
معضل انیمیشن در رویارویی با سینما و جایگاه واقعیاش در هنر، رسانه و صنایع فرهنگی یک مسئله بینالمللی است، نه امری محدود به کشور ما. اگر خواهان رشد مستمر و باثبات در این حوزه هستیم، باید نگاه واقعی و درستی به انیمیشن داشته باشیم. چه مدیران فرهنگی و چه هنرمندان و متخصصین باید قدرت و محدوده انیمیشن، دنیای رایانهای و دیگر هنرهای مرتبط را جامع وکامل بدانند، تا بتوانند برنامه درستی را پایهریزی کنند. البته جای خوشحالی است که مطالب بسیاری که گفته میشود دوستان هنرمند و مدیران آنها را جدی میگیرند و این نشان از یک باور عمومی در ضرورت استقلال پویانمایی از سینما دارد و باید قبول کرد آن بچه پیل در خانه کوچک و محقر سینما دورهای را سپری و اکنون بزرگ شده است و اگر سینمای ایران نخواهد توجه کند، چه بسا که دچار خسران شود.
این چالشها در سینمای جهانی نیز مطرح است. آواتار ساخته سینماگران است ولی آیا کسی هست که بتواند نقش کلیدی انیمیشن را در آواتار و فیلمهای برتر دهه گذشته انکار کند؟ آواتار نبرد مستقیم سینما و انیمیشن است. نمیتوان گفت بحث رئالیسم و سوررئالیسم یا دنیای فیزیکی و دنیای خیالی است. انتهای داستان آواتار با ورود انسانها به فضا و دنیای دوم میخواهد قدرت سینما را جا بزند در حالی که زمان و استدلال عکس آن را ثابت خواهد کرد. بسیاری ادعا دارند که انیمیشن یکی از شاخههای سینماست، در حالی که این سخن غلط است. هواپیما و اتومبیل را نمیتوان با هم یکی دانست فقط به واسطه اینکه هر دو چرخی دارند، هر دو فرمان و صندلی و چراغی دارند. انیمیشن همه سینما را دارد ولی سینما همه انیمیشن را ندارد. دو بال انیمیشن قدرت پرواز به محدوده فراحال را به هنرمندان پویانمایی داده در حالی که سینما با استعاره مونتاژ و راههای دیگری به بعضی از این محدودهها ورود کرده است. انیمیشن سینمایی ترکیبی غلط است، چرا که سینما بسیاری از بنیانهایش را از تئاتر و ادبیات گرفته، اما مگر اسم آنها را یدک میکشد؟
انیمیشن داستانی اسم بهتری است و باید جای انیمیشن سینمایی را که اصطلاحی غلط است بگیرد یا نام دیگری برآن نهاد و یا صنوف تهیهکنندگان و سالنهای مخصوص خودش را داشته باشد. حذف انیمیشن از جشنواره فیلم فجر ذاتاً کار درستی است ولی پرتاب آن به ماههای غیر بهمن و جای دیگر به یک شیطنت شبیه است. ماه بهمن و جشنواره فیلم فجر نماد انقلاب اسلامی و جشن فرهنگی کشور است اما بعضی قصد دارند آن را کمرنگ کنند. اینکه ادعا میشود با قصد تخصصی کردن انیمیشن این کار انجام شده بسیار عجیب است. خلاصه اینکه این مطالب باید در یک فرصت مناسب شاید در جشنواره پویانمایی مورد بحث قرار گیرد. حرف بسیاری است که باید گفته شود تا هنرمندان و انیماتورهای جوان ایرانی با اشراف کامل در این حوزه به فعالیت مشغول شوند. هنرمندان انیمیشن بهتر است فعلاً به فکر تشکلهای صنفی و تخصصی کارآمد و مقتدر باشند وگرنه یا بازی میخورند یا مورد بازی قرار میگیرند که نتیجه آن در هر صورت ضرری برای هنر و صنعت انیمیشن ایران است. همه اینها در گرو همت خود هنرمندان و دستاندرکاران این حوزه است نه مدیران سینمایی.