براي نمونه متأخر اين اتفاق هم ميتوان به جايزه جشنواره فيلم ابوظبي به فيلم «يك خانواده محترم» اشاره كرد، فيلمي كه به دنبال ارائه چهرهاي تاريك از ايران، دفاع مقدس و خانواده ايراني است. براي تحليل دلايل اين مسئله پاي صحبت فيلمسازان نشستهايم تا در خلال صحبتهايشان دريابيم چرا فستيوالهاي بينالمللي فيلم تا به اين اندازه از فيلمهاي سياهنما و تاريك ايراني استقبال ميكنند و در اين ميان فيلمهايي كه به ارائه چهرهاي صحيح و معتدل از ايران ميپردازند، از نگاه داوران اين محافل دور ميماند.
ماجرا از آنجا آغاز شد كه فيلم «يك خانواده محترم» ساخته مسعود بخشي و به تهيهكنندگي محمد آفريده كه با مجوز سيمافيلم و مشاركت تهيهكننده فرانسوي ساخته شده بود، به عنوان نماينده ايران در جشنواره كن حضور پيدا كرد. فيلم ماجراي يك استاد ايراني دانشگاه پاريس است كه براي بنا كردن بنياد امير به ايران دعوت ميشود. اين فيلم كه توسط عواملش به شهدا تقديم شده است، رويكردي ضد جنگ دارد و مادر امير كه يكي از فرزندان را در جنگ از دست داده است، نه تنها به شهادت فرزندش افتخار نميكند بلكه همسر بيمسئوليت خود را عامل كشته شدن فرزند كم و سن و سالش در جنگ ميداند. فيلم در ادامه حاشيههايي كه پس از حضور در جشنواره كن فرانسه داشت، اين بار در جشنوارههاي جهاني از جمله ابوظبي حضور پيدا كرده و جايزه ويژه هيئت داوران به همراه تنديس مرواريد سياه بخش «افق نو» اين جشنواره را هم از آن خود كرد.
پرسشي كه در اين ميان مطرح ميشود اين است كه چرا تنها چنين فيلم هايي از سوي جشنوارههاي بينالمللي با استقبال روبهرو ميشوند؟
فستيوالها، رويكرد دفاع از فيلمهاي سياهنما دارند
عليرضا رئيسيان كارگردان در اين باره به «جوان» ميگويد: نكته تأسفبار در ماجراي «يك خانواده محترم» اين است كه تهيهكننده فيلم كسي است كه خود از مديران دولتي بوده و به نظر ميرسد كه ماجرا در هالهاي از ترديد قرار دارد. تا پيش از اين مديران، فيلمسازان را متهم ميكردند كه فيلمهاي باب دل جشنوارههاي بينالمللي ميسازند اما در حال حاضر خودشان دست به اين كار زدهاند. اگر اين كار بد است چرا يك مدير دولتي با بودجهاي كه از نهادهاي عمومي و دولتي گرفته دست به اين كار زده است و اگر فيلم آنطورها كه ميگويند نيست، فيلم را پخش كنند تا همه ببينند.
البته در اين ميان ما فيلمهايي از فيلمسازان مطرح و مقيد كشورمان داريم كه به دليل ساختار سينماييشان در فستيوالها مطرح ميشوند نه به دليل سياهنمايي، اما متأسفانه رويكرد دفاع از فيلمهايي كه به دنبال ارائه چهره مخدوش از ايران هستند در جشنوارههاي بينالمللي وجود دارند و موضوعات انتقادي غير متعهدانه مورد توجه داوران اين جشنوارهها قرار ميگيرند. در اين ميان تهيهكننده فيلم «يك خانواده محترم» بايد موضعش را مشخص كند تا معلوم شود كه آيا مرگ فقط براي همسايه خوب است يا نه؟
رسانههاي داخلي بيش از حد به جشنوارههاي خارجي بها ميدهند مسعود اطيابي تهيه كننده و كارگردان در گفتوگو با «جوان» درباره رويكرد جشنوارهها در مقابل فيلمهاي ايراني ميگويد: نبايد از دنيايي كه موضع ضد ايراني دارد انتظار داشت كه از فيلمهايي كه چهرهاي موجه از ايران را به نمايش در ميآورند، حمايت كند. آنها مسلماً از فيلمهايي حمايت ميكنند كه به دنبال نشان دادن چهرهاي تيره از ايران هستند. نميتوان انتظار داشت كه جشنوارههاي بينالمللي از فيلمهايي كه مدافع مردم ايران هستند، حمايت كنند. اين مسئله فعاليتهاي ما در داخل است كه به تبليغ همين محافل در رسانههاي داخلي ميپردازيم و از مدتها پيش از برگزاري اين جشنوارهها تا ماهها پس از آن محور اخبار رسانههاي داخلي ما بر پايه اتفاقات اين فستيوالها قرار ميگيرد.
جشنوارههاي آنور آبي نبايد معيار فيلمسازي ما باشد جايزه دادن به فيلمي با موضوع ضد دفاع در حالي است كه در سينماي ايران فيلمهاي جنگي بسيار خوبي داشتيم كه از لحاظ مؤلفههاي ساختاري هم در رتبههاي بالا قرار داشتند اما به دليل اينكه موضوع فيلمهاي جنگ تحميلي هشت ساله عليه ايران بود، در جشنوارههاي بينالمللي ديده نشدند. اما فيلم «يك خانواده محترم» با موضوع جنگ و ديدگاه ضد جنگي خود كه به دنبال نشان دادن اجباري بودن مسئله دفاع مقدس است مورد حمايت اين جشنوارهها قرار گرفته است. «حبيب الله بهمني» كارگردان هم در گفتوگو با «جوان» در اين باره اظهار ميكند: سالهاست كه ما درگير اين موضوع هستيم كه جشنوارههاي آنورآبي به دنبال نشان دادن چهرهاي وارونه از ما هستند تا نگاه مردم دنيا را نسبت به جمهوري اسلامي تاريك كنند و ما هم انتظاري جز اين نداريم. طبيعي است كه فيلمهايي كه در جهت اهداف و سياستهاي غربي باشد، تأييد ميشود و هر فيلمي كه به نفع انقلاب باشد و مظلوميت چهره ملت ايران را ارائه بدهد، با آن مخالفت ميكنند. بهمني ادامه ميدهد: به نظر من جوايز آنور آبيها نبايد عاملي براي تصميمگيريهاي ما باشد و ما بايد كارهايمان را با ملاكهاي خودمان ارزيابي كنيم. بهمني همچنين در خصوص اينكه چرا عدهاي با بودجه مملكت عليه ايران فيلم ميسازند، ميافزايد: سعهصدر مديريت فرهنگي و هنري ما در برخي از موارد باعث برور چنين اتفاقاتي ميافتد.
از برخوردهاي نادرست داخلي هم نبايد گذشت «همايون اسعديان» كارگردان هم در خصوص توجه جشنوارههاي بينالمللي به فيلمهاي ايراني تاريك به «جوان» ميگويد: البته در اين ميان نبايد از برخوردهاي نامناسب داخلي كه باعث جذب برخي از فيلمها به سمت جشنوارههاي بينالمللي ميشود هم گذشت. زماني كه ما براي يك فيلم ممنوعيت اكران داخلي و خارجي ايجاد ميكنيم راه را براي چنين اتفاقاتي باز كردهايم. در پايان ميتوان اينگونه نتيجه گرفت كه فيلمهاي ايراني كه به دنبال ارائه تصويري تاريك از ايران هستند به اين دليل گل سرسبد جشنوارههاي فيلم خارجي ميشوند كه در راستاي القاي تصوير مورد نظر غربيها از ايران در اذهان عمومي قدم برداشتهاند.
