چند روزي است كه از برپايي چهارمين دوره «جشنواره مردمي فيلم عمار» ميگذرد و تاكنون آثار متنوعي در آن اكران شدهاند. مستند«فريادهاي روهينگيا» به كارگرداني جواد مزدآبادي كه روايتگر مظلوميت و نسلكشي مسلمانان بيگناه كشور ميانمار (برمه) است، يكي از آثار حاضر در اين جشنواره است. به همين بهانه گفتوگويي با وي درباره چگونگي و كيفيت ساخت اين مستند انجام دادهايم.
مزدآبادي درباره چرايي ساخت اين مستند به خبرنگار «جوان» ميگويد: مستند «فريادهاي روهينگيا» پروژهاي بود كه سال گذشته از طرف مركز گسترش سينماي مستند و تجربي تعريف و طرحريزي شد. براي ساخت و توليد اين اثر چند گروه اعلام آمادگي كردند، اما نهايتاً اين ما بوديم كه تلاش كرديم خودمان را به مسلمانان مظلوم روهينگيا برسانيم و اين نسلكشي فجيع مسلمانان را كه به دست بودائيان افراطي صورت ميگيرد، در قالب مستند انعكاس بدهيم.
به هر حال ماحصل تلاش ما در قامت اين مستند كه در جشنواره عمار حضور دارد، شكل گرفته است.
اين مستندساز جوان در مورد مشكلات رفتن به كشور ميانمار و مصائب آن اظهار ميدارد: كشور ميانمار (برمه) اصلا با ما همكاري نميكرد و اجازه ورود نميداد و هر كسي كه ميخواست به آنجا برود بايد به صورت قاچاقي ميرفت. سفارت كشورمان نيز چه در مالزي و چه در تايلند به خاطر برخي ملاحظات سياسي نتوانست به ما كمكي بكند. به همين دليل ما متوجه شديم كه خودمان بايد دست به كار شويم و به نوعي يك عمل انتحاري را انجام بدهيم.
به همين دليل همانطوري هم كه در فيلم نشان داده ميشود، ما در كشور مالزي خودمان را به صورت كاملاً پنهاني و ناشناس به مسلمانان ميانمار رسانديم و توانستيم كه يكسري تصاوير و گزارشات ضبط كنيم.
بعد از تعقيب و گريز با پليس افرادي ما را به صورت قاچاقي از ميان باتلاقهاي كشور لائوس عبور دادند تا بتوانيم خودمان را به مسلمانان ميانمار برسانيم. به طور كلي خيلي سفر سخت و پرحادثهاي بود كه كل بازه زماني آن حدود يكماه به طول انجاميد تا بتوانيم خودمان را به اين دو مكاني كه در فيلم مشاهده كرديد، برسانيم و حداقل بتوانيم گزارشهاي محدودي را بگيريم.
مزدآبادي در ادامه ميگويد: من سعي كردم در اين مستند يك ريشهيابي تاريخي هم نسبت به اينكه اصلاً تاريخ كشور ميانمار و مسلماناني كه وارد اين كشور شدهاند و همچنين اتفاقاتي كه در جريان جنگ جهاني و قبل از آن رخ داده است، انجام بدهم. اين مستندساز درباره علت اصلي و سرمنشأ آغاز چنين كشتاري ميگويد: همانطور كه در فيلم هم اشاره ميكنيم، مسئلهاي وجود نداشت كه مربوط به الآن و امروز باشد بلكه اين قضيه يك ريشه تاريخي و قديمي داشته است. مذهب بودا همانطوري كه در مستند روايت ميشود، مذهبي است كه از مهرباني و رأفت صحبت ميكند و اينكه نبايد هيچ گزند و آسيبي به ديگران برسانيم اما متأسفانه عدهاي از «بوداييهاي افراطي» كه ذهنيتهاي مخربشان باعث تحتالشعاع قرار دادن آيين بوديسم است با افراطگرايي يا شايد ترس از سرايت جريان «بيداري اسلامي» كه در تمام دنيا فراگير شده و احساس خطر از جانب مسلمانان، چنين اقداماتي را با بهانههاي بلاوجه و بيخودي انجام ميدهند.
اينها در چند مقطع تاريخي در ساليان گذشته - همانطوري كه در فيلم اشاره ميشود- ايالت «راخين» و «روهينگيا» را مورد تهاجم وحشيانه خودشان قرار دادهاند. اما اين بار با عنوان اينكه مسلمانان يك زن بودايي را كشتهاند، به رغم عدم واقعيت داشتن چنين مسئلهاي، آن را بهانه كردهاند كه موجب به وجود آمدن يكسري درگيريها در آنجا شده است.
كارگردان «فريادهاي روهينگيا» با اشاره به اينكه فجايع بسيار بزرگ و عجيب و غريبي آنجا در حال روي دادن است، ميافزايد: برخي از اين مسلمانان مظلوم ميگفتند اينها خيلي علاقه شديدي دارند كه شكم مسلمانان را پاره كنند يا جمجمه مسلمانان را متلاشي كنند و مغزش را بيرون بريزند و بعد با لذت روي آنها بپرند و لگدمال كنند.
اين يعني حتي اينها صرفاً به كشتن مسلمانان اكتفا نميكردند و راضي نميشدند! يا اينكه بعد از بريدن بخشهايي از بدن زنان مسلمان، آنها را جلوي چشمان حيرتزده و گريان همسر و فرزندانشان به آتش بكشند! ما تصاوير زيادي از اين فجايع وحشيانه و كاملاً غيرانساني داشتيم اما از نمايش آنها پرهيز كرديم، چه اينكه به خوبي ميدانيم كه هر كس ذرهاي بويي از انسانيت برده باشد قطعاً تاب و تحمل ديدن چنين تصاويري را ندارد! ما مجبور شديم فقط بخشي از عكسها يا تصاوير آرشيوي را كه وجود داشت، براي مخاطبان نمايش بدهيم. ميخواهم اين را بگويم كه ما در جهاني زندگي ميكنيم كه همه دم از تمدن، حقوق بشر، آزادي و... ميزنند اما من فكر ميكنم توحشي كه در اين تصاوير ميبينيم نه تنها انساني بلكه حتي حيواني هم نيست.
