جشنواره فيلم عمار فرصت مناسبي بود تا طيفي از سينماگران و صاحبنظران سينما و فرهنگ نقد خود را از اوضاع فعلي سينما ايران ارائه دهند. نقدهايي كه بيانگر مواضع فكري گروههايي است كه با كليت سينما موافقند اما وضعيت اخلاقي و سياستهايي كه در پشت صحنه سينماي ايران در جريان است، آنها را وادار كرده كه خود به ميانه ميدان بيايند و سعي در اصلاح آن داشته باشند. چيزي كه ميتوان آن را هدف غايي جشنواره فيلم عمار نيز دانست. در شبهاي برگزاري سومين جشنواره فيلم عمار اشخاصي مانند «حسن رحيم پور ازغدي»، «مسعود ده نمكي» و «فرج الله سلحشور» به سخنراني پرداختند. اين صحبتها حاوي نكاتي است كه ميتواند بيانكننده گوشههايي از واقعيتهاي سينما باشد.
با اينها نميشود فيلم ديني ساخت
حسن رحيم پور ازغدي كارشناس فرهنگي با حضور در جشنواره فيلم عمار طي سخناني گفت: سؤالي كه در ذهن خيلي از جوانان ما وجود دارد، اين است كه به سينما و اين گونه ابزار تصويري ميتوان اتكا كرد و توسط آنها جنگيد؟ سؤال آدمهاي عادي هم نيست.
دانشجوي متخصص در حوزه سينما هم در اين مورد شك و شبهه دارد. خب غرب دارد اين كار را ميكند. معلوم است كه ميشود. با همين سينما ميتوان اهداف اسلامي را به خوبي پيش برد. البته بايد تئوريهاي قابلقبول داشت. با خواندن چهار تا كتاب و پنج تا فيلم و مستند كسي اسلام شناس نميشود.
وي ادامه داد: بسياري از فيلمسازان ما به المانهاي ديني بيتوجهند يا شايد هم توجه دارند اما احساس ميكنند كه با اينها نميشود فيلم ديني ساخت. از آن طرف برخي هم ادعاي درك اصول ديني را دارند اما وقتي فيلمشان را ميبيني، هيچ اثري از معنويت در آن وجود ندارد. يعني عرفانهاي مواد مخدر و شرك آميز و عرفانهاي موسيقي و چه و چه را نشان ميدهد، شايد در ميانش عرفان توحيدي هم باشد.
فقط ۳ درصد از فيلمسازان به فيلمسازي اسلامي معتقدند
فرج الله سلحشور، كارگردان سينما نيز از جمله سخنرانان جشنواره عمار بود وي كه غالبا اظهارنظرهايش همراه با جنجالهاي خبري است، اين بار نيز بيپروا از عواقب احتمالي صحبتهايش به سخنراني پرداخت. كارگردان سريال يوسف (ع) گفت: طبق آمار تحقيق و تفحص، مجلس شوراي اسلامي حدوداً سهدرصد از فيلمسازان ما به فيلمسازي اسلامي معتقدند، زيرا ما در فيلمسازي خود از كشورهاي ديگر خط ميگيريم و در محيط ناسالم، ارزشهاي سالم نيز سركوب ميشوند.
وي ادامه داد: بارها ديدهايم كه علماي ما وقتي به بالاي منبر ميروند، ميگويند قال الله يا قال رسولالله براي اينكه براي خودشان شأنيتي قائل نيستند، بنابراين ميگويند هرچه را كه خدا بگويد من ميگويم، چراكه خودم چيزي براي گفتن ندارم. ولي در سينماي دنياي امروز معنويت وجود ندارد و كتاب آسماني مطرح نيست كه سؤالاتشان را پاسخ بدهد. بنابراين به اجبار به سمت ماديگرايي رفتند و صهيونيسم نيز به آن دامن زده است.
سلحشور با بيان اينكه ما علمايي داريم كه با استناد به سخنان خدا پاسخ به سؤالات خود را از آنها ميگيريم، اظهار كرد: ما از خودمان چيزي نداريم كه بگوييم و اصلاً چه كارهايم كه بخواهيم چيزي بگوييم و اگر براي مسائل خود به سخن خدا، پيامبر و علما رجوع كنيم، اشتباهاتمان به حداقل ميرسد. لذا داستان را بايد اول خدا و سپس انسانهاي خداگونه و تربيتيافتههاي مكتب الهي و اهل معنا و معرفت بگويند. هنرمند اگر اهل معنا و معرفت نباشد، هنرمند نيست و به نظر من فيلمسازي اسلامي نيز امكانپذير است، همانگونه كه مستند را ميشود اسلامي ساخت و فيلم داستاني را نيز ميتوان اسلامي توليد كرد.
كارگردان سريال موسي (ع) ادامه داد: فيلمسازي اسلامي مشروط بر اين است كه فيلمساز اهل كمك به همنوع، دلسوز جامعه، اهل نماز شب، نماز اول وقت، عبادت و رياضت باشد. اگر فيلمسازي از سر درد فيلم نسازد، فيلمساز محسوب نميشود. فيلمسازي كه براي خود و دل خودش فيلم بسازد، فيلمساز محسوب نميشود و فيلمساز اسلامي نيست.
سلحشور در بخش ديگري از سخنانش گفت: هر فيلمي كه ميبينيم، نشانه شخصيت فيلمساز آن است، اگر فيلمي بخواهد به جامعه لطمه بزند، نبايد ساخته شود. من نيز زماني كه گفتم فيلمسازي ما فاحشه خانه شده است و بعد احساس كردم به جامعه ضربه ميزند، عذرخواهي كردم با اينكه كل فيلمسازان مورد نظر من نبودند و ما فيلمسازان متعهد و متشخص نيز داريم.
وي افزود: اگر ما در فيلمي بخواهيم جامعه را لجن نشان دهيم، غلط است ولي اگر درد جامعه را نشان داده و در كنارش راه حل قرار دهيم، اين خوب است. ۳۳ سال است كه به سينما و تلويزيون چيزي نگفتهايم و نتيجهاش اين شده است كه حدودا سه درصد آثار دههي ۷۰ قابل پخش است اما باقي آنها سبك بوده و قابليت پخش ندارند. در حالي كه در دهه ۶۰ از هر ۱۰۰ فيلم، ۱۵ فيلمش خوب است و به نظر من به جاي تجليل از فيلمسازاني كه اهل معرفت نيستند بايد فيلمسازهاي صالح و مؤمن مورد تجليل قرار بگيرند، چراكه نتيجه آنچه كه تاكنون انجام دادهايم، اين است كه امروز ميبينيم.
هزينه سريالهاي الف خرج انديشهسازي شود
مسعود دهنمكي كارگردان سهگانه اخراجيها كه فيلم رسوايي را به جشنواره سي يكم فجر فرستاده است نيز در سينما فلسطين حاضر شد. وي كه به عنوان يكي از سينماگران طيف ارزشي سينما شناخته ميشود، در مورد توليد فكر درو نيرو در سينما با اشاره به ايجاد دانشگاههاي از قبيل دانشگاه سوره و. . . براي تربيت نيرو گفت: البته همان متون قبلي را جلوي محصلان گذاشتند و كمكم افكار انقلابي آب رفت، چون احساس كردند تا از افكارشان عدول نكنند، آثارشان را نميبينند چون دغدغهشان ديده شدن بود و بسياري در ظاهر خود را چيز ديگري نشان دادند. وي افزود: آنها مثل ما اول ميخواستند سينما را اسلامي كنند اما خود سينمايي شدند و نهايتاً به مفاهيم بيخطر ديني ميپردازند كه مثلاً فلان فرد شفا گرفته اما اسلام انقلابي در اين آثار نيست.
عضو هيئت امناي دانشگاه هنر تصريح كرد: اين در صورتي است كه اگر هزينه يك سريال «الف ويژه» را صرف توليد انديشه ميشد كه به جاي تكنيسين آدمهاي با دغدغه از اين دانشگاهها بيرون ميآمد، همه چيز درست ميشد.
جشنواره مردمي عمار را ميتوان محلي براي بروز استعدادهايي دانست كه نميتوانند يا اجازه توانستن به آنها در بدنه سينماي ايران داده نشده است. طيفي از فكرهايي كه سينما را از زاويهاي ديگر نگاه ميكنند. اين جشنواره در حال گذر از آزمون و خطا به سمت و سوي شكلگيري و شكلدهي به انديشههاي متفرقي است كه زير چتر آن جمع شدهاند. سومين جشنواره مردمي فيلم عمار فردا (يكشنبه) به كار خود پايان خواهد داد و بايد منتظر بود و ديد كه توليدات جشنواره تا سال آينده از نظر كمي و كيفي چقدر رشد خواهند داشت.
