آینده شناسی و آینده پژوهی به معنی تلاش برای افزایش هدفمندی و هوشمندی در رفتارهای اقتصادی و سیاستگذاری است و هیچ رفتاری بدون این رویکرد نمی تواند به اهداف خود برسد.
اینکه در آینده در کجای جهان باید باشیم ، چه مزیت های تازه ای را باید ایجاد کنیم و چگونه از دستاوردهای اقتصادی و منابع مزیت های نسبی خود حفاظت و صیانت کنیم و قدرت رقابت سازی ما در عرصه ای اقتصادی چقدر خواهد بود؟ .
دوره زمانی این آینده گرایی 20 سال تا 50 سال را در بر می گیرد و ادامه این روند و صیانت از آن بر عهده نسل های آینده خواهد بود.
به همین خاطر مبانی تحلیل سیاست های بین المللی به ویژه سیاست کشورهای موسوم به قدرت های اقتصادی و کشورهای در حال توسعه برتر با آینده شناسی قابل ارزیابی و تبیین است.
تکیه بر مزیت های موجود به تنهایی برای ساخت آینده اقتصاد ایران کافی نیست و باید مزیت های تازه را خلق کنیم و مزیت های نسبی موجود، ماده خام آن محسوب شود.
در حال حاضر کشورهای اروپایی با ایجاد اتحادیه تلاش می کنند به قطب جدید و اثربخش اقتصادی در نظام بین المللی تبدیل شوند که در آینده نزدیک به عنوان یک چالش جدی برای آمریکا و دیگر قدرت ها مطرح خواهد شد.
چین هم قصد دارد در آینده نزدیک به اژدهای اقتصادی در آسیا تبدیل شود و بیش از یک دهه است که با نرخ رشد اقتصادی دو رقمی هم نظام غیر خصوصی خود را ظاهرا حفظ کرده است و هم نظام سرمایه داری و جهانی سازی اقتصادی را در درون خود هضم می کند.
بنابراین اقتصاد ایران هم باید وارد فرایند آینده گرایی و آینده شناسی متناسب با استعدادها و مزیت های نسبی و مطلق خود باشد.
آینده اقتصاد ایران را تولید محصولات نوین فناوری ها بالا تشکیل می دهد و باید وارد محصولات مجازی نما، نانو فناوری ها و اقتصاد زیستی متکی بر بیوفناوری، بیوصنعت، فناوری اطلاعات، نوآوری،اختراعات و تکنولوژی های آینده زنده شود و اقتصاد مبتنی بر ایجاد ثروت با پژوهش و تحقیق باید فراگیر شود.
عالی ترین مفهوم "همت مضاعف و کار مضاعف" تلاش همگانی برای تبدیل اقتصاد کشورمان به پویاترین بستر برای ایجاد ارزش افزوده است تا از تکیه آسیب پذیر به درآمدهای خام مانند صادرات نفت و منابع فاقد ارزش افزوده بی نیاز شود.
هدف باید این باشد که در مرحله نخست اقتصاد و امور جامعه بدون استفاده از منابع خام و فقط با تکیه بر ثروت های خلق شده و جدید یا همان ارزش افزوده، اداره شود. یعنی کشور را با ثروتی که تولید می کنیم مدیریت کنیم و به مراحل بالاتر توسعه یافتگی برسانیم.
امروزه در اقتصاد تمام کشورهای توسعه یافته؛ رشد بهره وری به اولویتی ملی تبدیل شده است چون خالص ترین و بی هزینه ترین منبع رشد و توسعه اقتصادی را تامین می کند.
با اجرایی شدن قانون هدفمندی یارانه ها؛ بهره وری به عنوان یک رویکرد مدیریتی کم کم جای خود را در کشور ما باز می کند، ارتقاء بهره وری جزء لاینفک مدیریت کشور است و همه طراحان، تولید کنندگان و مدیران کشور به نحوی با آن سروکار دارند.
در مرحله دوم باید بتوانیم با فروش محصولات برتر و فناوری های زیستی در سطح منطقه و جهان؛ کشور را را اداره کنیم و منابع و دارایی های سرزمین هم به ذخیره استراتژیک تبدیل شود.
افزایش بهره وری و تلاش برای " کارایی تخصیص و اثربخشی منابع " و " استفاده درست از منابع در زمان و مکان درست" همان گمشده بزرگ اقتصاد ایران است که تاکنون ساختار اقتصادی کشور اجازه استحصال حداکثر ارزش افزوده را فراهم نیاورده است.
تحقیق و پژوهش ماده اولیه و زیربنایی برای ایجاد اقتصاد دانش محور است که اثربخشی زیادی در بخش های تولیدی، صنعتی، فناوری و توزیعی و برنامه ریزی دارد و شاخص زنده بودن و پویایی و هوشمندی نظام های اقتصادی است.
کشور توسعه یافته کشوری است که درصد بیشتری بر موجودی دانش دنیا بیفزاید و مقدار بیشتری از دانش تولید شده را در قالب فناوری های نوین و مدرن، در صحنه تولید عملیاتی کند.
اگر اقتصادمان به سمت دانش محوری حرکت نکند، به طور قطع از حرکت به سمت پیشرفت در دنیا، عقب خواهیم ماند.
در اقتصاد نوین، شکاف دانش و توان پژوهشی یا تولید دانش مطرح است نه شکاف منابع.
خلق مزیت نسبی مبتنی بر فناوری های آینده باید در اولویت باشد.
