هنوز سايه آهني و تاريك تيرهاي سر به فلكي كه در مقابل كاخ گلستان قد علم كردهاند از سر اين مجموعه كم نشده است كه حالا در باغي كه هر دم از آن بري ميرسد نوبت به ساخت پاساژي ديگر رسيده است كه در فاصله پنج پلاك آن طرفتر از عمارت بادگير كاخ گلستان و در حريم تاريخي اين اثر جهاني قرار دارد؛ پاساژي كه باز با همان لجاجتهاي هميشگي پاساژسازان سرمايهدار اطراف بازار بزرگ تهران قصد دارد تا ارتفاع 15 متري قد بكشد.
اين ارتفاع خلاف قوانين جهاني بوده و محدوده مجاز ارتفاع املاك جديدي كه در حريم آثار تاريخي جهاني چون كاخ گلستان ساخته ميشوند بايد 5/7 متر باشد. اكنون اين اتفاق در كنار داستان سراي دلگشا صبر بسياري از دوستداران ميراث فرهنگي را لبريز و اين سؤال را مطرح كرده است كه به راستي چرا قدرت و صداي واحدي به اين بازي تكراري و خستهكننده پايان نميدهد؟!
حتي قلم هم ديگر از نوشتن عباراتي تكراري كه با آبروي فرهنگ و تاريخ اين كشور بازي ميكند، خسته شده است. تهران، شهري كه بسياري از عناصر هويتي خود را به بسازبفروشان، سرمايهداران و نوسازي شهري باخته است، حق دارد تنها اثر تارخي جهاني خود را با چنگ و دندان حفظ كند. پايتخت تاريخي 200 ساله ايران پس از سالها با مجموعه فرهنگي و تاريخي كاخ گلستان به آرزويش رسيد تا يك اثر ثبت جهاني شده در سازمان جهاني يونسكو داشته باشد اما از همان زمان كه كاخ گلستان وارد ليست يونسكو شد پا در يك كفش فروكردنها بدون در نظرگيري منافع ملي آغاز شد.
سراي دلگشا اولين خطر براي خروج كاخ گلستان از فهرست جهاني محسوب ميشود. مالك سراي دلگشا اصرار به ساخت پاساژي بلند قامت درست در مقابل در ورودي كاخ گلستان دارد كه در صورت مشاهده بازرسان يونسكو، اين اثر در فهرست ميراث در معرض خطر يونسكو قرار گرفته و كار به تعديل ارتفاع پاساژ دلگشا و به هدر رفتن سرمايه مالك يا در غير اين صورت خروج كاخ گلستان از فهرست ميراث جهاني ختم ميشود!
در حالي كه هنوز چالشهاي ميان ميراث فرهنگي و مالك سراي دلگشا بر سر جايش باقي است، حالا پنج پلاك آن طرفتر از كاخ گلستان پاساژي ديگر ميخواهد سر از زمين در بياورد و حريم جهاني اين كاخ را مخدوش كند. از قضا مالك اين پاساژ نيز ميخواهد ارتفاع بناي خود را به جاي 5/7 متر كه ارتفاع مجاز در حريم بناهاي تاريخي جهاني است به 12 الي 15 متر افزايش دهد !
بر اساس اين گزارش، سراي افشار يكي از بناهاي اواخر دوره قاجار و اوايل دوره پهلوي است كه در خيابان 15خردادغربي، كوچه تكيه دولت و در محدوده ثبت شده عرصه كاخ جهاني گلستان و ارگ سلطنتي قرار دارد و بر اساس قوانين جاري ميراث فرهنگي، بناهاي واقع در محدوده عرصه ثبت شده يك اثر، نبايد براي تخريب و نوسازي مجوز بيش از هفت متر دريافت كنند؛ اينكه به رغم وجود چنين ضوابطي چگونه مجوز ارتفاع 12 متري براي اين بنا و پاساژ سراي دلگشا اخذ شده است، جزو شگفتيهاي زمانه است اما جالبتر آنجاست كه پيشتر مديركل سابق ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري استان تهران در مصاحبه با سايت ميراث آريا به تاريخ 14مرداد91 اعلام كرده بود كه «اداره ميراث فرهنگي تهران حريم كاخ گلستان را حفظ كرده و مانع از اجراي هرگونه عمليات ساخت و ساز در اين منطقه با ارتفاع بيش از شش متر خواهد شد و جلوي تخريب بناي تاريخي افشار را نيز گرفته است! اما سراي افشار كه زماني يكي از آثار هويتي تهران بود، نه تنها تخريب شده بلكه بر اساس گزارش كميته پيگيري حفاظت از خانههاي تاريخي تهران هم اكنون مراحل گودبرداري را تمام كرده و در مرحله سفتكاري است و مالك آن پيساخت پاساژي 12 الي 15متري را در بستر اين ملك ريخته است.
همه اينها در حالي است كه براساس مشاهدات عيني خبرنگار «جوان»، ساخت پاساژ مقابل كاخ گلستان در سراي دلگشاي سابق نيز كماكان ادامه دارد و تيرآهنهاي غولآساي آن نه تنها آسمان كاخ گلستان كه آسمان ارگ تاريخي تهران و بازار بزرگ را نيز خراشيده است؛ اتفاقي كه اگر ختم به خير نشود يا تكرار داستان برج جهاننما خواهد بود يا در ابعاد گسترده ملي خروج شانزدهمين اثر جهاني ايران از يونسكو را در پي خواهد داشت.
با اين حال هنوز هيچ مقام و مرجعي نتوانسته است با قدرت پيش از آنكه دير شود به اين بازي كه حقوق عمومي مردم و منافع ملي را به شوخي گرفته است، خاتمه دهد و اين روند سؤالبرانگيز را متوقف كند.
