رابطه اجناس دست دوم با خط فقر

سمسارها غوغا می‌کنند

عید نوروز رسید و فصل خریدن و دیدن و پسندیدن، جانی دوباره گرفت. نوروز نه خط فقر و نه مایه‌داری سرش می‌شود. همه باید به دنبال نو نوار شدن باشند اما هر طبقه به سبک و سیاق خودش. عده‌ای که از آنها به عنوان خط فقری یا نزدیک به آن یاد می‌کنیم تمام وسایل را به زور مواد پاک‌کننده و بازوان زن و مردخانه سرو سامان می‌دهند، فرش‌ها را در حیاط و خیابان پهن می‌کنند و می‌شویند، لک و پیس‌های دیوار را به جای نقاشی، رنگ مالی می‌کنند تا شاید لکه‌های روی دیوار پوشانده شود و نهایتاً اگر کمدی و دراوری زه‌وار در رفته داشته باشند، اقدام به سر هم‌بندی آنها می‌کنند تا شاید یک‌سال دیگر هم گوشه خانه را پر کند و هم خرجی از خرج‌هایشان بکاهد. دسته دوم آنهایی هستند که با درآمدهای نجومی بسیار بالاتر از خط فقر قرار گرفته‌اند. برای این عده نظافت و عید و سال نو، رنگ و لعابی اروپایی دارد. به قول گفتنی این مرفهین بی‌درد مدهای روز ایران و اروپا را جست‌وجو می‌کنند تا دکوراسیون خانه‌شان بیش از همه به چشم بیاید. اما در بین این دو گروه هم عده‌ای سرگردانند که نه خط فقری هستند و نه در طبقه مرفهین بی‌درد جای می‌گیرند، این افراد هم تلفیقی از دو گروه دیگر هستند، یعنی برخی وسایلشان را تعمیر و برخی را تعویض می‌کنند. با توجه به این طبقه‌بندی دسته دوم تعویض کردن اجناس به معنی خریدی دوباره است اما برای دو دسته دیگر حتی در پاره‌ای از موارد کار به سمساری می‌رسد تا شاید اجناس دست‌ دوم خانه فرد دیگری بتواند به خانه رنگ و رو رفته آنها روحی دوباره بدهد. به همین دلیل می‌توان گفت که سمسارهای عبدل‌آباد و امام حسین(ع) و. . . بر خلاف دیگر روزهای سال نانشان روغنی می‌شود و کیفشان کوک. اما در بازار دست دوم فروشی‌ها چه خبر است؟وقتی به این بازارها نزدیک می‌شوی، وانت بارهایی به چشم می‌آیند که هر کدام چند جنس دست دوم پشت وانت و مقداری هم روی زمین گذاشته‌اند، مقداری که جلوتر می‌روی، به دریایی از وسایل دست دوم می‌رسی. داخل اولین مغازه می‌شوی و می‌پرسی یک فرش 12 متری می‌خواستم و مغازه‌دار می‌پرسد که قیمتش چقدر باشد. اینجاست که تازه علامت سؤال و تعجب و هزار گنجشک دورت می‌چرخد تا این سؤال را از خود بکنی که مگر فرش دست دوم ماشینی چقدر تفاوت قیمت دارد؟ مغازه‌دار می‌گوید از 30 هزار تومان داریم تا 500 هزار تومان. کار و کاسبی توپ عیدبه قول خودش همه او را محمد سوتی صدا می‌کنند. یکی از دسته دوم فروش‌های میدان امام حسین است که 20 سال همین کار و کاسبی را ادامه داده. روزهای اول با گاری دستی دنبال جنس‌های دست دوم بود ولی حالا سکه برایش برگشته و به زبان خودش حسابی پول پارو می‌کند. او می‌گوید: کسانی که برای خرید میان از دور معلومه که خریدارن یا فقط اومدن یه دوری بزنن. او در خصوص خرید کالاها و اجناس دست دوم می‌گوید: ما اجناسمونو یا از دوره‌گردها می‌خریم یا اینکه خود مردم میان سراغمون برای فروش کالای موردنظرشون. وقتی سر قیمت به توافق رسیدیم کار تموم میشه. محمد سوتی بیشتر توضیح می‌دهد: «فرش داریم که هنوز شسته نشده و یک زدگی یا پارگی یا لکه هم نداره، فقط مال یه آدم پولداری بوده که چند وقتی انداخته توی اتاقش و بعد هم دلش رو زده و داده دست دوره گرد. فرش هم داریم که زدگی یا سوختگی داره، اما همه اینها به آدمش بستگی داره، یکی میاد اون فرش شسته نشده رو می‌بره، یک شامپو فرش هم رویش میکشه و به هر کس میرسه میگه نو خریدم، یعنی به عنوان فرش نو «پز» میده. یکی هم فرش زده دار یا سوخته رو نگاه میکنه و نیم ساعت تصمیم میگیرن که چه چیزی روی پارگی یا سوختگی فرش بذارن که خودش رو نشون نده.» او در مورد اینکه بازار داغ سمساری چه موقع است می‌گوید: «ایام عید عالیه». همین حالا به قیافه این مردم نگاه کن، از پولدار تا بی‌پول میریزن توی سمساری‌ها. بارها شده که اومدن و «دراور» یا اجاق گاز یا هر چیز دیگه‌ای روخریدنو آدرس خونه شون رو دادن که وسیله خونشون را به ما بفروشن و جالب اینکه خیلی از مواقع کلی پول میدن اما وسایل خونه خودشون دست کمی از جنس دست دوم که تازه خریدن نداره. محمد در مورد نحوه قیمت‌گذاری اجناس دسته دوم هم صحبت می‌کند و بیش‌‌ترین معیار آن را مرام کاسب معرفی می‌کند. او می‌گوید: اگر مشتری از جنس خوشش بیاد، پول خوبی میده، اما اگه دو دلی کنه ما هم مجبوریم زبون بریزیم و از جنس تعریف کنیم تا نظرش مثبت بشه و جنس رو بخره. جالب اینجاست خیلی از جنس‌هایی که در سمساری‌ها وجود دارد امانتی هستند برای فروش و متعلق به مغازه‌دار نیست. بنابراین اگر کسی آن جنس را خریداری نکند و بعد از مدتی جنس امانتی شکسته شود سمسار باید تمام هزینه‌ها را به عنوان تاوان پرداخت نماید. این سبک و سیاقی است برای کار کردن که دسته دوم فروشی‌ها برای خود انتخاب کرده‌اند. اما این دسته دوم‌فروشی‌ها مشتریان پروپاقرصی دارند که هیچ گاه از یار دیرین خود جدا نمی‌شوند و زندگی خود را با اجناس آنها رنگین می‌کنند. آیا شما هم تاکنون به سمساری‌های شهر سر زده‌اید؟