رسانه ملي بهترين امكان را براي جلب توجه مخاطبان به يك موضوع خاص دارد؛ مزيتي كه در كمتر رسانه ديگري قابل رؤيت است؛ عموميتي كه تلويزيون دارد و سهولت دسترسي به آن ميتواند پوششي تقريباً ۱۰۰ درصدي را در جغرافياي ايران به همراه داشته باشد.
كمتر كسي را ميتوان يافت كه در طول شبانه روز از برنامههاي اين رسانه استفاده كند. صدا و سيما ابزاري قوي و در عين حال دستگاه عريض و طويلي كه هر ساله بودجه قابل توجهي را نيز از دولت دريافت ميكند و بالطبع بايد در مقابل امكانات انحصاري كه در دست دارد و بودجه مناسبي كه دريافت ميكند، بهترين خدمات را نيز ارائه دهد.
شايد معموليترين انتظاري كه حكومت ميتواند از صدا و سيما داشته باشد، اين است كه خود را مطابق با شعارها و سياستهاي كلي كه نظام تعيين ميكند، تغيير دهد و براي رسيدن آن اهداف به نتايج حداكثري، تلاش نمايد.
چند سالي است كه از سوي مقام معظم رهبري سياستهاي كلي كشور در قالب شعار سال بيان ميشود، امسال نيز از اين قاعده به دور نمانده و معظم له نام « توليد ملي، حمايت از كار و سرمايه ايراني» را براي جهت دهي به سياستهاي كلي نظام در سال ۹۱ برگزيدهاند.
اين انتظار ميرود كه صدا وسيما در راه نيل به اين هدف اقدامات جدي را بردارد. شايد مديران اين سازمان هم اكنون نيز ليستي بلند بالا از اقدامات خود ارائه دهند، اما تا چه اندازه ميتوان به اثر بخش بودن آنها اطمينان داشت؟
«جوان» درگفتوگو با چند نفر از منتقدان و كارشناسان به بررسي موفقيت يا عدم موفقيت صدا و سيما در تبيين اهداف و شعارهاي سال پرداخته است.
منوچهر اكبرلو در گفتوگو با«جوان» با اشاره به عملكرد صدا و سيما در طول سالهاي گذشته ميگويد:متأسفانه پرداختن به محورها و نام سالها آنچنان كه بايد جدي نيست و در ساخت برنامهها و به ويژه سريال هايي كه مخاطب زيادي دارند، توجهي به اولويتها نميشود.
به عبارت ديگر سريال سازان راه خودشان را ميروند وسياست پرداختن به موضوع سال بيشتر به توليد «وله»هاي كوتاه و مستقيم گوييها كشيده ميشود كه معمولاً برنامههاي پر مخاطبي نيستند.
طهماسب صلح جو نيز در گفتوگو با «جوان»مي گويد: به نظر من شعار امسال در آن حد شفافيت دارد كه نيازي به توضيح واضحات وجود نداشته باشد، شعار توليد ملي و سرمايه ايراني با وقوع انقلاب اسلامي متولد شده و مختص به امسال نيست و اگر مقام معظم رهبري آن را به عنوان شعار امسال انتخاب كردهاند، براي تأكيد بيشتر بوده است.
تلويزيون نيز بهتر است به جاي حرف زدن، اين شعار را در بخشهاي مختلف سازمان خود و به خصوص در توليد برنامهها نشان دهد. به نظر من صرف پرداختن به برنامههاي گفتوگويي براي نشان تعريف شعار امسال، بيشتر دور شدن از هدف است زيرا اين گونه تصور خواهد شد كه هدف فقط بيان كردن شعار است، نه عمل كردن به مفاهيم آن. جبار آذين ديگر منتقدي است كه در گفتوگو با «جوان» به اين موضوع ميپردازد.
به اعتقاد وي، شعار امسال حركتي نوگرانه از سوي مقام معظم رهبري بود اما جاي تأسف دارد كه عملكرد برخي از شبكههاي صدا و سيما در پرداختن به اين شعار همان پخش بيانات رهبر انقلاب بود، در صورتي كه بايد براي تحقق هرچه بهتر اين شعار از سوي صدا و سيما برنامهريزي و برنامهسازي شود، برنامه هايي اجتماعي كه با عموم مردم ارتباط برقرار كند، صحبتهاي خشك و فني سياستمداران و متخصصان نميتواند تأثير چنداني روي مخاطبان داشته باشد و بهتر است صدا و سيما آن را در سريالها و فيلم هايش نشان دهد كه متأسفانه كمتر در اين سالها نمونههاي آن را ديدهايم.
اما علي اعلايي، مشكل عدم توليد سريالها را در مسائل ديگري نيز ميداند، وي در گفتوگو با «جوان» ميگويد: با توجه به بوروكراسي حاكم بر صدا و سيما، مدت زماني كه لازم است تا يك ايده به اجرا برسد، بسيار طولاني ميشود و به همين دليل در فيلمها و سريال هايي كه از تلويزيون پخش ميشود، كمتر شاهد آن هستيم كه به اهداف نامگذاري آن سال نزديك شده باشند، البته بعضي اوقات با نمونههاي بسيار گل درشتي نيز روبهرو ميشويم كه از نظر جذب مخاطب موفق عمل نكرده و برنامههاي چشمگيري نبودهاند.
حسين معززي نيا نيز در گفتوگو با «جوان» در مورد عملكرد صدا و سيما طي چند ساله اخير و شعارهاي انتخاب شده براي اين سالها ميگويد:مسلماً واقعيت اين است كه سازمان صدا و سيما در اين حوزه مانند بسياري از حوزههاي ديگر مانند برنامهسازي در مناسبتهاي مذهبي، موفق عمل نكرده است، اين ضعف ناشي از دو عامل ابتدا ضعف در فهميدن خود پيام و ضعف بعدي در برنامهريزي و برنامه سازي است.
متأسفانه درك برنامه ريزان و برنامه سازان تلويزيون بسيار سطحي و منحصر به لايههاي نخست پيام است و برنامه هايي نيز كه بر اين اساس ساخته ميشوند، داراي ضعف ساختاري است.
اينها بخش هايي از نظرات كارشناساني هستند كه برنامههاي صدا و سيما را مورد نقد قرار دادهاند، به نظر ميرسد براي اجرايي كردن بيانات مقام معظم رهبري به عنوان سياستهاي راهبردي نظام جمهوري اسلامي، بايد بيش از گذشته صدا و سيما خود را مسئول و متعهد بداند و از تمام ظرفيتهاي خود استفاده كند.
