جای ما در تقویم

رئوف موسوی - چند وقت است به این موضوع فکر می‌‌کنم که فلسفه داشتن تقویم چیست؟ اینکه از قبل همه روزهای سال اعم از تعطیل و غیر تعطیل را یک سال جلوتر برای خودمان ثبت و منتشر کنیم. که تنها به یاد بیاوریم که در فلان روز در فلان سال پیش از این چه اتفاقی افتاده است؟ چه کسی شهید شده، کشته شده، کجا آزاد شده چه کسی متولد شده و هزار موضوع دیگر از این دست. تنها برای همین. بعد دستم را می‌‌برم به سوی تقویم و صفحات سفید آن را تورق می‌‌کنم. صفحاتی که انگار منتشر شده‌اند و سفید هم منتشر شده‌اند برای یادآوری. برای اینکه در ذیل هر کدام از آنها مثلا بنویسیم که در آن زمان خاص باید چه کار کرد…این جمله که از ذهنم می‌گذرد به این فکر می‌‌افتم که تازگی ها به جای یادآوری چقدر ذهن ما مستعد فراموشی شده است. از کنار خیلی از نام ها و رویدادها بی تفاوت می‌‌گذریم یا کاملاً بی‌تفاوت از آنها یاد می‌‌کنیم.
بله بیشتر که به ذهنم فشار می‌‌آورم یادم می‌‌افتد که انگار فراموش کرده‌ام تازگی ها به ما گفته‌اند مدرن و به بعضی‌هایمان هم پست مدرن. گفته‌اند نباید به چیزی دل بست، هیچ کدام از داشته‌های فرهنگی یا ادبیتان (البته به غیر چند تایی که می‌‌شود روی آنها کاری پست مدرن هم کرد مثل کاری که آن آقای فیلم ساز با حافظ کرد) به نیاز امروزتان پاسخی نمی‌دهد، کهنه پرست نباشید، ایدئولوژیست نباشید، جهان و ادبیات را از پنجره خودتان و تنها خودتان ببینید. بگذارید ذهنتان سیال باشد، تخیل کند برود تا ناکجایی که تا به حال کسی نرفته و از این دست جملات.
باز نگاهم می‌‌افتد به صفحات تقویم… ما آدم‌های فراموشکاری نیستیم، عادتمان داده‌اند به فراموشی، به اینکه خود را میقات ببینیم نه خسی در میقات. عادتمان داده‌اند به اینکه انگار جز ما کسی نمی‌تواند و نتوانسته است حرف حسابی بزند، بنویسد و حالا هم اگر می‌‌خواهی بنویسی چون از آن هم سلکان آنانی، باید به اسلوبی بنویسی که مشخص است و تجربه شده است و قبل از تو فلان نویسنده و رمان نویس شهیر آن را با پس زمینه ذهن مخاطبانش به اشتراک گذاشته است و…
ادبیات متعهد اما از قضا ادبیات فراموشی نیست، ادبیات نسیان زده از دنیا و ماورا نیست. انسان در ادبیات متعهد اگر عجله می‌‌کند، اگر هول می‌‌زند، اگر گریه می‌‌کند، می‌‌نویسد، عاشق می‌‌شود یا حتی می‌‌میرد از سر حرکت و جوشش است. حرکت برای رسیدن به جایگاهی و نقطه‌ای که برای آن خلق شده است. حرف ادبیات متعهد رسیدن است نه درجازدن….راستی برای ادبیات متعهد در صفحات تقویم یادکردی هست؟ نامی؟ یادبودی؟ خاطره‌ای؟ بگذار دوباره نگاه کنم.