ايران، كشوري است با قابليتهاي فراوان از نظر تنوع اقليمي، منابع طبيعي، انساني و از سوي ديگر داراي اكو سيستم بسيار حساس و شكننده كه به دليل شرايط اقليمي خاص خود، داراي منابع آبي محدودي بوده و علي القاعده بايد توجه ويژه در بهره برداري بهينه از اين منابع صورت پذيرد. متوسط آبياري در كشور حدود ۳۷ در صد بوده كه در سالهاي اخير به ۴۰ تا ۴۵ درصد ارتقاء يافته است. بر اساس آمار موجود از ميزان ۳۵ ميليون هكتار عرصه مستعد كشاورزي در سطح كشور فقط حدود ۱۸ ميليون هكتار آن زير كشت ميباشد و مابقي اراضي به دليل كمبود آب، امكان توسعه كشاورزي را ندارد.
چالشهاي موجود درمنابع آب و آبخيزداري را ميتوان در مواردي چون، توزيع غير يكنواخت زماني و مكاني ريزشهاي جوي، دورههاي طولاني خشكسالي و ترسالي، افزايش شدت و تواتر سيلاب در حوضههاي شهري، آلودگي آب و خاك و همچنين آلودگي گسترده رودخانهها و تالاب ها، افزايش شوري اراضي، افت سطح آب زير زميني و بعضاً نشست اراضي به دليل برداشت بيرويه از منابع آب چاهها ، هجوم آبهاي شور و تلخ به منابع آب شيرين، تلفات آب در شبكههاي انتقال آب كشاورزي و شرب (شبكه آب شهري )، فرسايش خاك و بيابان زايي و همچنين كاهش حاصلخيزي اراضي و مهاجرت روز افزون روستاييان به شهرها دانست. براي پيشگيري يا كاهش عوارض آن، راهكارها و پيشنهاد هايي وجود دارد كه از آن جمله ميتوان به تقويت عزم ملي براي حفظ، احيا، توسعه و بهره برداري پايدار از منابع طبيعي تجديد شونده بر مبناي اصول آمايش سرزمين ( ابلاغيه مقام معظم رهبري)، اشاعه فرهنگ منابع طبيعي و ارتقاي سطح آگاهي و تنوير افكار عمومي آحاد جامعه بر مبناي اصول توسعه پايدار با تأكيد بر گروههاي اثر گذار بر عرصههاي منابع طبيعي، شناسايي و حفاظت منابع آب و بهره برداري بهينه بر اساس استعداد منابع و حمايت مؤثر از سرمايه گذاري در آن، ايجاد صندوق عمران و توسعه منابع طبيعي و آبخيزداري به منظور توانمندسازي و تقويت بهره برداران و مجريان طرحهاي منابع طبيعي و آبخيزداري در راستاي مديريت پايدار منابع طبيعي، تقويت و توسعه آموزش و ترويج منابع طبيعي و آبخيزداري بر مبناي دانش بومي و فناوري نوين و بهره مندي از مشاركت هر چه بيشتر مردم، اعمال مديريت هماهنگ، يكپارچه و نظام مند منابع طبيعي در سطح حوضههاي آبخيز، تشكيل شوراي عالي منابع طبيعي و آبخيزداري كشور با هدف ايجاد هماهنگي دستگاههاي اجرايي در راستاي اجراي تعهدات در حوضههاي آبخيز به عنوان واحد برنامهريزي مناسب، مطالعه و اجراي عمليات آبخيزداري در حوضه آبخيز سدهاي در حال بهره برداري و در دست احداث و همچنين در حوضههاي آبخيز خارج از سدها و مطالعه و اجراي پخش سيلاب و تغذيه آبخوانها اشاره كرد. حال با اين تفاسير، با توجه به اقداماتي كه در زمينه شناسايي و حفظ منابع طبيعي صورت گرفته، اميد است با بذل توجه خاص به منابع طبيعي بستر مناسبي جهت رشد و شكوفايي كشور عزيزمان فراهم گردد.
* دانشجوي كارشناسي ارشد جغرافياي سياسي
