سحر داوودي | «اوايل امسال بود يا پارسال بود - يادم نيست- وقتى راجع به همين بودجه فرهنگى صحبت شد، به آقاى رئيسجمهورگفتم كه من وقتى شنيدم شما اين رقم كلان سنگين فرهنگى را تصويب كرديد، از نحوه مصرف و جذب آن نگران شدم، با اينكه قاعدتاً آدم بايد خوشحال بشود وقتى كه بودجه فرهنگى زياد ميشود. مديران ما دوست دارند كه بودجهاى كه به آنها داده ميشود، جذب كنند، چون ميدانند كه اگر امسال جذب نكردند، سال ديگر خبرى نيست، لذا ناچارند جذب كنند.»
(بخشي ازبيانات رهبرمعظم انقلاب در ديدار رئيسجمهور و هيئت دولت ۸/۶/۸۹ ).
بعد از آغاز دور سوم سفرهاي هيئت دولت به استانهاي مختلف، هيئت دولت تصميم گرفت تا بودجههاي سنگيني براي توسعه فرهنگي استانها تخصيص دهد؛ اقدام بزرگي كه نگراني مقام معظم رهبري را هم دربرداشت، زيرا اين كار شجاعانه دولت بدون هدايت وكنترل درست، باعث فساد و به هدر رفتن بودجه سنگيني ازبيتالمال خواهد شد. برخي كارشناسان فرهنگي هم اين حركت دولت را هرچند گامي بزرگ به سوي آينده و جبران عقبماندگيهاي عميق سالهاي قبل ميدانستند اما ازاختصاص اينبودجه كلان نگران بودند زيرا اعتقاد داشتند زيرساختهاي فرهنگي استانها تحمل چنين تحول بزرگي را ندارد و خطرات زيادي بر سر راه صرف آن است، بههمين خاطر رئيسجمهوري درسفري كه آذرماه سال قبل به كرمان داشت، با اشاره به بودجههايي كه ازطرف دولت براي فعاليتهاي فرهنگي در اختيار استانها قرار ميگيرد، گفت: «اين بودجهها نبايد براي اقدامات سختافزاري و خريد تجهيزات و ساختمان استفاده شود. بودجه فرهنگي صرفاً بايد درمسير اقدامات و فعاليتهاي محتوايي هزينه شود.»
در اين راستا مقرر شد تا استان اصفهان بودجه يكصدميلياردي فرهنگي را دريافت كند كه اين خود حرفها و حديثهاي زيادي را به دنبال داشت. از همان ابتدا دبيرخانهاي موسوم به «قرارگاه جنگ نرم» با سروصدا و تبليغات زيادي راهاندازي شد و اسـتاندارى اصفهان با فراخوان محدودي كه بيشتر درون سازماني بوده است، اعلام كرد تا هركس طرح فرهنگى توجيهپذيري دارد، ارائه دهد و درصورتى كه مورد تأييد كميسيون قراربگيرد، مىتواند از اعتبارات فرهنگى بهرهمند شود. بر همين اساس فعالان فرهنگى و كسانى كه به نوعي طرحهاي فرهنگي داشتند و اكثراً هم دير از اين فراخوان مطلع شدند، با اميد و اشتياق در فراخوان شركت كردند تا با بخشي ازاين بودجه كلان، طرحهاي فرهنگي خود را اجرايي كنند. بعد از مدتى مـوج اعـتراضات بالاگرفت، بسيارى ازفعالان فرهنگى كه وابسته به هيچ ارگان دولتى نبودند، از فيلتر دريافت بودجه رد نشده بودند و از توزيع بودجه اعلام نارضايتي كردند. («جوان» اسامي و توضيحات برخي معترضان را براي جلوگيري از شبهه حمايت از اين افراد از گزارش حذف ميكند). در عين حال نماينده ولي فقيه وامام جمعه اصفهان در سخناني گفت: «درحالي كه مهمترين اركان فرهنگي كشور بدون رديف بودجه و اعتبار است، مسئولان به دنبال كارفرهنگي هستند. اركان مهم فرهنگي شامل نماز جمعه، شوراي فرهنگ عمومي، مساجد، ستاد احياي امربه معروف و نهي از منكر است كه رديف بودجهاي ندارند. اگر مسئولان بههمين اركان توجه كنند، بيشترين كار فرهنگي انجام شده است.» كار به جايي رسيد كه حتي صداي اعضاي كميسيونها هم درآمد. برخي از آنها ميگفتند به ما گفتهاند كه ازقبل مشخص شده بودجهها كجا بايد مصرف شود و اين جلسات فرماليته است و ديگري ميگفت به ما گفتند درخصوص اختصاص بودجه در جلسات شركت كنيد و ما چندين ماه درمورد آن بحث و بررسي داشتيم اما زماني كه بودجه رسيد، عذرما را خواستند و افرادي كه خودشان درنظر گرفته بودند فقط در كميسيونها شركت داشتند!
به دنبال شدت گرفتن اعتراضات، علـى مـاهـرالنقش مشاور استاندار و دبير اسبق قرارگاه فرهنگي استان در مورد بودجه فرهنگى سال ۸۹ گفت: «تقسيم اين بودجه براساس فرآيند تعريف نيازمندىها، طرحها و تعيين اولويتها، تصويب آنها سپـس انعقـاد قـرارداد و مـوافقتنامه با دستگاههاى مجرى انجام شده است.» وى با بيان اينكه كل اعتبارات فرهنگى مصوب شده در دور سوم سفر هيئت دولت به اين استان، يك هزار ميليارد ريال بود، تصريح كرد: «اين مبلغ پس از پرداخت نهايى به استان به رقم ۲۶۳ ميليارد و ۹۴۲ ميليون ريال كاهش يافت و با اين ميزان مبلغ تنها موفق به اجراى ۴۰۴ طرح در استان شديم. از ابتداى دريافت بودجه فرهنگى استان تنها سخنگوى قرارگاه، دكتراسماعيلى معاون سياسي امنيتي استاندار بود. ما منتظرخـروجى بوديم تا با يك داشته وارد كارشويم لذا فراخوانى داديم كه به دنبال آن حدود ۷ هزار طرح فرهنگى به قرارگاه ارسال شد. از طرفى بودجه سال ۸۹ كامل نبود، بخشى ازكل اعتبار وعده داده شده به اصفهان را در اختيار داشتيم، بههمين دليل مجبور شديم خيلى از طرحها را رد كنيم و اولويتبندى داشته باشيم تاپايان سال به سرانجام برسند. بعد از آن مقرر شد تا از طريق بخشهاى دولتى به بخش خصوصى واگذار شود، مگر در موارد خاص كه واسطه دستگاههاى دولتى بايد اولويتگذاري شوند.» البته دكتر اسماعيلي درجلسهاى كه پيرامون اعتراضات به تخصيص بودجه وجود داشت، گفته بود: «تـقـسـيمبـندىها و چگونگى توزيع را نمايندگان مـجلــس تـعـيـيـن كـردهانـد و چـارهاى جـزايـن تقسيمبندىها نيست.» بهـروز جعفـرى نمـاينـده مـردم سميرم و عضو كميسيـون فـرهنگـى مجلـس نيز در اين باره گفت: «بودجههاى فرهنگى سال ۹۰ و سال ۸۹ دو بحث جـداگـانه است. درمورد آن اختلاف نظرهاى زيادى وجود دارد. بودجه سال ۸۹ طبق سـفرهاى هيئت دولت به اصفهان يكصد ميليارد تومان تعيين شد كه همه آن را هم دريافت نكرديم و نـمايندگان مجلس هيچ نقشى در توزيع و تقسيمبندى آن نداشتند. كارتوسط استاندارى وبا مسئوليت معاون سياسى امنيتى استاندار صـورت گـرفـت تـا هر دستگاه حقوقى وحقيقى فـرهـنگى كه طرح دارد ارائه دهد و از اعتبارات فرهنگى بهرهمند شود. مقررشد تا در طرحهاى زير ۷ ميليون چه نرمافزارى و چه سختافزارى در استان تصميمگيرى شود و در صورت تأييد بودجهاى دريافت كنند و براى طرحهاى بالاى ۷ ميليون، از طرف كميسيون فرهنگى دولت بررسى صورت گيرد. در اين راستا تخصيص بودجه انجام شد كه ضعفها و نواقص زيادى هم داشت يعني در بودجه سال قبل مشخص نشد كه به كدام سازمان و چه ميزان پول دادهاند، همين ابهامات باعث شد تا بودجه ۹۰ و تقسيمبندى يكصد ميليارد تومان، به مجلس محول شود و مقرر شد تا اعتبارات دولتى را به دستگاههاى دولتى بدهند، البته شخصاً معتقدم بايد به دستگاههاى غيردولتى كه كار فرهنگى در مقابل تهاجم فرهنگى دشمن انجام مىدهند هم بودجهاى تخصيص داده شود و به فعالان فرهنگي كه كارهاي باارزشي در حوزه فرهنگ انجام ميدهند، بايد بيشتر بها داد.»
باوجود اينكه براى تخصيص اعتبار فرهنگى استان برنامهريزىهاى زيادى شده است ومـطـابق با پيامكهاى ارسالى قرارگاه جنگ نرم در ابتداي كار بودجههايى براى سازمانها در نظرگرفتهاند اما به قول معروف آفتابه لگن هفت دست، شام و ناهارهيچي! زيرا سازمانهاي عريض و طويل دولتي كه خود داراي بودجههاي سنگين تعريفشده هستند، از اين بودجه فرهنگي سهم كلاني ميبرند، مثلاً ۱۰۰ميليون تومان به سازمان ايلات و عشاير براي شناخت عشاير استان؟! يا اينكه آقايان قرارگاه فرهنگي استان به نيت تبرك! جلسه كاريشان را يكي دو روز درجوار بارگاه رضوي برگزار ميكنند تا با پول بيتالمال براي بودجههاي فرهنگي و نيازهاي استان تصميمگيري كنند!
اينگونه اخبار از نارضايتي فعالان فرهنگي تا خرجهاي بيهوده و تخصيصهاي عجيب بودجه فرهنگي را نيز در ديگر استانهاي كشور، كم و بيش شنيدهايم كه چگونه با ميلياردها تومان پول بيتالمال كار به اصطلاح فرهنگي ميكنند؟! بعد براي بسياري از امور فرهنگي دم از كمبود بودجه ميزنند! اينجاست كه علت نگراني سكاندار انقلاب اسلامي را درك ميكنيم. درحاليكه جواني بدون هيچ پشتوانهاي از سوي ارگاني دولتي براي دريافت يك يا دوميليون تومان بايد با بهانههاي مختلف از فيلترهاي متعدد بودجه فرهنگي استاني رد شود! و بازهم اين جوانان بيادعا هستند كه بدون وابستگي به هيچ ارگاني تنها صداي دهل از دور ميشنوند و بينصيب هستند.
