از قضا ابهامات و حاشيههاي بسياري كه در اوايل نيمه دوم سال همچون غباري پيرامون اين فيلم را فرا گرفته بود به كنار رفته تا تحقيقات جامع و سهساله گروه پژوهش و مشاوره و عوامل سازنده اين پروژه بزرگ سينمايي، تكميل شدن بخشي از مراحل فيلمبرداري در لوكيشنهاي كرمان، عسلويه و شهرك سينمايي نور در نزديكي قم در كنار انتشار چند تصوير از صحنههاي فيلم، نشاني از افتادن مراحل ساخت اثر بزرگ «مجيد مجيدي» روي غلتك باشد.
در اين راستا حجتالاسلام رسول جعفريان مشاور تحقيقات پروژه سينمايي محمد(ص) و محمدمهدي حيدريان، تهيهكننده آن روز گذشته به بخشي از مباحث پيرامون جزئيات فيلم و انطباق آن با واقعيات تاريخي پاسخ گفتند و به مردم اطمينان خاطر دادند كه هر آنچه در «محمد(ص)» خواهند ديد، تقريباً سر جاي خود گذاشته شده و واقعيتهاي تاريخي رعايت شده است.
به گزارش «جوان»، فيلم سينمايي «محمد(ص)» در حالي به عنوان يكي از بزرگترين پروژههاي سينمايي ايران و اسلام در دست تهيه است كه انتظارات بالا براي توليد محصولي ايدهآل كه معرف حقيقت باطني دين اسلام آن هم در فضاي اسلامستيز غرب باشد در كنار حساسيت ويژه پرداختن به يك شخصيت آسماني و معرفي صحيح او كه نزد مسلمانان از احترام و جايگاه خاصي برخوردار است بر دشواريهاي ساخت اين اثر مذهبي ميافزايد. حساسيتها هنگامي دو چندان ميشود كه اثر بزرگ «محمد(ص)» به عنوان پروژهاي بينالمللي نه تنها در ايران بلكه در سينماهاي ساير كشورهاي جهان نيز به نمايش در خواهد آمد.
بر اساس اين گزارش و به نقل از روابط عمومي پروژه سينمايي «محمد(ص)»، محمدمهدي حيدريان توليدكننده فيلم روز گذشته با اشاره به لزوم انجام تحقيقات جامع و كامل براي ساخت يك فيلم تاريخي گفت: «يكي از دغدغهها براي ساخت يك فيلم تاريخي رسيدن به يك شخصيت واقعي در داستان و نسبت آن با همان شخصيت در تاريخ است كه عملاً تعارضهايي را شكل ميدهد اما ماحَصَلِ كار بايد يادآور همان شخصيتي باشد كه در تاريخ حضور داشته است. رعايت اين مرز در مورد شخصيتها خيلي مشكلتر ميشود. به همين خاطر، تحقيقات بايد آنقدر جامع و كامل باشد تا هنرمندي كه ميخواهد نقش آن شخصيت را ايفا كند، بتواند در قالب آن كاراكتر قرار گيرد و قضاوتها و رفتارهايش تقريباً نظير شخصيت تاريخي شود.»
حيدريان با اذعان به اينكه در مورد تاريخ همه عاقبت كار را ميدانند ولي با اين حال بايد بنشينند و فيلم را ببينند ادامه داد: كارگردان بايد به گونهاي فيلم خود را بسازد كه مخاطب بهرغم اطلاع از پايانِ كار، با ميل و رغبت داستان را دنبال كند. پس لازم است در پردازش درام از منابع و ملات تحقيقاتي آمادهشده به گونهاي استفاده شود كه هم حقِ شخصيت ادا شود و هم پيوستگي در رفتار و كردار شخصيتها محفوظ بماند. اينها همه در حالي است كه ما در منابع تاريخي بيش از چند درصد از كل گفتههاي مستقيم و كاملاً مستند شخصيتهاي تاريخي را در اختيار نداريم و اين معضل هر چه در تاريخ عقبتر برويم، شديدتر است. حتي در مواقعي به آنجا ميرسيم كه در مورد جغرافيا و ميزان حضور شخصيتها در مكانهاي مختلف، اطلاعات دقيقي وجود ندارد. با اين حال، نهايتاً در فيلم بايد چيزي عرضه شود كه هم رضايت نسبي مخاطب و هم تأييد نسبي محققان و كارشناسان را با خود داشته باشد.»
حيدريان در ادامه صحبتهايش با تأكيد بر حساسيتهايي كه خود سوژه و شخصيت اصلي پيامبر بزرگوار(ص) دارد از منابع عربي به عنوان عمده منابعي ياد كرد كه براي ساخت اين فيلم به آن مراجعه شده است. او از اين حيث به حساسيت ساخت اين فيلم چنين اشاره كرد: «ما بايد كار جامعي انجام ميداديم، چون شخصيت پيامبر(ص) يك شخصيت بينالمللي است و براي بيش از يك ميليارد مسلمان نفر اول و بالاترين انسان تلقي ميشود و براي بقيه جهانيان هم امروزه به لحاظ سياسي و مذهبي مسئله اصلي است. لذا نميتوان مجوّز داد كه در مورد اين شخصيت خطايي صورت گيرد. از اين رو، ما از شش تا هفت نفر از محققان عرب زبان كشورهاي مختلف كه به قم تردد داشتند، مدد گرفتيم. پايه كار تحقيقاتي ما بدين صورت گذاشته شد كه در مورد همه جزئيات صحنه اعم از لباس، فضا و تزئينات كار محققانه صورت بگيرد. در اين بخش ما به سراغ همين درياي اطلاعات موجود به زبان عربي رفتيم و عناويني را مانند جغرافيا با تمامي زيرمجموعههايش تعريف و اطلاعات مربوط به آن را استخراج كرديم.»
در بخشي ديگر از مباحث، رسول جعفريان، مشاور تحقيقات پروژه سينمايي محمد (ص) به بيان نظرات و جزئيات تحقيقات خود پيرامون اين فيلم پرداخت و با اشاره به اين موضوع كه در پروژه محمد(ص) مبناي كار استفاده فراوان از سوژههاي داستاني و شناخت عناصري بوده است كه بتواند يك فيلم را ساخته و بين عناصر آن ارتباط برقرار كند، افزود: «هر مقدار كه پژوهش شود، در نهايت بايد نتايج پژوهش را مثل موم در اختيار كارگردان يا فيلمنامهنويس گذاشت. تفهيم اين نكته به طيفهاي فرهنگي جامعه و محققان تا حدّي دشوار است و ما در سريال مختار هم شاهد بوديم كه تا اواخر كار مرتب به كارگردان ايراد گرفته ميشد كه فلان جاي داستان متناسب با تاريخ نيست.»
جعفريان در پاسخ به سؤالي درباره منابع مستند فيلم با ياد كردن از گزارشهاي پراكنده و نامنظم ويژه اعراب به عنوان مبناي بسياري از كارهاي انجام شده در فيلم گفت: در كتابهاي رجال يا كتابهايي كه به شرح حال اشخاص ميپردازند يعني گزارشهاي پراكندهاي كه منظم نيست، اما در كتابها وجود دارد. ترسيم نقشه دقيق مكه و حتي ساختن اين شهري كه به عنوان شهر مكه ساخته شد نيز بر اساس متون تاريخي بود. ممكن است شما از تهران قبل از قاجار خبر نداشته باشيد كه چند تا حمام داشته، ولي من به شما عرض ميكنم در مورد مكه آن روز كاملاً تعداد حمامها، خانهها، شعبها (درههاي كوچك) كاملاً مشخص است و ما از نظر اطلاعات جغرافيايي چيزي كم نداشتيم. در مورد قيافهها نميتوانم بگويم اطلاعات ما در اين حد بوده اما باز هم، خوب است.»
به گفته عوامل پژوهش و ساخت فيلم «محمد(ص)» اين فيلم متأثر از نظريه نور و تجلّي عصمت و توجه به حقيقت نبوّت است كه ميخواهد توضيح دهد چگونه خداوند در آن دوره تاريخي، در چنان منطقهاي و در بدترين شرايط آبوهوايي، محيطي و زيستي در ميان مردماني چون اعراب كه عقبافتادهترين و دورترين قوم به تمدّنهاي آن روز بودند، نور خود را به مركز ثقل هدايت تبديل ميكند و كمكم اين نور دنيا را ميگيرد. حيدريان عقيده دارد كه يكي از معضلات ما لزوم اصلاح برخي منابع و اطلاعات تاريخي موجود است و فيلم «محمد(ص)» سعي دارد نگاهي گستردهتر از منابعي از اين دست داشته باشد تا برخي ديدها و تصورهاي ساختگي، ناقص و غلط را از بين ببرد. به اين ترتيب عوامل اين فيلم سعي دارند از طريق ساخت اين پروژه بينالمللي شبهات و القائاتي را كه از زندگي پيامبر(ص) توسط منابع و نويسندگان با نگرش مادي صرف به وجود آمده، از اذهان مردم بزدايند.
