ندا مفاخري: بيست و پنجمين نمايشگاه بينالمللي كتاب تهران به نيمه راه خود رسيده است؛ نمايشگاهي كه با وجود تمامي كم و كاستيهاي آن هنوز پرمخاطبترين و مردميترين رويداد فرهنگي ايران در ۲۵ سال گذشته به شمار ميرود و سيل استقبال از آن با وجود تمامي كمبود هايش در روزهايي از برگزاري نمايشگاه تمامي مسئولان و حتي ترافيك خيابانهاي پيرامون مصلي را نيز مات و مبهوت كرد.
ربع قرن برگزاري نمايشگاه كتاب فرصت مغتنمي است تا با قدم زدن در نمايشگاه كتاب بتوان از تمامي آنچه در اين نمايشگاه و در زمينه آن ميگذرد اطلاع كسب كرد و هوشمندانه و هدفمند قدم در راه بازديد از آن در روزهاي باقي مانده از آن گذاشت.
سالن ياس، تازه اما با مكاني نامناسب
سالهاي سال بازديد كنندگان نمايشگاه از بزرگي و ضعف اطلاع رساني در نمايشگاه كتاب ناله داشتند و عنوان ميكردند كه در كارناوال بزرگي مانند نمايشگاه كتاب امكان مشاهده و خريد كتاب بدون اطلاع و برنامهريزي قبلي از آنها سلب ميشود.
در واقع وسعت و شلوغي حاكم بر فضاي نمايشگاه فرصت و حوصله بازديد را از مخاطبان گرفته و هر يك از آنها را به يك مشتري اتفاقي ناشران مبدل ميكرد كه به تبع كسي هم در جذب آنها موفقتر بود كه با رنگ و لعاب بيشتري به سراغ آنها ميرفت.
مجمع ناشران انقلاب اسلامي به عنوان يكي از تشكلهاي نوپاي عرصه نشر كشور امسال با برپايي سالن ياس كه تا پيش از اين با عنوان سالن كارنامه نشر از آن ياد ميشد، گام بلندي در رفع اين موضوع داشت.
اين سالن در شيوه جديد از برپايي خود در سال جديد براي نخستين بار كارنامه نشر ايران در سال ۱۳۹۰ را به صورت موضوعي و در قالب ۱۵ محور تقسيم بندي كرده و با ارائه آثار مرتبط با آن در تمامي زمينهها و ايجاد امكانات مطالعه در داخل سالن، به مخاطب خود اين امكان را داده است كه با حضور در اين سالن و مشاهده عناوين آثار و مطالعه آنها به صورتي كاملاً هوشمندانه قدم در راه انتخاب و خريد اين آثاراز ناشران آنها بزند.
سالن ياس اما به دليل واقع شدن در منتها اليه شمالي مصلي به نوعي دور از دسترس عمومي مخاطبان نمايشگاه واقع شده است و حضور آن پيش از ورودي شبستان ميتوانست شور و هيجان بيشتري به برپايي نمايشگاه كتاب بدهد.
بيداري و ربع قرن، رويشهاي تازه نمايشگاه
نمايشگاه كتاب امسال به عنوان يك رويداد فرهنگي منطقهاي و جهاني از حركتهاي آزاديخواهانه كشورهاي جهان در چند سال اخير و تبعات فرهنگي بر جاي مانده از آنها نيز غافل و دور نمانده است و با تدارك برپايي سالن ويژهاي با همين موضوع از نخستين روزهاي آغاز به كار نمايشگاه كتاب قدم در راه معرفي مكتوب اين حركتها كرده است.
مخاطبان نمايشگاه كتاب ميتوانند با حضور در مصلاي امام خميني(ره) و پيش از ورود به شبستان اصلي با حضور در اين سالن جداي از ملاقات و بازديد از نمايشگاه تصويري ارائه شده در زمينه بيداري اسلامي آثار مكتوب منتشر شده در كشور در اين حوزه را نيز به صورت مجزا خريداري كنند.
از سوي ديگر ربع قرن برگزاري نمايشگاه كتاب نيز بهانهاي است تا مخاطبان نمايشگاه در سالني جداگانه به نام ربع قرن خاطره و نوستالژي، ربع قرن برپايي اين نمايشگاه را در قاب تصوير مشاهده كنند و به مرور خاطراتي بپردازند كه به نوعي ميتوانسته بخشي از خاطرات آنها در باره نمايشگاه كتاب نيز به شمار آيد.
سالنهاي كودك، چيزي شبيه سالنهاي قبل
متشكريم اما لياقت ما اين نيست. اين دو جمله مهمترين حرفهاي نادر قدياني از بزرگترين ناشران حوزه كودك و نوجوان درباره اين بخش از نمايشگاه است كه امسال نيز همانند سالهاي قبل در زير چهار رديف چادر در فضاي خارج از شبستان مصلي برپاست.
ناشران كودك و نوجوان با وجود اينكه مخاطبان هدف نمايشگاه را تغذيه ميكنند اما از حيث مكان نيز به مراتب در وضعيت بدتري نسبت به ناشران دانشگاهي به استقبال مخاطبان خود رفتهاند و بازديد كنندگاني كه با مترو به نمايشگاه وارد ميشوند، چارهاي ندارند جز اينكه پس از طي يك خيابان شيبدار مصلي به چادرهاي كودك و نوجوان برسند.
با اين وجود سازههاي برپايي بخش كودك و نوجوان در سال جاري به شدت مقاومتر از سالهاي قبل خود را نشان داده و باران بهاري تاكنون خم به ابروي اين چادرها وارد نكرده است و البته خسارتي به اموال ناشران بخش كودك و نوجوان امسال با دو رويش تازه همراه شده است.
در قدم نخست غرفه ويژه حجاب و عفاف در اين سالن براي مخاطبان كودك و نوجوان طراحي شده است كه در آن با طراحي موضوعي حجاب و عفاف بدون اينكه فردي درصدد القاي موضوعي برآيد، مخاطب از نزديك با موضوع حجاب نوعي درگيري ذهني پيدا كرده و به آن ميانديشد.
جداي از اين بخش جنبي سال كودك و نوجوان نيز امسال با برنامههاي خاصي به استقبال مخاطبان خود رفته است.
اين سالن براي نخستين بار در سال جاري به صورت اختصاصي به كودكان ونوجوانان پرداخته است و اجازه ورود والدين آنها را به درون خود نميدهد. بر اين اساس هر كودك ميتواند با حضور در اين سالن از انبوه برنامههاي طراحي شده در آن در حوزههاي مختلف آزادانه بهره برده و روزانه در سه نوبت نيز با نويسندگاني كه براي وي اقدام به تأليف كتاب ميزنند از نزديك ديدار داشته باشد.
تب كتابهاي كمك آموزشي بالا نيست
ساليان متمادي است كه در كشور ما سالن كتابهاي آموزشي تنها به حضور ناشران كتابهاي كمك آموزشي به ويژه كتابهاي كنكورهاي مختلف خلاصه ميشود، تبليغات حجيم مؤسسات نشر اين كتابها تمامي مخاطبان نمايشگاه را تحت تأثير خود قرار ميدهد اما اين موضوع در نمايشگاه امسال جلوه بارزي به خود نديده و نمايشگاه به طور نسبي خود را از چنبره و تصرف اين ناشران بيرون آورده است.
ناشران دانشگاهي در سال جاري نيز با حضور ۶۲۴ ناشر در قالب ۴۳۲ غرفه در سالن ۱۳ تا ۲۱ در فضايي به وسعت ۶ هزار و ۷۰۰ متر مربع آثار خود را به نمايش گذاشتهاند.
با اين وجود در نمايشگاه كتاب امسال هنوز از هجوم تبليغاتي انبوه ناشران دانشگاهي خبري نيست، هر چند فضاي بنرهاي نصب شده در مصلي و نيز فرياد بلندگوهاي تبليغاتي هنوز متعلق به آنهاست و بخش ديگري نسبت به آن احساس نياز نكرده است.
شبستان، قلب تپنده نمايشگاه
اولين موضوع قابل توجه در برخورد با شبستان مصلي در سال جاري عدم تغيير نسبي چيدمان ظاهري آن براي بازديد مخاطبان از نمايشگاه است. با اين حال هر بازديد كنندهاي ميتواندبه خوبي مشاهده كند كه فضاي تخصيص داده شده براي بسياري از ناشران مطرح امسال تا حد تأملبرانگيزي كوچك بوده است كه غرفه نشر افق تنها نمونه كوچكي از آن به شمار ميرود.
با اين وجود شبستان در سال جاري نيز در دو بخش به ميزبان مخاطبان نمايشگاه رفته است. در بخش نخست يا طبقه نخستين كه تمامي ناشران عمومي داخلي در سالن هايي كه به ترتيب حروف الفبا مرتب شدهاند به استقبال مخاطبان خود رفتهاند و در سالن طبقه دوم نهادها و مؤسسات در كنار بخش ارزي- ريالي نمايشگاه به پيشواز مخاطبان رفتهاند.
شبستان در سال جاري همچنان از مشكل تهويه مطبوع رنج ميبرد و مسئولان مصلي امسال نيز براي روشن كردن دستگاههاي تهويه تعبيه شده در آن اقدامي نكردهاند. گفته شده روزانه ۵۰ هزار ليتر گازوئيل براي فعاليت چيلر خنك كننده مصلي لازم است و مديريت مصلي قادر به تأمين آن براي ۱۰ روز متمادي نيست.
در سالهاي قبل مسئولان اجرايي نمايشگاه با روشن كردن تعداد قابل توجهي كولر آبي براي ايجاد سيستم تهويه تازهاي تلاش كردند كه اين موضوع نيز در سال جاري به نتيجهاي نرسيده است، با اين حال قلب تپنده مصلي امسال نيز با همان بضاعت اندك سال گذشته خود به استقبال از مخاطبانش رفته است و با همه كاستيهاي موجود در خود روزانه ۱۰ ساعت در معرض ديد مخاطبان كتاب قرار دارد.
چگونه به مصلي برويم
تمامي بازديد كنندگان از نمايشگاه بينالمللي كتاب خاطره بدي از حضور با وسيله نقليه شخصي خود در اين فضا به دليل نبود فضاي پارك خودرو در محوطه تجاري خيابانهاي مشرف به مصلي دارند، اما نمايشگاه بينالمللي كتاب تهران امسال با تدارك يك پاركينگ ويژه سعي در حل اين موضوع داشته است.
در همين راستا فضاي قابل توجهي در پادگان مشرف بر ضلع جنوبي مصلي در سال جاري به پاركينگ نمايشگاه كتاب مبدل شده است و روزانه حدود نزديك به ۲ هزار وسيله نقليه را در خود جاي ميدهد.
در كنار اين موضوع متروي تهران نيز همچنان با دو ايستگاه به استقبال علاقه مندان به حضور در مصلي رفته است.
اگر به هيچ كدام از اين دو وسيله نيز علاقهاي نداريد، پايانه اتوبوسراني در مصلاي امسال براي رفت و آمد مخاطبان در نمايشگاه مهيا شده است كه در ساعات مختلف روز از مبادي اصلي شهر اقدام به انتقال شما به مصلي ميكند.
آخرين اظهارات رئيس
بهمن دري اخوان كه مجموعه فعاليتهاي او به منظور تعليق برخي از ناشران و به تبع حاضر نشدن آنها در نمايشگاه كتاب در سال ماههاي منتهي به سال جاري بسيار پر سر و صدا بود، در روزهاي اخير در گفتوگو با برخي رسانهها خبر از جمع آوري ۱۲۰ عنوان كتاب از نمايشگاه كتاب امسال داده است.
به گفته دري اين آثار از ميان كتاب هايي انتخاب شدهاند كه حاوي نقشه جعلي خليج فارس بودهاند يا بحث تجزيه طلبي را تبليغ ميكردند و نيز ديكتاتورهاي مخلوع را به عنوان شخصيتهاي جهاني معرفي كرده بودند.
وي اذعان داشته كه كتابهاي جمع آوري شده جديد نبوده و متعلق به سال قبل بودهاند و پس از تذكري كه وي داده است از نمايشگاه جمع آوري شدهاند.
