هفتمين دوره جشنواره سراسري عكس رشد اين روزها ميهمان موسسه فرهنگي - هنري صبا شده است تا توجه عموم جامعه را به آموزش و پرورش بيش از گذشته جلب کند. البته اين جشنواره تنها در حوزه آموزش و پرورش برگزار نشده است بلکه با افزايش گزينههاي خود سعي داشته تا دست عکاسان را در انتخاب موضوع باز بگذارد.
بخش اصلي اين جشنواره در چهار گرايش «آموزش و پرورش»، «ايران سرزمين پرگهر»، «کار و جهاد اقتصادي» و «زنگ هنر» برگزار شده است و بخش ديگري که به دانشآموزان اختصاص داده شده بود. گفته ميشود بيش از ۵ هزار عکس به دبيرخانه جشنواره رشد ارسال شده بود که در مقايسه با ساير جشنوارهها رقم بيسابقهاي است.
در اين ميان هيئت انتخاب آثار پس از بررسي اين آثار ۵ هزار و ۴۴۷ عكس را مناسب راه يافتن به مرحله داوري دانست که ۱۲۳۶ عکس در بخش دانشآموزي بودند. در نهايت آثار رسيده به دبيرخانه جشنواره مورد بررسي هيئت داوران متشکل از اسماعيل عباسي، فرهاد سليماني، محمد ستاري، اسعد نقشبندي و مجيد ناگهي قرار گرفت و بنابر نظر ايشان ۲۹۲ عكس از ۱۳۶عکاس در هفتمين جشنواره عکس رشد در معرض ديد عموم قرار گرفت. مراسم افتتاحيه اين جشنواره با حضور مسئولان آموزشي كشور و علاقهمندان هنر عكاسي برگزار شد تا «محمد ناصري» مدير كل دفتر كمك آموزشي از روبهرو شدن با استقبال و مشاركت بيش از حد انتظار و بالاتر از دورههاي گذشته سخن به ميان آورد و از جشنواره رشد به عنوان گستردهترين ميداني نام برد که ميتوان با آن استعدادهاي خلاق را شناسايي كرد و رسانه و هنرعكاسي را با اهداف آموزشي و فرهنگي پيوند زد.
در اين ميان «فرهاد سليماني» داور هفتمين جشنواره عکس رشد معتقد است:«دانشآموزان در اين دور از جشنواره موفقتر از بزرگسالان عمل کردند؛ چراکه در بخش دانشآموزي شاهد نگاههاي جديد و نوآورانه به جشنواره رشد بوديم. اين در حالي است که عکاسان در بخش بزرگسال دچار تکرار شدهاند و اين موضوع نگران کننده است.»
هرچند ممکن است برخي از کارشناسان وعکاسان دليل تکراري شدن نگاه عکاسان به جشنواره رشد را تکرار شدن موضوع آموزش و پرورش در دورههاي مختلف برگزاري آن بدانند ولي به گفته سليماني چنين بهانهاي نميتواند دليلي براي تکراري شدن نگاه عکاسان باشد، بلکه عکاس ميتواند با خلاقيت و نوآوري در نگاه و زاويه دوربين خود و انتخاب سوژههاي نو درصدد ارائه اثري جديد در اين حوزه برآيد و اين نکته چيزي است که در آثار بزرگسالان کمتر مورد توجه قرار گرفته بود.
بيشتر کارشناسان و داوران جشنوارههاي مختلف هنري معتقدند که فرآيند خروجي خلاقيت هر جشنواره در عکسهاي برگزيده نمايان ميشود. در اين ميان «محمد ستاري» عکاس پيشکسوت با دادن نمره نوزده و نيم به خلاقيت بخش دانشآموزي گفت:«اگر نمايش اين عکسها تنها در چارچوب نمايشگاهها محدود نشود و به طور همزمان در چند شهر و مکانهاي مختلف به نمايش درآيد تأثير گستردهتري در جامعه خواهد داشت.»
ستاري با اشاره به اينکه هر سال شاهد عکسهاي ارسالي هستيم که از عکسهاي برگزيده سال گذشته الهام گرفتهاند، خاطرنشان کرد: «عکاسان نبايد به کپي برداري روي آورند بلکه بايد با بروز خلاقيت، اثري جديد به وجود آورند تا از آن هنرمند خويش باشند. در کپي برداري ميتوان به زوايا و نکاتي رسيد که موجب رشد خلاقيت در هنرمند ميشود و بايد از اين راه براي طي کردن پلههاي رشد و ترقي بهرهجست.»
اين درحالي است که به دليل محدوديتهايي که براي عکاسي از مدارس و فضاي آموزشي وجود دارد، عکاسان با مشکلات فراوان در اين خصوص روبهرو هستند. به نوعي ميتوان گفت جشنواره عکس رشد تبديل به فرصتي براي اوليا و معلماني شده است که به فضاهاي آموزشي دسترسي دارند. اينگونه است که «مجيد ناگهي» داور هفتمين جشنواره عکس رشد معتقد است:«با چالشي به نام عکاس غيرحرفهاي که به محيط آموزشي دسترسي دارد و عکاس حرفهاي که به اين محيط دسترسي ندارد روبهرو هستيم.»
از ديگر سو ناگهي معتقد است:«عکاسي مستند اجتماعي رويکرد اصلي جشنواره عکس رشد است. در واقع ميتوان گفت جشنواره عکس رشد تبديل به انگيزهاي براي توليد عکاسي مستند اجتماعي شده است. ميتوان با برگزاري اين جشنواره نگاهها را به اين بخش معطوف کرد و اين مهم نياز به سياستگذاري و هدفگذاري بسيار دقيق دارد.»
با ديدن آثار به نمايش درآمده در هفتمين جشنواره عکس رشد اينگونه به نظر ميرسد که دانشآموزان و عکاسان نوجوان با سانسورها و دغدغههاي فکري بزرگترها بيگانه هستند و نگاه وسيع آنها به عکاسي گواهي بر اين مدعاست. بزرگسالان محدوديتهايي براي خود اعمال کردهاند که در عکسهاي دانشآموزان جايي ندارد.
چنانکه «مسعود ناصري» رئيس مؤسسه فرهنگي - هنري صبا ويژگي بارز جشنواره عكس رشد را بر خلاف ساير جشنوارههاي عكس شاد بودن آن عنوان کرد و افزود:«با آنکه در بيشتر جشنوارهها و نمايشگاههاي عکس شاهد سايهاي از غم، افسردگي و محتواگرايي هستيم و رويكرد عکاسان بيشتر بر اساس فرم انجام ميشود ولي عكس رشد به لحاظ زيبايي شناسي و مفهوم شاد است.»
وي دليل اين امر را مخاطب و توليدكننده اين آثار دانست و گفت:«شاد بودن و نگاه شاد و رنگارنگ به زندگي داشتن از جمله شاخصههاي توليدکنندگان و مخاطبان اين آثار که همان دانشآموزان هستند، است. آنها هنوز در زيرلايههاي پيچيده تناقضها و معضلات دروني و بيروني انسان شهري غرق نشدهاند و با روح طبيعت يگانه هستند.»
«حبيب يوسفزاده» سردبير مجله رشد نوجوان نيز معتقد است:«بسيار اتفاق افتاده که از عکسهاي به نمايش درآمده در جشنواره رشد براي القاي مفاهيم مورد نظر در مجلات رشد استفاده شده و شاهد تأثير شگرف آن بر مخاطب بودهايم؛ چراکه عکس رسانهاي است که مخاطب با آن ارتباط مستقيم برقرار ميکند و تأثير آن در يک لحظه ميتواند تمام حس عکاس را براي بيان هدف خود به مخاطب انتقال دهد. اين درحالي است که با هزاران نوشته و مقاله نميتوان چنين تأثيري در مخاطب گذاشت.»
گفتني است هفتمين دوره جشنواره سراسري عكس رشد با همكاري دفتر تكنولوژي آموزشي، مجله رشد و مؤسسه فرهنگي - هنري صبا از ۱۰مهر کار خود را در نگارخانه آينه آغاز کرده است و علاقهمندان ميتوانند تا پايان مهرماه براي بازديد از اين نمايشگاه به خيابان ولي عصر، خيابان طالقاني، خيابان شهيد برادران مظفر، شماره ۱۲۵ مراجعه كنند.
