با توجه به اینکه نان پر مصرف ترین ماده مغذی در کشور ماست و از گذشته تاکنون عمده ترین سهم را در سفره های ایرانی به خود اختصاص داده ، پس لزوم توجه به کیفیت این ماده ارزشمند غذایی امری اجتناب ناپذیر به نظر می رسد، چرا که کیفیت نان تاثیر مستقیم بر سلامت افراد جامعه دارد.
دولت همه ساله برای تثبیت قیمت نان مبالغ کلانی را به عنوان یارانه، به این بخش اختصاص می دهد اما متاسفانه علی رغم بودجه کلانی که برای تولید نان در کشور هزینه می شود، شاهد عرضه نان هایی با کیفیت بسیار پایین توسط نانوایی ها هستیم.
دور ریز نان به خصوص در چند سال اخیر، نه تنها به دلیل این کاهش مرغوبیت، بلکه به خاطر عواملی مانند پایین بودن نسبی قیمت نان، مشکلات تولید به روش سنتی، کیفیت نامناسب مواد اولیه مورد استفاده و عدم آشنایی مصرف کنندگان با نحوه صحیح نگهداری نان، به طور چشمگیری افزایش یافته است.
بر اساس برآوردهای انجام شده سالانه بیش از یک هزار میلیارد تومان از چهار هزار میلیارد تومان یارانه تخصیصی به حوزه گندم، آرد و نان به صورت ضایعات نان از دسترس خارج شده یا به عبارت دیگر دور ریخته می شود؛ این در حالی است که کرامت نان در دین اسلام و عرف ما بسیار سفارش شده و مقام معظم رهبری نیز اسراف در نان را به عنوان یک عیب ملی عنوان کرده اند.
به راستی چرا باید این یک هزار میلیارد تومان به همین راحتی از منابع ملی میهن عزیزمان به هدر برود؟ آیا امکان جلوگیری از هدر رفت این منابع عظیم وجود ندارد؟ما در این مجال سعی می کنیم به آسیب شناسی و ریشه یابی این موضوعات بپردازیم.
در حال حاضر 63 هزار و 236 واحد نانوایی در کشور وجود دارد که اگر نسبت به کل جمعیت کشور تقسیم کنیم، به ازای هر یک هزار و 144 نفر یک واحد نانوایی در وجود دارد؛ اما متاسفانه هم اکنون شرایط تولید نان در بسیاری از این نانوایی ها مناسب نیست، زیرا کارگران آنها مسایل بهداشتی را به طور کامل در مراحل مختلف تولید نان رعایت نمی کنند.
در این صورت نمی توان انتظار داشت تا در چنین شرایطی این نانوایی ها نان سالم و مناسب برای مصرف، تولید و در اختیار مشتریان قرار دهند که همین امر موجبات نارضایتی بیش از پیش مردم را از کیفیت نانی که مورد مصرف قرار می دهند فراهم آورده است.
البته اگر از بعد دیگری به بررسی این قضیه بپردازیم شاید بتوان همین نارضایتی را اصلی ترین دلیل برای افزایش بیش از حد ضایعات نان در کشور تلقی کرد، زیرا باعث شده تا تقدس نان به عنوان یک قوت لایموت برای مردم کمرنگ شده و دیگر از دور ریختن آن ابایی نداشته باشند.
از آنجایی که ایران در میان تمامی کشورهای جهان یکی از بالاترین میان ضایعات را به خود اختصاص داده، همین امر موجب شده تا سالانه زیان اقتصادی هنگفتی به ملت ما وارد شود، چون در نتیجه چنین مسئله ای که بسیار نیز قابل تامل به نظر می رسد، هزینه تولید هر عدد نان برای مصرف کننده به میزانی بسیار بالاتر از حد تصور رسیده، در حالی که این هزینه می توانست به صورت مستقیم یا غیر مستقیم در بخش های دیگر و در جهت رفاه حال خود مردم سرمایه گذاری شود.
از سوی دیگر تولید نان در شرایط غیر بهداشتی لطمات جبران ناپذیری به سلامت شهروندان جامعه وارد می کند، برای مثال وقتی تخمیر نان به طور کامل و مناسب انجام نشود امکان تامین مواد مغذی مثل آهن، کلسیم وغیره از طریق نان به طور کامل برای مصرف کننده از بین می رود و همچنین در صورت عدم رعایت زمان پخت از سوی نانوایان و سوختگی یا خمیر ماندن بخشی از نان نیز، امکان تغذیه مناسب از طریق نان برای مردم از بین خواهد رفت.
هم اکنون بیش از 90 درصد نان مصرفی در کشور به شکل سنتی تولید می شود که تثبیت قیمت نان، امکان رقابت را از واحدهای تولید کننده این نوع نان ها گرفته و کیفیت نامناسب محصول نهایی، دور ریز آن را به شدت افزایش داده، در صورتی که اگر فرایند تهیه نان در کشور به سمت تولید کیفی تر پیش برود، نه تنها می توانیم میزان ضایعات نان را به حداقل برسانیم، بلکه از این رهگذر سلامت آحاد مردم کشور نیز تامین خواهد شد.
در سال های اخیر سرانه مصرف نان در کشور به رقمی حدود 164 کیلوگرم رسیده، در حالی که در سایر کشور های دنیا رقم این سرانه بین 20 تا 90 کیلو گرم در نوسان قرار دارد که بر این اساس می توان گفت به طور میانگین سرانه مصرف نان در ایران دو برابر سایر کشورهاست و همین امر لزوم توجه به این نکته را به ما یادآوری می کند که ما نیز باید رقم این سرانه را به زیر صد کیلوگرم برسانیم.
اینگونه به نظر می رسد که اجرای طرح هدفمند کردن یارانه نان یا به عبارت دیگر واقعی سازی و اصلاح قیمت آن و همچنین ایجاد رقابت در شرایط تولید وعرضه نان در واحدهای نانوایی با هدف بهبود کیفی و ارزش تغذیه ای آن می تواند در کاهش انحرافاتی که در زمینه مصرف نان در کشور به چشم می خورد، نقش بسزایی داشته باشد.
چون در حال حاضر علی رغم تلاش نانوایان عزیز در تولید نان خوب همچنان نارضایتی بسیاری در این خصوص وجود دارد که این نارضایتی هم در میان نانوایان و هم در بین مردم دیده می شود، که به عبارت دیگر باید گفت که در وضعیت موجود هم نانوایان و هم مردم در این ماجرا بازنده به شمار می روند.
