حضور ستارهها در عرصه تئاتر این روزها به یکی از سوژههای مهم عرصه نمایش تبدیل شده است و در این میان برخی ورود ستارههای سینما و تلویزیون به صحنه را تجاوز به حریم تئاتریها میدانند و گروه دیگر این اتفاق را باعث افزایش فروش نمایشها و گستردگی مخاطبان این هنر زیبا میدانند.
اسفندماه سال گذشته بود که سالن شماره دو ایرانشهر مهمان ستارگان سینمایی و تلویزیونی شد. با پخش تیزرهای تلویزیونی کار، عدهای که تا به حال حتی پایشان هم به سالنهای تئاتر نرسیده بود، برای تماشای نمایش راه ایرانشهر را پیش گرفتند.
اما این تمام ماجرا نبود. فروش خوب تئاتر پرستاره و صفهای طولانی مردم، اعتراض برخی از تئاتریهای پیشکسوت را برانگیخت. کسانی که با توهین به جوانان تازهکار میخواستند از ادامه حضور آنها در تئاتر جلوگیری کنند.
تئاتریها حضور ستارههای سینما بر صحنه را منجر به تجاری شدن، انحطاط و سطحی شدن فضای تئاتر تلقی میکردند و به نوعی نگران امنیت حرفهای خود بودند، در حالی که موج نوي تئاتر، حضور ستارهها را عامل پرمخاطب شدن هنر تئاتر تلقی میکرد.
دعواها تا آنجا ادامه پیدا کرد که بالاخره تئاتریهای مخالف، تبصرهای مصوب کردند مبني بر اینکه از آن تاریخ به بعد حضور بازیگران سینما در تئاتر منوط به صدور مجوز خانه تئاتر باشد، البته در میان تئاتریهای پیشکسوت هم بودند کسانی که حضور جوانان و ستارهها را در عرصه تئاتر عاملی برای تهدید خود نمیدانستند و از اینکه گروه جوانی بخواهند با استفاده از ستارهها گیشه را فتح کنند، ناراضی نبودند. در این میان پای صحبت قطبالدین صادقی و رضا حداد دو نفر از کارگردانان تئاتر نشستهایم؛ صادقی که از پیشکسوتان بنام تئاتر ایران است در کنار رضا حداد، جوانی که اجرای نمایش پرستارهاش سر و صداهای زیادي را بهپا کرد. تقابل باور این دو هنرمند به گونهای میتواند گویای رویکردی میانه در خصوص استفاده از ستارهها در تئاتر باشد.
قطبالدین صادقی: حضور ستارهها بورژوازی کردن تئاتر است قطبالدین صادقی کارگردان پیشکسوت تئاتر یکی از مخالفان حضور ستارهها بر صحنه است. او در گفتوگو با «جوان» در این باره میگوید: از نظر من استفاده از ستارههای سینما و تلویزیون در تئاتر، بار منفی به دنبال دارد. اینکه سالن تئاتر به جای توسعه تئاتر و دفاع از تئاتر ملی و هنری نمایشهای بی سر و ته را به ضرب و زور هنرپیشههای سینما و تلویزیون به خورد مردم بدهد، به نوعی پول جمع کردن و تجارت است.
وی با اشاره به مخاطبان چنین نمایشهایي میگوید: کسانی هم که به تماشای این نمایشها میآیند،افراد مرفهی هستند که نه شکل برایشان اهمیت دارد، نه محتوا. تنها به دلیل کنجکاویشان برای از نزدیک دیدن یک هنرپیشه به تماشای این نمایشها میآیند. در این میان هم امکانات تئاتر در خدمت تجارت این افراد قرار گرفته و هنرمندان واقعی تئاتر سرشان بیکلاه مانده است.
به این میگویند بورژوازی کردن تئاتر، یعنی فقط آثاری را میتوان کار کرد که قشر مرفه و پولدار جامعه دوست دارد، در حالی که طرفداران تئاتر کشور غالباً افراد ۲۰ تا ۶۰ ساله دانشگاه رفتهاند و معمولاً کم پول و متعلق به طبقه متوسط جامعه هستند که نمیتوانند مبالغ زیادی را برای خرید بلیت تئاتر بدهند.
صادقی درباره این نظریه که برخی معتقدند استفاده از ستارهها میتواند تئاتر را درآمدزا کند، میافزاید: این درآمدزایی نیست. مثل این تئاترهای لالهزاری که این روزها تعدادشان در سالنهای سینما به حدود ۳۰ نمایش هم رسیده است؛ تئاترهایی بی سر و ته که نه محتوا دارد نه داستان.
تئاترهای بورژوا که رنگ و لعاب خارجی دارد یک چیزی در حد همان تئاترهای لالهزار و همین تئاترهایی مبتذلی است که این روزها در سالنهای سینمایی اجرا میشود و در این میان به راحتی تئاتر اهل فرهنگ و متفکران و کسانی که تربیت دانشگاهی دارند و تئاتر مسئلهشان است، کنار گذاشته شدهاند.
رضا حداد: هیچ کسی حق ندارد بازیگران را از حضور در تئاتر منع کند رضا حداد کارگردان جوان تئاتر اما نظر متفاوتی دارد. او در گفتوگو با «جوان» درباره استفاده ستارهها در تئاتر گفت: استفاده از بازیگرانی محدود در هنر تئاتر پیامدهایی دارد که یکی از آنها این است که تئاتر به سمت تئاتری تکراری برود، البته به موضوع استفاده از ستارههاي سینما و تلویزیون در صنعت تئاتر میتوان از زاویههای مختلف نگاه کرد.
از یک سو همه بازیگران، چه بازیگران سینمایی چه تلویزیونی حق حضور در صحنه تئاتر را دارند و ما حق نداریم با اظهارنظرهای افراطی و توهینآمیز، بازیگران را از حضور در صحنه تئاتر منع کنیم و حضور در تئاتر را تنها حق عدهای محدود بدانیم. از طرف دیگر استفاده از ستارهها در صحنه تئاتر را میتوان از دو منظر بررسی کرد؛ دیدگاه اول اینکه حضور چهرهها روی سن میتواند باعث افزایش مخاطب تئاتر شود. از سوی دیگر این حضور میتواند باعث گرایش تئاتر به سمت تجاری سازی باشد. وی در ادامه میافزاید: به هیچ عنوان به دنبال تجاری شدن تئاتر نیستم.
از سوی دیگر اگر سالنها نمایش شناسنامهدار باشند و معلوم شود که کدام سالن تئاتر تجربی به نمایش درمیآورد، کدام آوانگارد و کدام تجاری، آن وقت تکلیف مخاطب مشخص میشود که با حضور در هر سالن با چه نوع نمایشی روبهرو است و میتوان به راحتی انتخاب کند.
استفاده ستارهها در تئاتر نظرهای مختلفی را در پی دارد و با توجه به انتقاداتی که از حضور ستارهها در عرصه تئاتر میشود، این حضور میتواند مخاطبان عام را با تئاتر آشتی دهد و راهی برای حضور همه اقشار اجتماع در سالنهای اجرا باشد.
