در این مراسم دكتر عبداله ولیپور استاد دانشگاه پیام نور واحد" زنوز" استان آذربایجان شرقی با بیان اینکه رباعیات خیام در اوج فصاحت و بلاغت سروده شده اند،گفت: درنگ زیباشناسانه در ساختار رباعیات خیام، نشان میدهد كه راز زیبایی و ماندگاری این رباعیات نه در طرز فكر و اندیشههای خاص خیامی، بلكه در این است كه این اندیشهها با زبانی هنری و بهرهگیری از تخیلات شاعرانه بیان شدهاند.
وی اظهار کرد : متاسفانه بسیاری از خیام پژوهان موقع سخن گفتن از خیام به شیوه اندیشگانی وی توجه میكنند و به فرم و صورت رباعیات بیتوجهی میشود.
دکتر ولیپور ادامه داد: حكیم عمر خیام نیشابوری درجه اول، از علم و فضل بوده و در نزد دانشمندان بزرگان و سلاطین، منزلتی عظیم داشته است، بهگونهای كه او را در حكمت، تالی ابوعلیسینا میخواندند و در ریاضیات سرآمد فضلا میشمردهاند.
وی با بیان اینکه هیئت و نجوم در مرتبهای بود كه وقتی كه در زمان سلطانجلالالدین ملكشاه سلجوقی برگزیدند تا محاسبه را ترتیب دهند و تقویم را تنظیم كنند، خیام یكی از آن دانشمندان و گویی بر همه مقدم بوده است،افزود: با این وجود، عامه مردم او را سبب رباعیاتش میشناسند و این معدود رباعیات وی هستند كه او را در همه دنیا مشهور كرده است.
دکتر ولیپور گفت: اكثر خیامپژوهان موقع سخن گفتن از خیام به جنبههای اندیشگانی خاص خیامی توجه داشتهاند و جنبههای زیباشناختی صورت و فرم این رباعیات ،مورد بیتوجهی قرار گرفته است.
وی تأكید كرد: خیامپژوهان به اوج فصاحت و بلاغت این رباعیات اذعان داشته و آنها را از هرگونه صنعت و تخیلات شاعرانه عاری دانسته و گفتهاند كه همه توجه خیام در رباعیات بهمعنا بوده است.
استاد دانشگاه پیام نور ادامه داد: ما با بررسی موارد زیادی از رباعیات خیام، گوشههایی از جنبههای زیباشناختی فرم این رباعیات را یادآور شدهایم و به این نتیجه رسیدهایم كه خیام برای بهتر به تصویركشیدن عواطف و اندیشههای خاص خود از تمامی شگردها و ترفندها و تناسبهای لفظی و معنوی و تخیلات شاعرانه نهایت بهره را برده است.
وی اضافه كرد: هنر رندانه خیام در این است كه چون تمامی این ترفندها و شگردها با صداقت و به دور از هر نوع تكلف و تصنع بهكار رفته، خواننده در اكثر مواقع شاید متوجه راز زیبای این رباعیات نشود.
دكتر مهدی نوروز استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد نیشابور نیز گفت: اگرچه خیام و حافظ، این دو شاعر بزرگ ایران و جهان، از سبك و سیاقی متفاوت برخورداند و مشربی جداگانه دارند، اما در اندیشههای زیربنایی و اعتقادی بسیار به هم شبیه هستند.
دكتر نوروزبا بیان اینکه خیام و حافظ قلل رفیع شعر ادب پارسی را فتح كرده و شهره خاص و عام شدهاند،گفت: كمتر شاعر نامداری را میتوان یافت كه در دیوان حافظ رد پایی نداشته باشد.
وی تاكید كرد: شاعران برجسته جهان از روحی بلند و متعالی برخوردارند و در اشعارشان از مضامینی سخن میرود كه دغدغه همه متفكران است. حكیم عمربنابراهیم، خیام نیشابوری، یكی از آنهاست. دكتر نوروز با بیان اینكه خیام در نیشابور متولد شد و در زمان خودش هرگز به شعر و شاعری شهره نبود، اضافه كرد: اولین كسانی كه شعری از او ذكر كردند نجمالدین رازی در كتاب 'مصادالعباد' و شهرزوری در كتاب 'تاریخالحكما' بودند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: نظامی عروضی، نویسنده كتاب ارزشمند 'چهار مقاله ' یا «مجمعالنوادر» كه خیام را از نزدیك دیده و از او دو پیشگویی نقل كرده است، از خیام با عنوان منجم یاد میكند و در باب سوم كتابش كه به نجوم مربوط است از وی سخن به میان میآورد.
نوروز افزود: خیام را باید پیامآور شادی دانست او بارها شادمان بودن و غم نخوردن را توصیه میكرد و متتقد است، ارزشمندترین سرمایه انسان عمر اوست پس باید آن را به خوشی گذراند و از لحظه لحظه آن استفاده كرد.
وی اضافه كرد: یكی از وجوه مشترك خیام و حافظ، ایستادگی در برابر ریاكاران سالوس است. چیزی كه بزرگترین گناه در نگاه هر دو است.
