صغري خيلفرهنگ | هنگامي كه صحبت از ايل و عشاير به ميان ميآيد ناخودآگاه ياد كوچ و ييلاق و قشلاق ميافتيم، ياد جوانان غيور ايلياتي كه هميشه در صحنه حضور داشتند و مايه افتخار ايران و ايرانياند.
شهروز جديد مغانلو يكي از همين جوانان غيور ايل شاهسون است. جوان نمونه كشاورز و روستايي و اين شد بهانهاي براي هم كلامي با اين جوان عشايري. او با وجود جوان بودنش رتبهها و درجات علمي و فرهنگي بسياري را كسب كرده است.
شهروز جديد مغانلو يك جوان بسيار فعال است. عضويت در هيئت مطالعات و تحقيقات استان تبريز، دبير كل انجمن واحد اسلامي تبريز سالهاي 83-82، مسئول انجمن ادبي سبلان در سال
84-83، عضويت در انجمن ادبي شاعران استان اردبيل از سال 1380 تا به امروز، عضويت در پژوهشكده دانشگاه تهران، عضويت در خيرين جوان آذربايجان شرقي و آذربايجان غربي. عضويت در پژوهشكده دانشگاه صنعتي شريف، عضويت در پژوهشكده مرمت آثار و بافتهاي تاريخي ايران، عضويت در انجمن پژوهشي سازمان امور عشايري ايران و در نهايت عضويت در باشگاه پژوهشگران جوان استان اردبيل. همه اينها دليلي شد براي يك گپ و گفت صميمانه با اين جوان شيرين لهجه آذري؛ در اين هم كلامي با ما همراه شويد.
آقاي مغانلو كمي خودتان را براي مخاطبان جوان ما معرفي كنيد؟شهروز جديد مغانلو متولد شهريور 1364 هستم. در حين كوچ در داخل آلاچين به دنيا آمدم. از عشاير ايل شاهسون هستم و در رشته معماري در مقطع كارشناسي تحصيلات خود را به پايان رساندم. از زماني كه وارد اين رشته و مشغول تحصيل شدم به كار پژوهشي و تحقيقاتي روي ايلهاي ايران و جهان و به ويژه ايل خودم پرداختم.
تأليفاتي هم در زمينه اين پژوهشها داريد؟بله، كتاب «آلاچيق معماري انعطافپذير» در دو جلد در سال 1379به چاپ رسيد. كتاب « ايران سرزمين گنبدهاي خاكي» كه در حال چاپ است.در بخش هنري كتاب « دلبافتهها، صنايع دستي عشاير ايل شاهسون» به چاپ رسيد اين كتاب دادههايي را در مورد صنايع دستي گردآوري كرده است. در بخش ادبي و شعر تركي دو كتاب «ساوالان آتا» (پدري چون ساوالان) و كتاب «آنا آدلي بيريول» (راهي كه مادرم به من نشان داده است) منتشر شده است و در بخش شعر فارسي هم كتاب «حسرت» به چاپ رسيد.
شما امسال جوان نمونه شديد آيا اين اولين بار بود كه موفق به كسب رتبهاي در سطح ملي شديد يا قبلاً هم موفقيتهايي داشتهايد؟من تاكنون رتبهها و مقامهاي زيادي را كسب كردم. رتبه اول در حوزه عشاير، رتبه اول در بنياد علمي نخبگان كشوري، رتبه سوم المپياد علمي در رشته نقشهكشي و معماري در سال 1380 ، رتبه دوم كشوري در تحقيق و پژوهش در سال 1382، رتبه اول استاني مقالهنويسي هنر و معماري تبريز سال 1382، رتبه دوم نهجالبلاغه، شعر و نقاشي در مجمع دانشگاه تبريز در سال 1383، رتبه سوم دومين سالانه مجسمهسازي ايران دانشگاه صنعتي شريف در سال 1384، رتبه نخست حجم و معماري در همايش هنر و معماري دانشگاه تهران در سال 1386، رتبه اول جشنواره شعر عاشورايي و دفاع مقدس 1388، عضويت در نخبگان علمي، فرهنگي و هنري عشاير در سازمان آموزش و پرورش سازمان عشايري در سال 1389، رتبه نخست فرهنگ و هنري عشايري كشور در سال 1389 و پيشكسوت در ارائه پروندههاي ثبتي و رتبه نخست كشوري در حوزه عشايري از جشنواره ملي جوان ايراني در سال 1389 از جمله مقامهايي است كه در سطح كشور به آنها دست پيدا كردهام.
در حال حاضر مشغول چه كاري هستيد؟در حوزه اجرايي كار فرهنگي- پژوهشي انجام ميدهم و همچنين كار تكميل پرونده ثبتي ميراث ملموس و ناملموس را در سازمان ميراث فرهنگي اردبيل انجام ميدهم. در اجراي جشنوارههاي بومي هم فعاليت ميكنم. در فعاليتهاي پژوهشي و نظارت به كارهاي اجرايي ساختمانسازي مسكنهاي تعاوني نيز، همكاري دارم.
خود شما فكر ميكنيد چرا جوان نمونه شديد؟ چه كار ويژهاي انجام داديد، تا نمونه شويد؟تنها كسي از ايل شاهسون هستم كه با تمام توان شخصي و مالي خود پا به اين عرصه گذاشتم. بدون استفاده از بودجهها و اعتبارات پژوهشي ارگانهاي مربوط وارد كار تحقيق و بررسي در زمينه ايلات شدم. با اين تفكر كه هر كسي در قبال وطن، جامعه و طايفه خود وظايفي دارد، تلاشهاي خودم را آغاز كردم. منابع بكر و نو در ايلها بيش از حد انتظار وجود دارد كه هر چه كار و تحقيق و فعاليت در اين عرصه صورت بگيرد باز هم جاي كار دارد.همزمان با تحصيل در رشته معماري در حوزه هنري سعي كردم تمام زواياي ايل خودم را به كشور و دنيا معرفي كنم. كشورهايي كه اندك فرهنگ و قدرت و هنرشان را به رخ ميكشند و جلوه نمايي ميكنند، نميخواستم ايل شاهسون فقط در حد اسم باقي بماند. بر همين اساس فعاليتهايي كه از سال 1380 شروع كرده بودم در سال 1389، جواب داد.سال 1378 اولين كسي بودم كه طرح صنعت تروريست و گردشگري را ارائه كردم. اين طرح در شيراز اجرا شد، اما در مورد شهر خودمان هنوز در حد حرف و طرح باقي ماند.
به عنوان يك جوان دوست نداشتي به شهر مهاجرت كني و شغلي راحتتر داشته باشي؟ نه، جامعه عشايري را بيشتري ميپسندم فكر ميكنم به عنوان جواني كه از ايل برخاسته بايد در عرصه ايل و عشاير فعاليت كنم نه در حوزه شهر.جوان روستايي بايد در محل خود فعاليت كرده و حركت كند. اگر جوان روستايي وارد شهر شود هم براي شهر و هم براي زندگي روستايي مشكلاتي ايجاد خواهد كرد.
به عنوان يك جوان نخبه چه انتظاراتي داريد كه برآورده نشده است؟با اينكه جزو بنياد علمي نخبگان كشور هستم، هنوز از لحاظ شغلي تأمين نشدهام، جوان نمونه برتر هستم اما جاي مشخصي ندارم.حمايتها خيلي ضعيف و محدود هستند، در حوزه پژوهشي، فرهنگي و هنري حمايت بسيار كمرنگ است. بودجه اختصاص پيدا ميكند ولي در مسير خودش هزينه و صرف نميشود. امسال كتاب «دلباخته» را چاپ كردم هنوز در انبار مانده، سازمان امور عشايري حمايتي نميكند. 25 اثر در زمينه كتاب و پژوهش با سرمايه شخصي خودم كه از راه كارگري، نظارت ساختماني و چوپاني به دست آورده بودم چاپ كردم. اكثر آنها در شناسايي هويت صنايع دستي عشاير است، اما خريداري نشده و حمايت نميشوند.
چه محدوديتهايي براي موفقيت و پيشرفت يك جوان روستايي وجود دارد؟نبود امكانات لازم و كافي براي استفاده جوانان عشايري مهمترين مشكل ماست. از جمله اين محدوديتها عدم دسترسي به مناطق شهري است براي اينكه بيشتر مراكز آموزشي را در شهرها مستقر كردهاند و امكان دستيابي به اين مراكز واقعاً مشكل است مراكز آموزشي در حوزه كشاورزي بايد در محل روستايي واقع شود تا در جريان پروژه باشند. رفتن جوانان به شهر و آشنايي آنان با فرهنگ شهري باعث ورود اين فرهنگ به روستا شده كه ديگر كسي در روستا نميماند.
آيا با كوچك كردن جوانان از روستا و جدا شدن از كار كشاورزي مشكلات آنها حل ميشود؟مهاجرت و كوچ جوانان هم براي خودشان و هم براي شهر مشكل ساز شده است و كار كشاورزي خيلي ضعيف و سنتي باقي مانده است. اكثراً مهاجرت ميكنند، كسي نيست، افراد تحصيلكرده در روستا جايي براي خود و اهدافشان نميبينند. اگر مراكز آموزش عالي در محل و روستا باشد و شروع به فعاليت كند اگر مشاوره شغلي در بطن روستا باشد، جواناني كه علاقه دارند ولي امكانات ندارند، ماندگار ميشوند.
جوانان روستايي چه مطالباتي از دولت دارند؟ جوان روستايي ميخواهد از همان حق و حقوقي برخوردار باشد كه جوان شهري داراست. در شهر براي هر فرد 20 متر مربع فضاي سبز در نظر گرفته شده است، اما آيا براي جوان روستايي امكانات آموزشي و خدماتي در نظر گرفتهاند؟ ما يك كتابخانه سيار نداريم براي استفاده از كتاب و تهيه آن مجبور هستيم به شهر سفر كرده و ترافيك ايجاد كنيم. انتظار ما از مسئولان مربوطه ايجاد يك كتابخانه براي هر 10 روستاست، اما متأسفانه همان را هم نداريم. بسياري از جوانان عشايري بيكارند و مجبور به فرار و مهاجرت از روستا ميشوند. طرح جمعآوري گياهان دارويي در بين زنان ايل شاهسون را كه بهترين درآمد را ميتواند برايشان بياورد و مقرون به صرفه هم هست سال 1385 به مديران دادهام اما كسي توجه نميكند. 5 سال پيش هم نامهاي به دكتر احمدينژاد دادهام كه هنوز جوابي دريافت نكردم. ديگر خبري از تقويت صنايع دستي و هنري در بين ايلهاي عشاير نيست. جاجيم در چادرها جاي خود را به فرش و موكتهاي رنگارنگ داده است. عشاير پول خود را خرج تجملات امروزه و شهري مينمايد. بزرگترين مشكل ايلات از دست دادن خودكفايي و مصرفگرا شدن است.
در طول فعاليتها و تلاشهايت، هيچ وقت خسته يا نااميد شدهاي؟نه، هيچ وقت خستگي را حس نكردم. با تمام قدرت و توانايي كه خداوند در من ايجاد نموده تلاش كرده و نااميد نشدم. شعار من هميشه اين بوده كه «خستگي را خسته خواهم كرد» براي كسي كه اين شعار هميشگي اوست، خستگي معنا ندارد.
چه چيزي در ادامه فعاليتها و كارهايت به شما روحيه ميداد؟زماني كه وارد ايل شاهسون ميشوم متوجه قدرتهاي ايلي كه سينه به سينه و نسل به نسل به ما رسيده، ميشوم كه باعث دلبستگيام به ايل شده است. المانهاي برتر زندگي در ايل موجب شده كه از ايل و زندگي عشايري خسته نشوم. از چه كسي در زندگي الگوبرداري ميكنيد؟از مادرم، چون شجاعانه مثل يك مرد در داخل ايل زندگي كرده و به ما در زندگي درسهاي بسياري آموخته است. مادر در زندگي و خانواده عشايري نقش بزرگي را ايفا ميكند كه متأسفانه هيچ نوع بيمه و خدماتي هم شامل آنها نميشود. پدرم با قطع عضوي كه دارد سالهاست چوپاني ميكند.
فكر ميكني تا آخر در همين مسير قدم برداري و براي عمران و آباداني كشاورزي تلاش كني؟ يا شايد در آينده نظرت تغيير كند؟در آينده در حد خودم تلاش خواهم كرد؛ چرا كه نجات يك فرد نجات جامعه است. اگر بتوانم در حال و آينده يك نفر را با فرهنگ ايل آشنا و همراه كنم اين تأثيرگذار خواهد بود. درحد توان در شناسايي آلاچيق و مطرح كردن ايلهايي چون ايل شاهسون و تركمن صحرا در دنيا تلاش ميكنم، پرونده آن هم به يونسكو فرستاده شد تا مهر اصالت به آن زده شود.
و برنامه بعديتان براي زندگي؟ در حوزه خودكفايي ايل شاهسون فعاليت ميكنم.
ازدواج كردهايد؟بله، حدود يكسال است كه متأهل شدهام. همسرم از ايل خودمان است. او مرا براي رسيدن به موفقيتها و اهدافم همراهي ميكند و علاقهمند به فرهنگ و پايداري ايل شاهسون و زندگي عشايري است.
خودتان را فردي موفق ميدانيد؟ بله، تا حدودي درمقياس استاني موفق هستم. ولي هنوز در مقياس كشوري آنطور كه بايد مطرح نشدهام.
زندگي عشايري سخت نيست؟ چه نكات مثبتي دارد؟نكات مثبت زيادي در زندگي عشايري وجود دارد. زندگي ساده و كم توقع سخت است، اما كافي است. اين نوع زندگي سختيهاي خودش را دارد كه با همه اين سختيها، لذتبخش است.نكات مثبتش هم زندگي سالم در آغوش طبيعت و ايجاد ارتباط مستقيم و سازگاري با نيروهاي طبيعي است مثل برف. سالهاست كه به بخاري نياز پيدا نكردهاند، زندگي ايلي دور از تجملات و مشكلات و سختيهاي امروزي است.
با سلام خدا رحمت کند جناب آقای مهندس شهروز جدید مغانلو رو واقعا استاد تمام معنایی بود روحت شاد...
