ایسنا: در اولین روزهای بهار، برجستهترین سیارات بیگانه کشف شده در سال گذشته را مرور میکنیم:
سیارات بیگانه قابل سکونت
اخترشناسان دو سیاره جدید را با قابلیت میزبانی حیات خارج از منظومه شمسی شناسایی کردند؛ هر دو سیاره در منطقه قابل سکونت ستاره میزبان قرار دارند، یعنی در منطقه ای که امکان وجود آب بشکل مایع بر سطح سیاره وجود دارد.
ابرزمین HD۴۰۳۰۷g که در ماه نوامبر کشف شد، جرمی هفت برابر زمین داشته و در فاصله ۴۲ سال نوری با زمین قرار دارد.
این سیاره فراخورشیدی که می تواند سنگی یا غول گازی بشکل نپتون باشد، در میان منطقه قابل سکونت ستاره میزبان واقع شده است که امکان وجود آب را تقویت میکند.
ستاره HD۴۰۳۰۷ میزبان شش سیاره فراخورشیدی است که ابر زمین HD۴۰۳۰۷g دورترین سیاره محسوب میشود و طول چرخش آن بدور ستاره میزبان ۲۰۰ روز بطول میانجامد.
سیاره فراخورشیدی Gliese۱۶۳c نیز در منطقه قابل سکونت ستاره میزبان واقع شده است و جرم آن هفت برابر زمین است که میتواند سیاره سنگی بزرگ یا گاز غول پیکر کوچکتری باشد.
این سیاره در مدار یک کوتوله قرمز در چرخش است و طول هر سال (مدت چرخش بدور ستاره میزبان) ۲۶ روز بطول میانجامد.
هر دو سیاره فراخورشیدی HD۴۰۳۰۷g و Gliese۱۶۳c با استفاده از ابزار HARPS تلسکوپ ۳.۶ متری رصدخانه جنوبی اروپا در مرکز La Silla شیلی کشف شدهاند.
نخستین نمونه سیستم ستارهیی با دو جفت خورشید
تاکنون تنها شش سیاره با دو ستاره میزبان کشف شدهاند که اصطلاحا سیارات دو دویی (circumbinary planets) نامیده میشوند.
اما محققان دانشگاه ییل با همکاری دو منجم آماتور در قالب پروژه ای تحت عنوان شکار سیارات بیگانه، موفق به کشف سیاره گازی غول پیکر PH۱ شدند که در مدار یک جفت ستاره در یک سیستم چهار ستاره ای در حال چرخش است.
دمای سیاره گازی PH۱ بالغ بر ۲۵۱ درجه سانتیگراد است و طول چرخش بدور ستارههای میزبان ۱۳۸ روز بطول میانجامد.
این سیاره فراخورشیدی میتواند میزبان احتمالی قمرهای سنگی باشد که بدلیل دمای زیاد، فاقد آب هستند.
سیستم ستارهای دوتایی
سیاراتی که در مدار در سیستم ستارهای دوتایی در حال چرخش هستند، بدلیل شباهت با سیستم دوتایی تتواین (Tatooine) فیلم جنگ ستارگان، «سیارات تتواین» نیز نامیده می شوند.
اخترشناسان ناسا با استفاده از تلسکوپ فضایی کپلر موفق به شناسایی دو سیستم دوتایی مجزا با سیاره هایی در نزدیکی منطقه قابل سکونت ستاره های میزبان شدند.
سیاره گازی غول پیکر Kepler-۳۴b جرمی ۷۰ برابر زمین داشته و بدور دو ستاره خورشید مانند در حال چرخش است. این سیاره در فاصله چهار هزار و ۹۰۰ سال نوری واقع شده است و طول چرخش بدور ستاره های میزبان ۲۸۹ روز بطول می انجامد.
سیاره Kepler-۳۵b در فاصله پنج هزار و ۴۰۰ سال نوری واقع شده و جرم آن معادل یک هشتم جرم سیاره مشتری است؛ طول مدت چرخش بدور جفت ستاره میزبان نیز ۱۳۱ روز طول می کشد.
در نمونه دیگری از سیستم ستاره ای دوتایی، محققان برای نخستین بار موفق به کشف دو سیاره در مدار یک جفت ستاره دوتایی شدند.
ستاره های خورشید مانند Kepler-۴۷ در فاصله پنچ هزار سال نوری با زمین واقع شده اند.
سیاره Kepler-۴۷c یک گاز غول پیکر است که در طی ۳۰۳ روز بدور ستارگان میزبان می چرخد؛ سیاره Kepler-۴۷b نیز که کوچکترین سیاره شناخته شده در سیستم دوتایی محسوب می شود، در مدت کمتر از ۵۰ روز بدور جفت ستاره میزبان می چرخد
نزدیک ترین سیاره فراخورشیدی خارج از منظومه شمسی
نزدیک ترین سیستم خورشیدی به زمین به نام Alpha Centauri شامل سه ستاره با جرمی معادل ۹۰ درصد جرم خورشید، میزبان یک سیاره مذاب است که در فاصله ۴.۲ سال نوری با زمین واقع شده است.
چرخش سیاره سنگی در مدار ستاره Alpha Centauri B تنها ۳.۲ بطول می انجامد و سطح داغ این سیاره امکان قابل سکونت بودن آنرا منتفی می کند.
سیاره ای با خصوصیات شبه ستاره ای
سیاره گازی Kappa Andromedae b با جرمی معادل ۱۳ برابر جرم مشتری، از توانایی طبقه بندی در گروه کوتوله های قهوه ای برخوردار است.
اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ سوبارو ژاپن در هاوایی موفق به تهیه تصاویر مستقیمی از این سیاره شدند؛ دمای سیاره Kappa And b یک هزار و ۴۰۰ درجه سانتیگراد است.
کوچک ترین سیستم خورشیدی
اغلب سیارات عظیم تازه کشف شده، ابرزمین یا ابرمشتری هستند و یافتن اینگونه سیارات بسیار آسان است؛ اما اخترشناسان سه سیاره با کسری از اندازه زمین را شناسایی کرده اند که یکی از آنها در ابعاد سیاره مریخ، عنوان کوچکترین سیاره بیگانه را به خود اختنصاص داده است.
کوتوله های سرخ یکی از متداول ترین انواع ستارگان در کهکشان راه شیری محسوب میشوند و دانشمندان بر این باور بودند که آنها فاقد مناطق قابل سکونت هستند، اما تحقیقات سال جاری این نظریه را رد کرده است.
محققان چندین سیاره را در مدار ستاره KOI-۹۶۱ شناسایی کردهاند که در کمتر از دو روز بدور ستاره میزبان میچرخند.
قطر این سیارات سنگی ۰.۷۸، ۰.۷۳ و ۰.۵۷ برابر قطر زمین هستند و دمای بین ۱۷۷ تا ۴۴۷ درجه سانتیگراد، امکان میزبانی حیات را منتفی می کند.
