مبارک بالاخره نتوانست در برابر خواست مردم مقاومت کند و 18 روز پس از آغاز قیام مردم در 22 بهمن ماه از قدرت کنارهگیری کرد. سه عامل را بیش از هر مسئله دیگر میتوان در انقلاب مصر دخیل دانست. تداوم دیکتاتوری و حذف نیروهای مخالف و غیر برای چند دهه، بازی از نوع غربی برای اسرائیل و امریکا در منطقه و در نهایت تحقیر مردم و فقیر نگه داشتن آنها به همراه ثروتاندوزی خانواده مبارک.
دو مقوله چرخش قدرت و اصلاح در اشتباهات پیشین باعث میشود که انقلاب در کشورها کمتر معنا پیدا کند، عناصری که مبارک همواره با آنها بیگانه بود چون از یکسو به قدرت و ثروت خود و خانوادهاش میاندیشید و از سویی دیگر سعی داشت با پاسداشت قرارداد کمپ دیوید، رهبری تأمین منافع واشنگتن و تلآویو را در دست داشته باشد. اما این مسائل به همراه فقر مضاعفی که مصریها به آن دچار شده و غرور شخصی و ملی خود را بر باد رفته میدیدند، باعث شد علیه نظام مبارک بشورند و وی را مجبور به کنارهگیری کنند. مردم مصر در حالی با فقر دسته و پنجه نرم میکنند که ثروت خاندان مبارک هر روز افزایش مییافت. تا پیش از فروپاشی حکومت مبارک کمتر کسی میدانست که مبارک چه میزان از سرمایه ملی مصر را بالا کشیده است، اما چند ساعت پس از کنارهگیری وی از قدرت رویترز با خیالی راحت نوشت که براساس برخی از برآوردها حسنی مبارک ثروتمندترین مرد جهان است.
بر این اساس سرمایه وی چیزی بین 40 تا 70 میلیارد دلار است. این در حالی است که در آمارها دیده میشود کارلوس اسلیم، تاجر سرمایهدار مکزیکی که از او به عنوان ثروتمندترین مرد جهان یاد میشود 54 میلیارد دلار و بیل گیتس، مرد کامپیوتری دنیا به عنوان دیگر ثروتمند دنیا 53 میلیارد دلار سرمایه دارند. این آمار نشان میدهد تا زمانی که دیکتاتورها بر سر کار هستند نمیتوان به راحتی از ثروتمندترین مرد دنیا نام برد چون میزان سرمایهشان تا لحظه سقوط پنهان میماند. یادمان نرفته که زینالعابدین بنعلی هنگام فرار به عربستانسعودی یک و نیم تن طلا با خود برد و البته بقیه سرمایهاش را در تونس باقی گذاشت. عواملی که تونسیها را به خیابان ریخت همانهایی بودند که چند روز بعد مصریها را به اعتراض واداشتند.
در حال حاضر کمتر کسی میداند دیگر دیکتاتورهای عرب که در برخی از کشورها مردمشان هنوز فقیر زندگی میکنند، چقدر سرمایه اندوختهاند. قدرت و ثروت برای چنین حاکمانی حکم بازتولید دارند تا زندگی اشرافیشان را تداوم ببخشند.
قدرت برایشان ثروت میآورد و ثروت هم ضامن قدرتشان میشود. بازخورد این مسئله فقیرتر شدن روزانه مردم است. مصر با 85 میلیون نفر جمعیت تنها 200/6 دلار درآمد ناخالص داخلی دارد. یعنی در جهان 135 کشور از آن جلوتر هستند. ثروتاندوزی مبارک سبب شده تا نیمی از مردم مصر زیر خط فقر زندگی کنند. یعنی یکی از سه عامل عمدهای که باعث شکلگیری بسیج عمومی علیه خانواده و نظام وی شد.
با توجه به اینکه بانکهای سوئیس میزان دارایی حسنی مبارک را بستهاند این احتمال وجود دارد که دیگر دیکتاتورهای خاورمیانه در روزهای آینده منابع مالی و حسابهای بانکی خود را جابهجا کنند که در صورت اجبار به کنارهگیری یا فرار از کشور با مشکل عمدهای مواجه نشوند و در باقیمانده عمر خود دستکم از امنیت مالی برخوردار باشند.
