندگان حامي دولت در مجلس علناً فراكسيون رهروان را تهديد به انشعاب و تشكيل فراكسيون اعتدال در صورت رأي آوردن استيضاح كردند: «اگر استيضاح رأي بياورد، فراكسيون اعتدال تشكيل ميشود» و البته استيضاح برخلاف آنچه رسانههاي اصلاحطلب و نمايندگان حامي دولت پيشبيني ميكردند، رأي آورد و حالا آنان خيلي جديتر از گذشته سخن از تشكيل فراكسيوني 90نفره ميگويند و معتقدند «فراكسيون رهروان در ماجراي استيضاح فرجيدانا نتوانست تشكيلاتي و منسجم عمل كند.» عمل تشكيلاتي يعني آنكه رأي دادن فراكسيوني و تحت نظر اكثريت حاكم بر فراكسيون!
كاظم جلالي، رئيس فراكسيون رهروان در مورد تشكيل فراكسيون اعتدال ميگويد: «در اين زمينه يك يا دو نفر از نمايندگان براي تشكيل فراكسيون ديگر مصاحبه ميكنند و مورد توجه رسانهها هستند، در حالي كه بنده به جز دو نفر از همكاران، شخص ديگري را نديدم كه در اين خصوص اظهارنظر كرده باشد. فراكسيون اعتدال اگر توان شكلگيري داشت تاكنون تشكيل شده بود، اما در عمل فقط شاهد هياهوي رسانهاي در خصوص تشكيل آن بودهايم.» وي در عين حال ميافزايد: «اگر چنانچه افرادي تمايل دارند كه فراكسيون جديدي تشكيل دهند، اقدام كنند زيرا بسياري از دوستان ما از اين ادبيات تهديدآميز تشكيل فراكسيون جديد رنجيدهخاطر شدهاند و حتي اين نوع ادبيات بر جلسه استيضاح نيز اثر گذاشت.»
روز يكشنبه (دوم شهريور) خبرگزاري مهر در خبري اختصاصي خبر از تشكيل هيئت مؤسس فراكسيون اعتدال در مجلس داد. علي مطهري، مسعود پزشكيان، سيدهادي حسيني، عليرضا محجوب، عليرضا نوري و مجيد نوري اين اعضا را تشكيل ميدهند.
عابد فتاحي، نماينده اصلاحطلب مجلس ميگويد: «به دنبال حركت سياسي روز چهارشنبه در استيضاح فرجيدانا و با توجه به عملكرد ضعيف فراكسيون رهروان تولد فراكسيون جديد اعتدال در خانه ملت رقم خورد. ما نياز به فراكسيوني داريم كه توانمند بوده و از قدرت كافي براي دفاع از سياستهاي خود در عرصه مجلس برخوردار باشد. زمزمههاي تشكيل اين فراكسيون توسط نمايندگان اصلاحطلب و مستقل مدتها شنيده ميشد، اما به دلايل مختلف اعلام موجوديت نميكرديم. امروز صبح (يكشنبه) نشستي ميان نمايندگان مستقل و اصلاحطلب برگزار شد و هيئت مؤسس فراكسيون، اساسنامه و مرامنامه آن مشخص شد.»
در عين حال علي مطهري روز گذشته در گفتوگو با خانه ملت گفت: «موضوع تشكيل فراكسيون جديد مربوط به گذشته است كه البته چون ملاحظاتي داشتيم اين موضوع مسكوت ماند و همچنان در همان شرايط قبل هستيم و مسئله جديدي پيش نيامده است. قطعاً در صورت رسيدن به تصميم، با افراد مختلف خصوصاً جناب آقاي لاريجاني مشورت ميكنيم.» وي انتشار خبر تشكيل فراكسيون جديد در مجلس از سوي برخي رسانهها را يك نوع فرصتطلبي سياسي خواند و گفت: «عدهاي ميخواهند در فراكسيون رهروان تفرقه ايجاد كنند و به طور كلي هدفشان تضعيف رئيس مجلس است و از هر بهانهاي براي رسيدن به اين هدف استفاده ميكنند.»
زير سؤال رفتن وظيفه نظارتي مجلسنمايندگان مجلس در واقع وكلاي مردم براي نظارت بر دستگاهها و نهادهاي حكومتي و به ويژه قوه مجريه هستند. آنان قرار است به صورت دقيق فعاليتهاي دولتمردان را رصد كنند و ابزارهاي تذكر و سؤال و استيضاح به منظور اعمال همين وظيفه نظارتي در اختيار آنان قرار گرفته است. اگر قرار است فراكسيوني در اعتراض به سؤال و استيضاح وزير تشكيل شود، در اين صورت ابزارهاي نظارتي مجلس كاركرد خود را از دست خواهند داد و نمايندگان به جاي نظارت، مداح دولت خواهند شد.
اواسط بهار امسال كه زمزمههاي تشكيل اين فراكسيون كمي جدي شد، نادر قاضيپور نماينده مردم اروميه در مجلس شوراي اسلامي با اشاره به موضوع تشكيل فراكسيون اعتدال گفت: «تشكيل يك فراكسيون دولتي با روح مردمي بودن مجلس سازگاري ندارد و مردم نمايندگان خود در مجلس را انتخاب ميكنند نه نمايندگان دولت را. تشكيل يك فراكسيون دولتي در مجلس باعث ميشود تا نماينده در سؤال و انتقاد از وزير دچار محدوديت شود و اين رويه به تدريج امر نظارت را زير سؤال برده و ما شاهد ايجاد رانتها خواهيم بود.»
آريايينژاد، نماينده مردم ملاير در مجلس شوراي اسلامي هم در خصوص اينكه فراكسيون اعتدال چه هزينههايي را ممكن است دربر داشته باشد، ميگويد: «هر دولتي در جهت منافع نظام حركت ميكند، نمايندگان ميتوانند از آن حمايت كنند اما اگر خدايي ناكرده جايي لازم باشد در جهت منافع نظام، عملكرد دولت توسط مجلس نقد و بررسي شود، تشكيل اين فراكسيون ممكن است به اين مهم آسيب بزند و در واقع يك خطر است. ما بايد از تجربه مجلس ششم عبرت بگيريم و مراقب باشيم اين حركتها به آن سمت و سو نروند و آقاياني كه با فرصتي كه مردم براي آنها بهوجود آوردهاند روي كار آمدهاند مراقب باشند در جهت نيات شوم فتنهگران حركت نكنند وگرنه ملت برخورد شديدي با آنها خواهند داشت.» آريايينژاد اضافه كرد: قطعاً فضاي نقد منصفانه، دولت را در جهت صحيح مياندازد اما اگر گروهي را تشكيل دهيم كه به واسطه حمايت آنها از اين نقد بگريزيم و كارهاي خودمان را پيش ببريم اين مشكل بهوجود ميآورد. افرادي كه در فكر تشكيل اين گروه هستند سابقه برخوردشان در مراحل مختلف نظام را ببينيم و ببينيم افراد سردسته دنبال چه هستند آيا به دنبال اين هستند تا دولت را در جهت رسيدن به اهداف انقلاب پيش ببرند يا در جهت نيتهاي حزبي و گروهي خودشان؟»
جالب اين است كه همين طيف سياسي در دولت گذشته، عليه كساني كه آنها را وكيلالدوله ميخواندند موضع ميگرفتند و حاميان دولت دهم را در مجلس وكيلالدوله خطاب ميكردند. در عين حال كيهان نوشت: «گفته ميشود اصلاحطلبان پشت ماجراي تشكيل فراكسيون دولتي اعتدال هستند هر چند برخي از حاميان دولت معتقدند تشكيل چنين فراكسيوني ضمن اينكه موجب خوردن برچسب «دولتي بودن» به نمايندگان عضو ميشود، باعث انسجام بيشتر دو فراكسيون رهروان و اصولگرايان خواهد شد. يك چالش ديگر در برابر طراحان فراكسيون جديد، تعداد اعضاست، چندان كه پيشبيني ميشود تعداد قابل توجه و مؤثري در اين فراكسيون عضو نشوند.»