پس از اعلام نگراني رهبر انقلاب درباره فرهنگ در ديدار با اعضاي مجلس خبرگان، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي با صدور بيانيهاي بر تبعيت خود و همكارانش از بيانات رهبر انقلاب تأكيد كرد. معاون فرهنگي وزير هم در گفتوگو با خبرگزاري ايسنا همين مضمون را تكرار كرد و ضمناً از تشكيل كارگروهي براي بررسي دغدغههاي ايشان در حوزه كتاب خبر داد. چند روز بعد از اين اتفاق، خبر دعوت از يك شاعر ضدانقلاب و هتاك به مقدسات و خارج نشين به نام «يدالله رويايي» براي شعرخواني در جشنواره شعر فجر منتشر شد و باعث انتقادات گسترده اهالي فرهنگ و هنر گرديد. دكتر سيدعباس صالحي، معاون فرهنگي وزير ارشاد هم درباره اين دعوت مورد سؤال قرار گرفت كه تنها به گفتن اين جمله بسنده كرد: «بايد در اين خصوص تأمل كنم؛ بعداً اظهارنظر ميكنم.» اين در حالي است كه در همين مدت اندك رسانههاي متعددي زندگينامه اين شاعر نزديك به دربار پهلوي را كه بعد از انقلاب به پاريس فرار كرده، منتشر كرده و با انتشار بخشي از نظرات و نوشتههاي وي كه حاوي توهين به مقدسات، نظام جمهوري اسلامي، انقلاب اسلامي، امام و رهبري است پرده از تفكرات و عقايد وي برداشتهاند. با اين حال معاون وزير ارشاد هنوز به جمعبندي نرسيده و واكنش به اين انحراف اساسي در جشنواره شعر فجر را به بعد از تأمل حواله داده است! حال آنكه نه اين واكنش نياز به فرصتي طولاني براي دورخيز دارد و نه عمل به دغدغههاي واضح و صريح رهبر انقلاب درباره كتاب و كتابخواني نياز به تشكيل كارگروه. اگر بنا بر تبعيت از رهبري باشد، كار براي انجام دادن زياد است. براي نمونه كافي است مسئولان وزارت ارشاد به همين بخش از سخنان رهبري كه درباره جلوگيري از انتشار كتابهاي مبتذل است، جامه عمل بپوشانند و كمي در رفتارها و گفتارهاي خود پيرامون مميزي يا رفع تعليق از ناشر كتابهاي مبتذل و مواردي از اين دست تجديد نظر كنند. «اين حرف معنايش آن نيست كه ما در زمينه توليد و چاپ و نشر كتاب، بىمبالاتى كنيم. بىمبالاتى جايز نيست. من به آقايان مسئول مسائل فرهنگى هم دائماً اين نكته را گفتهام و باز هم مىگويم كه ما بايد بدانيم يك دولت همچنان كه نسبت به بسيارى از امور مردم مسئول است - كلكم مسئول عن رعيته - مسئول وضع معيشتشان، وضع اقتصادشان، وضع سياستشان، وضع فرهنگشان، وضع تحصيلاتشان، وضع بهداشتشان، مسئول وضع ذهنشان هم هست. يعنى اگر ديديم كه فرضاً در جامعه ما كتابى هست كه هنرش فقط اين است كه احساسات جنسى را در جوانان تحريك كند، اين مضر است. اين را نمىشود به عنوان اينكه يك فرآورده فرهنگى است، آزاد بگذاريم كه هر كه خواست، توليد و عرضه كند؛ نه، اين بحث خواست نيست؛ مثل مواد مخدر است. موادمخدر هم خيلى طالب دارد. خيليها هستند كه اگر شما مواد مخدر را به آنها داديد، استقبال و مصرف مىكنند، اما بعد كه معتاد شدند، شما را لعنت مىكنند. خيليها هستند كه اگر مواد مخدر را از آنها بگيريد، ممكن است با شما دست به يقه هم بشوند، ولى بعد كه با اين كار توانستند از آن بيمارى نجات پيدا كنند، شما را دعا خواهند كرد. بنابراين خواست، يك امر مطلق نيست؛ آن خواستى كه بر طبق مصلحت است، مطلوب است. تشخيص مصلحت هم به عهده آن كسى است كه مسئول است. البته ما نمىخواهيم به مردم بگوييم شما حتماً اين كتاب را بخوانيد، آن كتاب را نخوانيد؛ نه. انواع سلايق، انواع فكرها، انواع ذهنها و انواع استعدادها بايد در مقابل خودشان ميدان بازى داشته باشند، براى اينكه آنچه را مىخواهند، بتوانند انتخاب كنند اما آن چيزى كه گمراهكننده و فاسدكننده است، ما نبايد اجازه بدهيم وارد ميدان شود. اين وظيفه ماست، وظيفه دولت است و وظيفه وزارت ارشاد است. به همين خاطر، اين استثناى مطلبى است كه من اول گفتم ما بايد فرآورده كتابى زياد داشته باشيم. البته جلوي نظرات غلط را نبايد گرفت. نظرات غلطِ فلسفى، اجتماعى و گوناگون اشكالى ندارد كه به داخل جامعه بيايد و نقد شود؛ اين خوب است. جلوگيرى از نظرات غلط فلسفى موجب مىشود كه كسانى خيال كنند اين نظرات درست است، اين عكس مطلوب اثر خواهد گذاشت. نه؛ طرح نظرات فلسفى، اجتماعى و سياسى - آنهايى كه يك نظريه است - اشكالى ندارد. به نظر من در باب نظريهپردازى نبايد محدوديتى وجود داشته باشد. بيشتر بايد براى نقد و ارزيابى و جدا كردن سره از ناسره همت شود، اما در زمينه كار عملياتى، بايد جلوي كتابهاى مضر را گرفت. ما كتاب عملياتى داريم؛ كتاب عملياتى اين است كه عملاً يك نفر را دچار مشكل مىكند، مثل همان احساسات جنسى كه اول گفتم. اينجا بحث نظريه نيست. اين كسى كه خواند، خودش به طور طبيعى تحت تأثير قرار مىگيرد. جلوي اين را بايد گرفت؛ اين اصلاً چيز قابل نقدى نيست. اين ملاك است، يعنى آن نوشتهاى كه وقتى وارد بازار فرهنگ شد، مشغول عمليات مىشود و قابل اين نيست كه به آن جواب داده شود، مضر است و بايد جلويش را گرفت.» (مصاحبه در پايان بازديد از نمايشگاه كتاب5/3/77)
