براساس مصوبه دولت مقرر شده است تا وزارتخانههای نفت با نیرو، صنایع با بازرگانی، رفاه با کار و راه وترابری با مسکن و شهرسازی ادغام شوند که نگاهی گذرا به وظایف برخی از این وزارتخانهها در کنار مسئولیتهایی که برعهده دارند، مشخص میسازد ادغام شتابزده نهتنها هیچ گرهی از گرههای اقتصاد کشور باز نمیکند بلکه موجب پسرفت اقتصاد میشود.
ادغام صنعتی با قدمت 103 سال با وزارتخانهای دیگر از نظر حیطه وظایف و نقشش در اقتصاد باید با دقت فراوانی انجام شود و امکان ادغام یکشبه صنعت 103 ساله نفت ایران وجود ندارد.
مطابق با مصوبه مجلس شورای اسلامی دولت باید در مدت دو سال تعداد وزارتخانهها را به 17 وزارت کاهش دهد.
یکی از مهمترین سیاستهای ادغام وزارتخانهها، کوچکسازی، چابکسازی، کاهش هزینهها و تأثیر در فعالیتهای جاری وزارتخانههای دولت است که در شرایط فعلی با ادغام شتابزده وزارتخانهها به ویژه نفت و نیرو به عنوان پیشران اقتصادی هیچ یک از این دستاوردها حاصل نخواهد شد.
هم اکنون واکنش به ادغام وزارت نفت و نیرو به هیچ وجه مثبت نیست؛ تجربیات سالهای گذشته و کشورهای مختلف جهان نشان میدهد ادغام وزارتخانهها باید در یک مدت زمان مشخصی انجام شود و کوچکسازی دولت در کوتاه مدت پاک کردن صورت مسئله است.
مکانیزم دولت برای ادغام وزارت نفت و نیرو و کاهش هزینهها مشخص نیست و ادغام این دو وزارتخانه به چند دلیل عمده در کوتاه مدت امکانپذیر نیست.
نخست اینکه نوع فعالیتهای وزارت نفت و نیرو در تولید، توزیع، انتقال، پالایش و صادرات انرژی کاملاً متفاوت است، از سوی دیگر هم اکنون هیچگونه تجربه علمی برای ادغام نفت و نیرو وجود ندارد.
دوم به نظر میرسد در شرایط فعلی شرایط ادغام نفت و نیرو یکسان نبوده و این سؤال اساسی در بین کارشناسان به وجود آمده است که چرا باید نفت در نیرو ادغام شود؟هم اکنون 80 درصد درآمد ارزی در کشور توسط صنعت نفت تأمین میشود و بر این اساس صرفاً با صدور یک مصوبه نمیتوان وزارت نفت و نیرو را ادغام کرد.
در حال حاضر شرایط، زمان، فضا و فلسفه ادغام وزارت نفت و نیرو مشخص نشده است و این در حالی است که در جهان دو تا سه سال کار مطالعاتی برای انجام تغییرات ساختاری و ادغام دستگاههای مختلف انجام میشود، اما این مطالعات برای ادغام نفت و نیرو به طور کامل انجام نشده است.
ادغام نفت و نیرو قطعاً منجر به بهبود فعالیتهای کاری این وزارتخانه نخواهد شد؛ به اعتقاد من در حال حاضر این وزارتخانهها در مجموع از نزدیک به 300 شرکت زیر مجموعه برخوردار بوده و که مدیریت یک شبه تمامی این مجموعهها توسط یک وزارتخانه امکانپذیر نیست.
ادغام نفت و نیرو قطعاً فعالیتهای اصلی حاکمیتی صنعت نفت را تحتالشعاع قرار میدهد و تولید صیانتی، توسعه میادین مشترک نفت و گاز و نگهداشت و افزایش تولید نفت و گاز از مهمترین مأموریتهای صنعت نفت به شمار میآید.
بیتردید اقدام شتابزده منجر به سکته در توسعه صنعت نفت خواهد شد و در شرایط فعلی ادغام این دو وزارتخانه بدون انجام مطالعات و به صورت شتابزده به صلاح نیست.
* کارشناس ارشد اقتصاد انرژی
