اين رخداد فرهنگي كه بزرگترين جشنواره موضوعي فيلم در سطح كشور ميرود امسال ميزبان فيلمسازان، مديران، كارشناسان و علاقهمندان به سينماي دفاع مقدس بود. در نشستهاي مختلفي كه در حاشيه جشنواره برگزار شد هر كدام از طرفين به بيان نظرات خود پيرامون چگونگي گسترش سينماي دفاع مقدس آسيبشناسي و رسيدن به افقهاي نو در اين سينما به بحث پرداختند. از ميان مباحث مطرح شده در اين نشست ميتوان به چند موضوع مشخص اشاره كرد.
كمكهاي لجستيكي و پشتيباني يكي از موارد مورد انتقاد فيلمسازاني كه سابقه توليد فيلمهايي با محوريت دفاع مقدس را در پرونده كاري خود دارند، سخت بودن دسترسي به ادوات نظامي است، از مهمات مصرفي گرفته تا تسليحاتي چون تانك، بالگرد و هواپيما، اين تسليحات به طور مشخص و انحصاري در اختيار نهادهاي نظامي است. كارگردانان فيلمهاي دفاع مقدسي از دشواريهاي دستيابي به اين تسليحات براي ساخت فيلمهايي با موضوع دفاع مقدس گلايه دارند و يكي از دلايل عدم رغبت به ساخت فيلمهاي جنگي را همين مشكلات مطرح ميكنند. به نظر ميرسد اين مشكلات و گلايههاي ناشي از آن مربوط به نبود يك ساختار مشخص است كه وظيفه هماهنگي ميان فيلمسازان و نهادهاي نظامي را بر عهده داشته باشد. با آنكه انجمن سينماي انقلاب و دفاع مقدس در حال فعاليت است و ميتوان از طريق اين انجمن به بسياري از خواستههاي سينماگران براي ساخت فيلمهاي دفاع مقدسي پاسخ گفت، اما برخي اوقات انتظارات سينماگران يا ملزومات ساخت يك فيلم خاص بيش از حد توان انجمن است. به همين دليل اگر ارگانهايي چون سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و ارتش جمهوري اسلامي بتوانند اين نقيصه را حل كنند زمينه براي دسترسي راحتتر سينماگران به تسليحات و وسايل نظامي مهيا شده و فيلمسازان با فراغ بال بيشتري به كار ميپردازند در نتيجه امكان خلق تصاوير واقعيتري از ميادين نبرد ممكن خواهد شد.
آموزش نيروهاي جديد از مسائل مهمي كه در نشستهاي تخصصي جشنواره فيلم دفاع مقدس مطرح شد، بحث تربيت نيروهاي جديد براي ورود به عرصه فيلمسازي در حوزه دفاع مقدس است. به نظر كارشناسان اگر بخواهيم در آينده نيز شاهد توليد فيلمهايي با محوريت جنگ تحميلي باشيم بايد به فكر تربيت نسل جديدي از فيلمسازان باشيم كه به صورت تدريجي جايگزين نسل كارگردانان و فيلمنامهنويساني شوند كه خود جنگ را از نزديك لمس كرده و با آن زندگي كردهاند. نسل فعلي هنرمندان فعال در زمينه فيلمهاي جنگي تا مدتي محدود توانايي كار در سينما را دارند يا بازنشسته ميشوند يا مانند مرحوم رسول ملاقلي پور از ميان ما سفر خواهند كردند. فيلمسازان نسل سوم خاطره مشخصي از جنگ نخواهند داشت بنابر اين چگونگي آموزش آنها به صورت تخصصي و توانمند كردنشان جهت ورود به عرصه فيلمهاي دفاع مقدسي مقوله مهمي خواهد بود.
پيشنهاد تأسيس مركزي كه مسئوليت آموزش فيلمسازان نسل جديد را بر عهده داشته باشد توسط جواد شمقدري رئيس سازمان سينمايي كشور مطرح شد. اما وي به نهاد خاصي به عنوان متولي انجام اين كار اشارهاي نكرد. در صورت ايجاد اين مركز توسط نهاد يا سازماني كه توانايي فني و اجرايي لازم را داشته باشد، ميتوان اميدوار بود كه با آموزش نسل جديدي از سينماگران و ورودشان به عرصه توليد فيلمهاي دفاع مقدسي آمار توليد اينگونه فيلمها از رشد خوبي برخوردار شده و احتمالاً با آشنايي تخصصي كه فيلمسازان با مفاهيم جنگ تحميلي پيدا ميكنند آثار توليدشان نيز از درجه كيفي بالايي برخوردار بوده و باعث نگاه جديتر به سينماي جنگ و دفاع مقدس شوند.
آشتي مردم با فيلمهاي دفاع مقدس مردم بايد به ديدن فيلمهاي دفاع مقدس بروند اين خواستهاي بود كه شمقدري در مراسم اختتاميه جشنواره فيلم مقاومت مطرح كرد. وي حتي با نام بردن از فيلمهايي چون «شور شيرين» و «روزهاي زندگي» از ميزان پايين فروش اين فيلمها و عدم استقبال مردم از آنها گلايه كرد. اين گلايههاي شمقدري از يك سو به تغيير ذائقه سينمايي مردم باز ميگردد. در طي چند ماهه گذشته بسياري از فيلمهايي كه از شاخصههاي لازم براي فروش بالا برخوردار بودهاند به دليل همين تغيير در سلايق سينمايي مردم در هنگام اكران با شكستهاي سنگين تجاري روبهرو شده و نتوانستند مردم را به سينماها بكشانند. اكثر فيلمهاي به نمايش درآمده از ابتداي امسال با چنين وضعيتي روبهرو بودهاند و به جز چند استثنا هيچ فيلمي نتوانست در زمان اكران به انتظارات سازندگانش پاسخ دهد. دو فيلمي كه رئيس سازمان سينمايي از آنها نام برده نيز از اين قاعده مستثني نبودهاند. اما در گذشته فيلمهايي در حوزه سينماي دفاع مقدس جز ركوردداران ميزان تماشاگر و مجموع فروش گيشه بودهاند.
سهگانه اخراجيها نمونه موفق از فيلمهاي دفاع مقدسي است كه توانست با درك ذائقه مردم ركود قابل توجهي در جذب تماشاگر و ميزان فروش به جاي بگذارد. اين سهگانه نمونه خوبي است براي درك آن چيزي كه مردم از سينما انتظار دارند براي آنها چيزي كه در اخراجيها جذابيت داشت نو بودن داستان و نگاه جديد به مقوله جنگ بود كه تا پيش از اين كمتر در سينماي ايران شاهد آن بودهايم.
فيلمسازاني كه ميخواهند در حوزه دفاع مقدس به فعاليت بپردازند بايد اين نكته را مد نظر قرار بدهند كه پرداختن به موضوعات تكراري و رفتن به راهي كه پيش از اين توسط بسياري افراد پيموده شده است نه تنها باعث جلب توجه مردم نميشود بلكه عاملي براي دلزده شدن علاقهمندان از سينماي دفاع مقدس و رويگرداني آنها خواهد بود. دفاع مقدس گنجينهاي بزرگ از موضوعات و داستانهاي بكر را در دل خود جاي داده است. در صورت تحقيق و بررسي ميتوان از دل حوادث تاريخي رخ داده در طول جنگ تحميلي به نمونههاي ناب و تازهاي براي ساخت فيلم رسيد كه نه تنها تقليدي از كارهاي قبلي نباشد بلكه عاملي براي شناخت بيشتر مردم از جنگ تحميلي شوند.
