تشكيل بسيج مستضعفين در ۵ آذر ۱۳۵۸ هرچند با رويكرد صرف نظامي صورت نپذيرفت، اما سخنان امام خميني(ره) مبني بر لزوم شكلگيري ارتش ۲۰ ميليوني به خوبي نشان داد كه بسيج عموم مردم در ديدگاه ايشان همواره يكي از عوامل اصلي حفظ و حراست كشور در مقابل تهديدهاي سخت دشمنان است.
با مروري بر تاريخچه انقلاب اسلامي ميبينيم كه اولين بار دولت موقت در تلاشي نافرجام سعي داشت با تأسيس گروهي موسوم به «بسيج جوانان ايران» به مهار انرژي موجود در جوانان انقلابي بپردازد، هرچند اين حركت با مباني غلط فكري كه در بطن خود داشت هيچ گاه از سوي عموم مردم مورد توجه قرار نگرفت، اما اين موضوع نشان ميدهد كه تشكيل بسيج يك حركت اجتماعي براساس اقتضائات و شرايط كشور انقلابي ايران بود.
پيروزي انقلاب اسلامي با حضور در صحنه عموم ملت ايران، لزوم اداره آن توسط پديدآورندگانش، يعني مردم را ميطلبيد. بنابراين نهادهاي انقلابي يكي پس از ديگري از بطن حركتهاي مردمي بيرون آمدند. تأسيس سپاه پاسداران برمحور گروههاي مجاهد اسلامگرايي كه مبارزه مسلحانه عليه طاغوت را تعقيب ميكردند و نيز تأسيس جهاد سازندگي كه از شوق گروههاي تحصيلكرده و تخصصي دانشجويي براي آباداني ويرانيهاي ستمشاهي ريشه ميگرفت، نمونههايي از اين حركتها به شمار ميرفتند كه امام(ره) را برآن داشت با ژرف انديشي خاص خود با صدور فرمانهايي به اين حركتهاي خودجوش قوت و رسميت بخشد.
تشكيل بسيج در آذرماه ۵۸ نيز از اين قاعده مستثني نبود. اما همانطور كه عنوان شد، نظر امام خميني(ره) در خصوص شكلگيري ارتش ۲۰ ميليوني كه تقريباً تمامي جمعيت جوان آن زمان را دربرميگرفت، لزوم آمادگي دفاعي بسيجيان را همواره مطرح ميساخت. از طرفي تهديد انقلاب اسلامي از بدو پيروزي از سوي دشمنان منطقهاي و فرامنطقهاي كه رعشههاي آن خيلي زود به صورت تحركات جدايي طلبانه در داخل كشور خود را نشان داد، هرچه بيشتر توجه به بُعد آمادگي رزمي بسيجيان را گوشزد ميكرد.
جنگ تحميلي كه صرفنظر از چندين ماه ناآرامي قبل و بعد از آن، هشت سال عمده سياستهاي كشور را به خود معطوف ساخت، يكي ديگر از مياديني بود كه بسيجيان را به ورود جدي به خود فراخواند و كيست كه نقش ارزنده و بيبديل سربازان مخلص خميني كبير را در پس زدن دشمني مجهز به سلاحهاي شرق و غرب ناديده بگيرد. صفوف به هم فشرده مردمي كه با نام و در قالب بسيج، به جبهههاي جنگ اعزام ميشدند، تصويري از شكست ناپذيرترين نيروهاي مسلمان را به رخ جهانيان ميكشاندند كه هيچ گاه از حافظه تاريخ بشريت محو نخواهد شد.
با چنين پيش زمينهاي بسيج نشان داد كه توانسته است از عهده يكي از عمدهترين مأموريتهاي محوله وليفقيه كه همان پاسداري از كيان كشور اسلامي است برآيد. اما اتمام جنگ و گذشت ساليان نسبتاً دراز از آن دوران، گاه اين شائبه را پديد ميآورد كه ديگر نيازي به توجه به بُعد نظامي بسيج و آموزشهاي آنان نيست. البته مشكلات فرهنگي و اقتصادي كشور كه تبعات خود را در جامعه نشان ميداد نيز برخي از مسئولان بسيج را برآن داشت تا بيش از هرچيزي به بعد فرهنگي بسيج توجه نشان دهند. از اين رو و به خصوص طي دولتهاي سازندگي و اصلاحات، بسيجيان هرچه بيشتر از فعاليتهاي اجرايي فاصله گرفتند و ميرفت كه اين شجره طيبه انقلاب اسلامي به يك سازمان صرف فرهنگي تبديل شود.
هرچند بايد اذعان داشت كه آموزشهاي نظامي همواره يكي از اصليترين شروط عضويت در بسيج بود، اما عدم تمركز در اين مورد ميتوانست تبعاتي را دربرداشته باشد. لذا در زماني كه حتي برخي از دلسوزان و دستاندركاران بسيج نيز گمان ميكردند كه بايد اصليت آموزشها در بسيج را به امور فرهنگي اختصاص داد، مقام معظم رهبري به عنوان خلف شايسته خميني كبير بار ديگر با تأكيد بر قدرت بازدارندگي عظيم تودههاي مردمي در قالب بسيج، مسئولان سازمان بسيج را برآن داشت كه توجه مضاعفي به بعد دفاعي و آمادگي رزمي بسيجيان داشته باشند.
تشكيل قرارگاه رزمي امام هادي (ع) از ابتداي سال جاري به رياست جانشين سازمان بسيج مستضعفين يكي از واكنشهاي سريع بسيج براي اجابت امر ولي خويش بود كه طي آن با تأسيس و گسترش گردانهاي واكنش سريع بيتالمقدس، شمشير توانمند ولايت را به تيغه تيز ديگري مجهز ساخت. گردانهايي كه نه تنها با نام كه با حضور در ميدان رزمايشهاي استاني بسيج، در عمل و به عينه قدرت رزمي ويران كننده بسيجيان را به چشم جهانيان رساندند. انجام حدود ۲۹ رزمايش استاني در ۲۹ استان كشور كه به طور ميانگين با حضور بيش از ۱۰ هزار بسيجي در هر رزمايش صورت گرفته، دليلي بر اين مدعاست كه ميرود با انجام دو رزمايش ديگر در دو استان باقيمانده، سراسر ايران اسلامي را قدمگاه سربازان مخلص ولايت ساخته و ايران را براي هر دشمني تبديل به جبهههاي به وسعت يك ميليون و ۶۰۰ هزار كيلومتر مربعي سازد.
