امروزه کارگردانان، سینماتوگرافها و انیماتورها به لطف کمرنگ شدن مرزهای بین دنیای انیمیشن و جهان واقعیت، فرصت ویژهای برای قدرت نمایی و به رخ کشیدن مهارتهای حرفهای خود دارند.
انیمیشن جدید «رنگو» محصول کمپانی «پارامونت پیکچرز» که قرار است امسال در ماه مارس اکران شود نمونه یک کار فوق العاده است که نمیتوان بین صحنههای آن و دنیای واقعیت تفاوتی قائل شد.
«رنگو» داستانی مشابه داستان فیلم «وسترن اسپاگتی» دارد که در صحرایی خشک و بی آب و علف اتفاق میافتد. «گور وربینسکی»، کارگردان «رنگو»، در انیمیشن خود از حضور بازیگران مطرحی چون جانی دپ و نیز هری دین استنتون، ابیگل برسلین و ری وینستون بهره میبرد که در صحنههای کلیدی هنرنمایی میکنند. در واقع وقتی «گور وربینسکی»، شروع به کارگردانی «رنگو» کرد، همان روشی را در پیش گرفت که در ساخت سایر آثارش انجام میداد. او از حضور بازیگران مطرح در صحنههای کلیدی فیلم خود استفاده کرد. برای مثال جانی دپ در این انیمیشن در نقش یک آفتاب پرست ایفای نقش میکند که به بحران شخصیتی دچار است.
بازیگران، لباسهای وسترن بر تن کردند. جانی دپ یک پیراهنی گلدار بر تن کرد و کلاه بزرگ کابویها را بر سرش گذاشت و وینستون با یک اسلحه کمری وارد صحنه شد. آنها از ابزار و اثاثیه معمولی صحنه نمایش استفاده کردند که میتوان نمونهاش را در سایر فیلمهای وسترن از رستوران بین راهی فیلمهای وسترن و در آونگیاش تا ارابه و اسب و غیره هم دید.
اینها وسایل و تجهیزاتی نبودند که برای دوره طولانی ساخت نمونهای از فیلمهای زنده و هزینه بردار وربینسکی به سرعت تهیه و تدارک دیده شده باشند. تمام این تجهیزات تنها بخشی از فرآیند ساخت اولین فیلم انیمیشنی وربینسکی یا همان «رنگو» بودند که قرار بود در عرض 20 روز تصویربرداری برای ضبط تراکهای صدا در صحنههای مختلف آن انجام شود.
اغلب در فیلمهای انیمیشنی، بازیگران در استودیوی ضبط صدا روی شخصیتهای انیمیشن صداگذاری میکنند اما وربینسکی فرض را بر این گذاشت که اگر بازیگران همچون تجارب بازیگریشان در فیلمهای زنده و واقعی، سکانسهای نقش خود در انیمیشن را به صورت فیزیکی روی صحنه اجرا کنند، دیالوگهای با کیفیتتر و زندهتری حاصل خواهد شد.
وربینسکی که با کارگردانی « دزدان دریایی کارائیب» شهرت بسیاری را برای خود دست و پا کرد میگوید: «کار ما درست مثل تمرین یک نمایشنامه دبیرستانی بود؛ واقعا چه اشکالی دارد که در ساخت انیمیشن از تکنیکهای ساخت فیلمهای واقعی استفاده شود؟»
با گسترش تولید انیمیشنهای کامپیوتری یا گرافیکی، مرز بین صحنههای واقعی و تصاویر انیمیشنی در فیلمهایی چون سهگانه « دزدان دریایی کارائیب»، «آواتار» و «آلیس در سرزمین عجایب» آنقدر کمرنگ شد که کمپانیهایی چون والت دیزنی هم هرگز تصور پیشرفت تا این مرحله را نمیکرد. این فضا فرصتهای مناسبی را در اختیار کارگردانان، سینماتوگرافها و حتی طراحان تولید قرار داد تا مهارتهای خودشان را از فضا به فضای دیگری انتقال دهند.
بیل داماشک، مدیر تولید کمپانی دریم ورکس میگوید: «وقتی ساخت فیلمهای واقعی از نظر پروسه و ابزار تولید به روشهای کلیشهای ساخت فیلمهای انیمیشنی نزدیکتر میشود، تلفیق این دو با یکدیگر نیز برای فیلمسازان آسانتر میشود. چنین موفقیتی در عرصه ساخت فیلم و انیمیشن از حدود دو یا سه سال پیش انقلابی به پا کرد.»
اخیراً کمپانی انیمیشن سازی دریم ورکس نیز با توجه به کوتاه شدن مرزهای بین فیلمهای زنده و دنیای انیمیشن از کارگردان مطرحی چون گوئیلرمو دل تورو که پیشتر کارگردانی فیلمهای فانتزی تیره و تاری چون « لابرینت فان» و نیز فیلم اکشن و مافوق طبیعی «پسر جهنمی» را بر عهده داشته است دعوت به همکاری کرد. هم اکنون دل تورو حداقل دو روز از اوقات خود در هفته را صرف نوشتن و کارگردانی اولین اثر انیمیشنی خود با عنوان « شکارچی غول غارنشین» در این کمپانی میکند؛ انیمیشنی که داستان آن حول محور مشکلات و رنجهای بزرگ شدن بچهها در دنیای جادویی است.
دل تورو درباره دنیای انیمیشن میگوید: «کار کردن در عرصه انیمیشن غیر قابل اجتناب است. من فیلمسازی هستم که به حقیقت بیشتر از واقعیت مشتاقم و به نظر من انیمیشن مملو از حقایق و قدرتهای عاطفی است.»
دو از شخصیتهای مشهور هالیوود به نام « استیون اپیلبرگ» و «پیتر جکسون» بر اساس سری داستانهای محبوب «تن تن» در حال ساخت دو فیلم هستند که تکنولوژی ثبت اجرا به صورت سه بعدی با انیمیشنهای کامپیوتری در آن تلفیق میشود. اسپیلبرگ، کارگردانی نخستین فیلم با عنوان «ماجراهای تن تن، راز یونیکرن» را بر عهده دارد که قرار است اواخر 2011 اکران شود؛ جکسون نیز قسمت دوم این فیلم را کارگردانی خواهد کرد. (احتمال ساخت سری سوم آن نیز وجود دارد).
اما تلفیقی که از آن یاد شد یکطرفه نیست. دنیای فیلم زنده هم بیکار نمانده و به سراغ انیمیشن رفته است. کمپانی « براد برد» که در ساخت فیلمهایی چون «راتاتویی» و «شگفت انگیزان» تقریباً به صورت انحصاری از انیمیشن استفاده کرد در حال کارگردانی چهارمین قسمت فیلم زنده و اکشن «مأموریت غیر ممکن» با عنوان «پروتکل روح» است.
امروزه انیمیشن به یک منبع سودآور و پر اهمیت برای استودیوهای هالیوودی تبدیل شده است و تعجب برانگیز نیست که نظر فیلمسازان به نام دنیا را هم به خود جلب کند. در سال 2010 تنها از میان 10 فیلم در حال اکران در گیشهها، چهار فیلم از دنیای انیمیشن آمده بود که « داستان اسباب بازی 3 » و «شرک برای همیشه» از آن جمله است. اما امسال هالیوود قصد دارد 15 فیلم انیمیشنی را به سینمای جهان معرفی کند – این رقم بیشتر از رکورد 12 فیلم در سال 2010 و نیز نزدیک به رکورد سال 2002 میلادی با 17 فیلم است .
استیو هالت، یکی از انیماتورهای سابق کمپانی دیزنی و نماینده تجاری اتحادیه انیمیشن است. او درباره دنیای انیمیشن میگوید: « آنهایی که در عرصه ساخت فیلمهای زنده فعالیت میکردند تا مدتها به انیمیشن به عنوان یک باریکه آب خفته نگاه میکردند. انیمیشن هنوز به مسیر اصلی فیلمسازی وارد نشده بود؛ اما امروز این نگرش به کلی تغییر کرده است. به نظر من حالا مردم دیگر احترام خاصی برای این عرصه قائلند.»
امروزه کمپانیهای انیمیشن سازی با کمک فیلمسازان دنیای فیلمهای زنده و اکشن امیدوارند که روح واقع گرایی را تا جایی که امکان دارد به فیلمهایشان تزریق کنند .
راجر دیکنز، سینماتوگرافی که نقش مشاور تصویری را در انیمیشن «چگونه اژدهایتان را تربیت کنید» محصول کمپانی دریم ورکس ایفا کرده است، میگوید: « تجارب گرانقدر نحوه روایت داستان در فیلمهای زنده هم اکنون در انیمیشن به کار گفته میشود از حرکت دوربینها در نظر بگیرید تا نحوه کادربندی نماها و نیز حالت نورپردازی در انیمیشن هم در نظر گرفته میشود.»
استودیوی «اینداستریال لایت اند مجیک» یا خانه جلوههای تصویری که متعلق به فلیمساز «جورج لوکاس» بود هم اکنون به وربینسکی رو آورده است - که قبلاً هم در ساخت اولین بخش از فیلم «دزدان دریای کارائیب» با این استودیو همکاری داشت – تا برای « رنگو»، یک جلوه فتوگرافیک ویژه را خلق کند. وربینسکی با فرآیند «استوری بردینگ» و کار با انیمیشنهای کامپیوتری آشنایی کامل داشت – برای ساخت چیزی حدود 60 درصد از قسمت سوم فیلم «دزدان دریایی کارائیب» از انیمیشنهای کامپیوتری استفاده شده است.
کارگردانان برای ساخت فیلمهای انیمیشنی دیجیتالی مجبور نیستند که پا به درون استودیو بگذارند یا سینما توگرافها نیز مقید به ضبط نماها از پشت دوربین نیستند. در عوض تمام تصاویر تنها در یک دستگاه کامپیوتر شکل میگیرند که فیلمسازان از تکنولوژی و برنامههای نرم افزاری آن برای شبیه سازی عملیات ساخت فیلم زنده استفاده میکنند.
وظیفه کارگردانان کمک به شکل دهی یک « استوری ریل» اولیه، راهنمایی بازیگران در طول صداگذاری و ضبط صدا و همکاری تنگاتنگ با تکنسینها و ناظران انیمیشن برای خلق شخصیتهای دیجیتالی و صحنههاست. ساخت یک فیلم کامل انیمیشنی ممکن است حدود دو یا سه سال طول بکشد و این فیلم ممکن است حدود 130 هزار فریم تصویری داشته باشد.
