بسيج در طول تاريخ ۳۳ ساله خود همواره ثابت كرده كه تمام قد پاي آرمانهاي نظام و كشور اسلامي ميايستد و در اين مسير نيز نه از بزرگي و سختي مشكلات ميهراسد و نه كمي امكانات و محدوديتها دلسردش ميكند. اكنون نيز كه مسائل اقتصادي از اولويتهاي كشور به شمار ميرود، بسيج در راستاي بنبست شكني و الگوسازي در حوزه اقتصاد مقاومتي، در ميان بيش از ۲۰۰ عرصه مورد نياز در تأمين امنيت غذايي كشور، بر روي ۱۲ عرصه تمركز كرده تا آنطور كه سردار مجيد خراساني، مسئول سازمان بسيج سازندگي و مجري طرح ميگويد، با مردمي كردن اقتصاد، قدم شايستهاي در حوزه اقتصاد مقاومتي برداشته شود. خراساني كه از اين طرح با عنوان عيدي بسيج به مردم ايران سخن ميگويد، از انجام اطلاعرساني مناسب طرح در پايان سال ۹۱ خبر ميدهد تا از ابتداي سال جديد شاهد عملياتي شدن آن و ديدن ثمرات طرح در جاي جاي كشورمان باشيم.
قبل از اينكه صحبت از طرح و نحوه اجراي آن را آغاز كنيم، اصلاً بسيج چرا وارد مرحله اجرايي طرحهاي اقتصادي شده است؟كمك به دولت براي سازندگي كشور يكي از دو مأموريت راهبردي بسيج سازندگي در كنار حضور جوانان در امر آباداني در روستاها و مناطق محروم است. به اين لحاظ بسيج از سالهاي گذشته به دولت پيشنهاد داده كارهاي پراكنده و پرتيراژ را به بسيج سازندگي واگذار كند و خودش به طرحهاي عمده بپردازد. بسيج نيز در اين راستا با توجه به نقش واسطهاي كه بين دستگاههاي دولتي مناطق محروم دارد، مردم را در حوزه اقتصاد مقاومتي در عمل وارد ميكند. از سوي ديگر بسيج سازندگي تاكنون با انجام كارهايي چون ساخت راههاي روستايي، خانههاي بهداشت، مساجد، مدارس و... بخشي از مأموريت راهبردي كمك به دولت در سازندگي كشور را انجام داده است. اما اكنون كه در شرايط خاص اقتصادي قرار داريم و كشورمان از بابت تأمين امنيت غذايي دچار مشكل است، مجموعه بسيج به اين نتيجه رسيد كه انجام كارهاي عمراني همانند سنوات گذشته كافي نيست، پس بر روي ۱۲ عرصه از ميان بيش از ۲۰۰ عرصه مورد نياز كشور در تأمين امنيت غذايي تمركز كرده تا با حمايت از خانوادههاي روستايي و شهرهاي كوچك، بخشي از نيازهاي كشور را تأمين كند. لذا از آنجا كه اجراي اين طرح از ابتداي سال ۹۲ خواهد بود به نوعي ميتوان اين طرح را عيدي بسيج به مردم ايران در سال جديد دانست.
اين ۱۲ عرصه مورد حمايت بسيج كدامها هستند؟ با هماهنگيها و همكاريهاي خوبي كه با وزارت جهاد كشاورزي و اقشار مختلف در سازمان بسيج صورت گرفته، بسيج سازندگي برآن است بدون تصديگري، طرح اقتصادي خود را اجرا كند و از ابتداي سال ۹۲ براي گسترش ۱۲ عرصهاي كه اشاره خواهم كرد، طرحش را اجرايي كند. كمك به گسترش و توليد مرغ و تخم مرغ سنتي در منازل، باغات و محيطهاي روستايي با روش تغذيه تركيبي از مواد غذايي استاندارد و محلي، كمك به گسترش توليد ماكيان به ويژه اردك و غاز در روستاها، كمك به توسعه شيلات از طريق احداث حوضچهها و استخرهاي متعدد در كنار چاههاي آب در سراسر كشور و در مسير رودخانهها، توسعه پرورش قارچ به شكل خانگي، توسعه زنبور و توليد عسل به روش محلي، كمك به راهاندازي صنايع تبديلي كوچك براي فرآوري مواد غذايي و داروهاي گياهي در محيط روستايي و شهرهاي كوچك، كمك به توسعه واحدهاي كوچك توليدات گلخانهاي صيفيجات، كمك به ايجاد شبكه توليد و توزيع صنايع دستي و توليدات خانگي، كمك به ايجاد كارگاهها و واحدهاي كوچك پرورش دام سنگين و نيمه سنگين، كمك به ايجاد توسعه واحدهاي محلي پرورش شترمرغ و بوقلمون، كمك به توسعه كشت زعفران و تأمين آن در كشور و ايجاد كارگاههاي خانگي تأمين ورمي كمپوست براي توليد كود شيميايي ۱۲ عرصه اين طرح را تشكيل ميدهند.
بارها در كشورمان شاهد بودهايم كه طرحهاي اقتصادي گوناگوني به اجرا گذاشته شدند كه خيلي از آنها موفق نبودند؛ به عنوان مجري اين طرح چه ضمانتي را براي اجراي صحيح آن پيشبيني كردهايد؟
ما در آسيبشناسيهايي كه در حوزه اقتصادي داشتيم، متوجه شديم كه موضوعات اقتصاد مقاومتي عمدتاً در حد گفتمان باقي ميمانند و متأسفانه كمتر شاهد بوديم كه اين تئوريها به شكل عملياتي تبديل به برنامه و بحثهاي اجرايي شوند. در مطالعات بعدي هم متوجه شديم كه اگر هم قرار بوده فعاليتي اقتصادي انجام شود، اين كارها ناتمام باقي ميماندند و به اصطلاح چرخه آن كامل اجرا نميشود. به عنوان مثال مشاهده ميشود كه صرف واگذاري تسهيلات به معناي اجراي يك طرح تلقي ميشود، بدون آنكه نتايج آن بررسي شود. آسيب سوم نيز اين است كه مردم سازمان يافته وارد اين طرحها نشده و عمدتاً به شكل پراكنده به مراجع مختلف مراجعه كرده و با چالشهاي مختلفي روبهرو ميشوند. بنا بر اين با اين آسيبشناييها، بسيج سازندگي به عنوان مجري طرح، تمامي مراحل چرخه را تعقيب ميكند. مواردي چون اطلاعرساني و مشاوره، آموزش مهارتهاي فني و ترويج، نظارتهاي بهداشتي، كمك به دريافت تسهيلات، كمك به توليد توسط مردم، كمك به سامانه خريد، جمعآوري و فروش و حتي صادرات را تدارك ديديم. يعني ما حتي افراد تحت پوشش قرار داده شده را تا مرحله توزيع و فروش محصولاتشان كه عموماً از دغدغه توليدكنندگان است، همراهي ميكنيم. سياست كلي ما براي ضمانت اجرايي طرح نيز به اين نحو است كه به جاي واگذاري تسهيلات نقدي، تسهيلات غيرنقدي و انجام بخشي از فعاليتها به نيابت از مردم را مد نظر داريم. به عنوان نمونه در عرصه توليد مرغ سنتي و خانگي ما ۵۰۰ دستگاه جوجهكش ۵۰۰ قطعهاي را به طور متمركز خريداري و در شروع طرح به ۵۰۰ دهستان واگذار ميكنيم.
همانطور كه اشاره كرديد اين ۱۲ عرصهاي كه بسيج انتخاب كرده درصدد است امنيت غذايي كشور را تأمين كند، در اين خصوص چه معضلاتي در كشور ديده ميشود؟اين سؤال را ميتوانم با يك مثال پاسخ بدهم. اكنون ما در كشورمان يك ميليارد قطعه مرغ صنعتي توليد ميكنيم كه از نظر نژاد، دان و... وابستگيهاي زيادي به خارج از كشور دارند. علاوه بر اينكه اكثراً از نظر هورموني نيز عوارض بهداشتي در پي دارند. در مقابل ۵۰ ميليون قطعه مرغ محلي در كشور توليد ميشود كه فاصله بين توليد اين دو گونه مرغ چيزي در حدود يك به ۲۰ است. اين امر در حالي است كه مرغ سنتي وابستگي خاصي به خارج ندارد و در تأمين امنيت غذايي كشورمان ميتواند نقش ارزندهاي ايفا كند. فراموش نكردهايم كه چندي پيش همين تأمين نشدن دان مرغهاي صنعتي چه مسئلهاي را در گراني قيمت مرغ در كشور ايجاد كردهبود. پس بهترين راهكار اين است كه ما از توليد مرغ محلي حمايت كنيم، اما متأسفانه اكنون هيچگونه برنامهريزياي براي توسعه توليد مرغ سنتي وجود ندارد و به همين خاطر در طرح بسيج يكي از عرصهها همين توليد خانگي مرغ محلي منظور شده است.
در مرحله اجرا چه كارهايي انجام ميگيرد؟ به اين معني كه شبكه شما براي رساندن اين تسهيلات به مردم چگونه شكل ميگيرد؟در سال ۹۱ ما مقدمات تأمين اعتبار و تسهيلات را فراهم كرديم. سطوح مختلف از نظر سطوح اداري و مجموعهسازان بسيج را توجيه كرديم. هماهنگي با وزارت جهاد كشاورزي انجام شد و زيرساختهاي حداقلي مورد نياز براي توسعه طرح شروع به تأمين شد. در سال ۹۲ هم با اعلام چرخه كامل طرحهاي اشاره شده و نحوه اخذ تسهيلات كار شروع خواهد شد. تمامي اطلاع رسانيها هم تا پايان سال ۹۱ انجام ميشود. مجموع بسيج سازندگي در استانها و شهرستانها نيز مدير اجرايي اين طرح هستند. همان طور كه اشاره شد دستگاههاي همكار وزارت جهادكشاورزي و برخي از اقشار بسيج به ويژه بسيج مهندسين كشاورزي و بنياد تعاون بسيج هستند كه هركدام نقشي را در اجراي اين طرح ايفا ميكنند. وزارت جهاد كشاورزي در نظارتهاي فني و بهداشتي ورود ميكنند و بسيج مهندسان كشاورزي هم در حوزه مشاوره، آموزش، ترويج و نظارت تخصصي سهم دارد. به هرحال پس از فراهم آمدن مقدمات كار از طريق رسانههاي نوشتاري و تصويري نحوه مراجعه مردم ابلاغ ميشود و همان طور كه گفتم بسيج از واگذاري تسهيلات گرفته تا مرحله خريد و فروش محصول، مردم شركتكننده را همراهي ميكند. ضمناً علاقهمندان ميتوانند از طريق مراجعه به سايت بسيج سازندگي نيز از چند و چون اجراي طرح مطلع شوند.
هدفگذاريتان در اين طرح چه خواهد بود؟ آمارهايي از اين هدفگذاري داريد؟يكي از هدفگذاريهاي ما ايجاد ۵۰ هزار استخر حداقل ۱۰۰ متري در كنار چاههاي آب موجود كشور است كه لازم به يادآوري است هم اكنون ۵۰۰ هزار چاه ثبت شده در كشور داريم. همان طور كه قبلاً گفتم اكنون ما ۵۰ ميليون قطعه مرغ سنتي در حال توليد داريم كه برآنيم با اجراي اين طرح تا پايان سال ۹۲ اين رقم را به ۱۰۰ ميليون قطعه برسانيم. ايجاد ۸ هزار كارگاه سنتي خانگي تأمين ورمي كمپوست كه برآن است جايگزين كود شيميايي وارداتي شود، از ديگر هدفگذاريهاي ماست. اين را هم اضافه كنم كه اكنون ما سالانه ۶۰۰ هزار تن كودشيميايي وارداتي داريم. به همين خاطر بسيج برآن است در يك زمانبندي سه ساله با حمايت از توليد ورمي كمپوست، جايگزيني براي اين واردات ايجاد كند.
تسهيلاتي كه قرار است به علاقهمندان واگذار شود به چه صورت است؟ اگر ميشود به ارقام برخي از اين تسهيلات هم اشاره كنيد. همان طور كه گفتم بسيج سازندگي در اجراي مأموريتهاي راهبردي خود به نيابت از روستاها و مناطق محروم نقش واسطه بين دستگاههاي دولتي و مردم را ايفا ميكند. در اجراي اين طرح نيز بسيج سازندگي چنين نقشي را برعهده دارد. به عنوان مثال در ساخت ۵۰ هزار حوضچه ماهي مورد اشاره، بسيج سازندگي به نيابت از مردم يك طرح كلي را به بانك ارائه ميدهد و با اخذ يكجاي تسهيلات لازم، از مراجعه مردم به بانكها جلوگيري ميشود. سپس خود ما به مردم مراجعه ميكنيم و اين تسهيلات را دراختيارشان قرار ميدهيم. همان طور كه گفتم تا حد امكان تسهيلات غير نقدي ارائه ميشود. در همين ساخت حوضچهها مشابه ساختن مناطق زلزله زده به نيابت از مردم، بسيج اجراي طرح را برعهده ميگيرد. ضمن اينكه مردم عملاً خودشان استخر را خواهند ساخت، ولي مسئوليت و مديريت آن با ماست. اين روش اجازه انحراف در بودجه را نيز خواهد گرفت؛ چراكه بارها مشاهده شده وامي در يك جهت خاص اخذ شده اما در مسير ديگري به مصرف ميرسد. اما با مديريت تسهيلات توسط بسيج سازندگي، خود ما نايب مردم در اخذ تسهيلات از بانكها خواهيم بود تا از مراجعه پراكنده ۵۰ هزار تسهيلات گيرنده به بانكها جلوگيري شود و از طرف ديگر ما پاسخگوي اجراي طرح به بانك يا منبع ارائه دهنده تسهيلات خواهيم بود. در خصوص اعلام ارقام برخي از اين تسهيلات نيز بايد به اعطاي ۷۰ ميليون ريال اعتبار براي ايجاد مراكز ترويجي ۱۵۰۰ قطعهاي مرغ سنتي ( كه بايد زمين و انشعابات از خود اعتبار گيرنده باشد)، ۵۰ ميليون ريال اعتبار براي ايجاد گلخانههاي زير ۱۰۰ متر، ۳۰ ميليون ريال براي كارگاههاي ۵ متري ورمي كمپوست و. . . اشاره كنم.
در بعد اشتغالزايي پيشبيني ميكنيد كه اين طرح اقتصادي تا چه ميزان مؤثر باشد؟
هدف كلي ما از اجراي اين طرح اشتغالزايي نيست، بلكه تأمين امنيت غذايي است. اينكه روستاييان حداقل غذاي خود را تأمين كنند. البته اگر كسي بتواند كار خود را گسترش دهد مورد حمايت ما قرار ميگيرد و به اين ترتيب ميتواند يك شغل به شمار آيد، اما همان طور كه گفتم ما در ابتدا درصدد آن هستيم كه نيازهاي غذايي را تأمين كنيم و قصد هم نداريم كه مانند برخي از آمارها و ارقام صرف اعطاي تسهيلات را يك شغل به حساب آوريم.
اهداف عالي بسيج در اجراي چنين طرحهاي اقتصادي چيست؟با توجه به راهبرد الگوسازي و بن بست شكني بسيج در حوزه اقتصاد مقاومتي به جرئت ميتوان گفت با انجام اين طرح در سال ۹۲ خود مردم كشورمان جرئت ورود و پرداختن به دهها عرصه ديگر را به دست خواهند آورد و مشابه دوران دفاع مقدس كه نقش مردم در حوزه دفاع كاملاً عملياتي شد؛ چنانچه يك روحاني يا يك كارگر به فرماندهي لشكر رسيدند، در اين حوزه نيز هم مردم به اين باور برسند كه خودشان اقتصاد مقاومتي را مديريت كنند.
