رضا رسولی - ماه رمضان، ماه نزول قرآن و بهاری است که با رایحه فرحبخش کلام الهی روح آدمی تازه میشود. قرآن امروزه تنها سند ناب و دست نخورده مخاطبه بشر و کردگار است که به عنایت الهی در طول تاریخ از گزند تغییر و تحول و تحریف لفظی در امان بوده تا نسل ها بتوانند با خواندن آن هر روز پردهای جدید از حقایق معرفت بالا بزنند و به ژرفای اندیشهها دست یابند.
آنچه این روزها به مناسبت ماه مبارک رمضان، در جامعه دیده میشود توجه بیشتر آن به قرآن کریم، و برپایی محافل انس و ترتیل قرآن کریم است؛ و چه خوبتر وقتی که در این روزهای ارزشمند به سراغ مفاهیمی از قرآن برویم و در پی آن باشیم که انتظار قرآن از خود را بیشتر محقق کنیم.
در این روزها مردم با هر سطح سواد و دانش سعی میکنند که آیات قرآنی را مرور کنند و بعضی میکوشند در این ماه صفات قرآنی را در رفتار و اخلاق خود احیا کنند.
قرآن کریم در حوزه فرهنگ دارای شاهکلیدهایی است که میتوانیم به عنوان شعارهای فرهنگی قرآن مورد توجه قرار داده و کارگزاران فرهنگی درباره آن برنامهریزی بکنند. برخی از این شعارها که میتواند به شدت مورد تأکید قرار بگیرد به شرح ذیل است:
1- اخلاق نیکو
مهمترین ویژگی فرهنگی قرآن کریم، اخلاقی بودن آن است. اخلاقی بودن قرآن دارای وجوه مختلف است و آن اینکه به عقیده قرآن کریم هم پیامهای فرهنگی به نحو اخلاقی منتقل شود و هم پیامهای فرهنگی باید محتوای اخلاقی داشته باشد.
البته تعریف اخلاق در قرآن کریم یک تعریف موسع و گسترده است که شامل برخورد خوش با دیگران، گذشت، عدم خشونت و رحم ذاتی انسان نسبت به دیگران است. در این زمینه قرآن کریم سعی کرده برای جلوگیری از سوءاستفادههای مفهومی با معرفی پیامبر اعظم به عنوان الگوی همیشگی راه را به نحو قابل توجهی از بیراهه بازنماید.
2- احسان و انصاف
بازگشت به شعارهای فرهنگی قرآن بدون در نظر داشتن عدل و احسان امکان پذیر نیست. این دو سنجه آن چیزی است که جامعه را همواره در توازنی بین لطف و قانون مستحکم و در عین حال منعطف و زیبا قرار میدهد.
عدل و احسان شعاری است که باعث میشود انسان در جامعه هم مورد حمایت و هم در امنیت کامل به سر برد و این از مهمترین شاخصهای هویتیابی فرد در دل اجتماع اسلامی تلقی میگردد.
3- مسئولیتپذیری
امر به معروف و نهی از منکر در تذکر و برخورد خلاصه نمیشود و مفهوم عامی فرهنگی است که معنای ما توجه یکایک اجتماع به سعادت و شقاوت کل و جزء جامعه دینی است.
این اصل و واجب الهی متأسفانه در نحو صحیح خود تاکنون مورد توجه قرار نگرفته و به محض یادآوری آن ناخواسته ذهن به سراغ برخورد با ناهنجاریهای اجتماعی میرود.
به نظر میرسد اگر امر به معروف در وجه آخر خود که به فتوای رهبر معظم انقلاب اسلامی مخصوص مسئولان مربوطه و نیروهای انتظامی است به چنین مرحلهای از تصور رسیده است نیز به همان دلیل است که در مراحل نخست ناهنجاریها توسط خود اجتماع مورد توجه قرار نگرفته و جریانهایی از معروف تولید نشده که بتواند جلوگیری کننده افراد از ورود به منکرات باشد.
مسئولیتپذیری اجتماعی مهمترین ویژگی و معنای امر به معروف و نهی از منکر است که جامعه ما امروزه به شدت به آن نیازمند است.
