رضا احسانپور - در حالی که طی یکی دو سال گذشته بیشتر شاهد این امر بودیم که بازیگران سینما و تلویزیون اعم از زن و مرد، دست از بازیگری شسته و به کارگردانی روی آوردهاند و البته ماحصل این ماجراجوییهایشان آن طور که باید و شاید به مذاق مخاطب خوش ننشست و زیرلب میشد این حرفها را شنید که بازیگری که بهتره؟ یا این کارگردانی چی داره که همه میخوان کارگردان بشن؟ اما حمید جبلی، بازیگر مهربان و دوست داشتنی سینما و تلویزیون که همه بیشتر او را با صدای کلاه قرمزی و پسرخاله دوست دارند به یاد بیاورند تا سایر نقشها و شخصیتهایش، به قول خودش طی یک فضولی 400 ساعته در پشت صحنه فیلمها سوژهای را شکار کرد و با آن مستند «تی من» - مردی که چای پخش میکند – را ساخت که باز هم ذکاوت و دانش خود را بیشتر به رخ هم صنفانش کشید و جای خود را بیشتر در دل مخاطبانش باز کرد. این اثر که اولین ساخته حمید جبلی در وادی مستند داستانی بود برای اولین بار در کنار استقبال عمومیگسترده در خانه هنرمندان با حضور وی، حسن روحانی، منتقد سینما به عنوان مجری و کارشناس و حمید مدرسی تهیه کننده به اکران درآمد و بعد از اکران حاضرین در جلسه درباره فیلم و روند ساخت آن توضیحاتی ارائه کردند و به سؤالات حاضرین در جلسه پاسخ دادند. همچنین گفتنی است که در بین حاضرین در جلسه چهرههای نام آشنای سینما همچون محمود عزیزی، محمد رضا هدایتی و. . . نیز حضور داشتند.
«تی من» از کجا آمد
فیلم در مورد فردی به نام احمد یاوری است که از علاقهمندان و شیفتگان سینماست و این عشق و علاقه زیاد او را به سینما و پشت صحنه آن میکشاند تا به عنوان تدارکاتچی فیلمها در کنار فعالان سینما باشد. او همچنین همواره علاقه دارد که به عنوان بازیگر در فیلمها حضور داشته باشد ولی هیچگاه این موقعیت برایش فراهم نمیشود و همیشه سیاهی لشکر و یا حداکثر نقشهای کوچک و فرعی چند دقیقه ای در فیلمها به او میرسد.
جبلی در ابتدای صحبتهایش با همان سادگی و راحتی شخصیت ذاتی اش گفت: «من این کاره نیستم و آمدهام و در کار مستندسازان فضولی کردهام!» او درباره اینکه چرا به زندگی احمد یاوری جذب شده است توضیح داد که این پیشنهاد از طرف خود یاوری مطرح شده است و چند نفر به رغم اینکه به او قول داده بودند فیلمی از زندگیاش بسازند ولی به قولشان عمل نکردهاند.
وی در ادامه با بیان اینکه احمد به او گفته است بیا برای خودمان فیلم بسازیم ادامه داد: «من با دوربین پشت صحنه، چند ساعت فیلم از احمد گرفتم و وقتی دیدم با دوربین مشکلی ندارد مصمم شدم که فیلم را ادامه بدهم. این فیلم یک ساعته حاصل 400 ساعت فیلمبرداری است. از ابتدا فیلمنامه مشخصی نداشتیم و فقط طرحهایی داشتیم و بیشتر کار خودش پیش میآمد و از اواسط کار به ساختار مشخصی رسیدیم. این ساختار حدوداً بعد از بچهدار شدن احمد، شخصیت فیلم به دست آمد.
جبلی خود را متعلق به نسلی که قدیمیترها به اصطلاح از آن به سینمای کانونی تعبیر میکنند دانست و گفت: «ما از قدیم و از همان زمانها به این فیلمها علاقهمند بودیم و همه فیلمها را اینگونه میدیدیم و از همان دهه 50 به این نوع سینما علاقهمند شدیم.»
مستند واقعی یا داستانپردازی شده
اما هر چه بیشتر جلسه ادامه پیدا میکرد سؤالات حاضرین درباره شخصیت این فیلم بیشتر میشد و اینکه این فیلم علاوه بر اینکه روایت مستند دارد در مواردی کاملاً زیرکانه به شخصیت اصلی فیلم بازی داده شده و قصهپردازی روی آن صورت گرفته است.
جبلی بعد از رو به رو شدن با حجم پرسشها درباره شخصیت اصلی فیلم گفت: «همانطور که آتیلا پسیانی هم در فیلم توضیح میدهد، او همیشه و حتی در زندگی عادیاش در حال بازی است. ما همه نماها را با یک بار برداشت فیلمبرداری کردیم و خیلی وقتها احمد نمیدانست که داریم از او فیلمبرداری میکنیم چون هر وقت میفهمید بازیاش خراب میشد.»
جبلی در مورد حضور بازیگران و چهرههای مطرح در فیلم و مصاحبهکردن با آنها در مورد احمد نیز توضیح داد: «ما قبل از شروع با خیلی از هنرمندان صحبت کردیم. به عنوان مثال باران کوثری. او اگر نمیخواست در فیلم بازی کند ضربه بزرگی به ما وارد میشد چون خیلی از خاطرات مربوط به احمد را فقط او میدانست.»
کارگردان مستند «تی من» در پاسخ به سؤال خبرنگار «جوان» که چرا در صحنههای بازسازی شده تلاش برای واقعی بودن و باورپذیر بودن نکرده اید و برای مثال لباس و گریم چهره بازیگر در طی سه سال فیلمبرداری در خیلی از صحنهها تغییری نمیکند و حتی خود جبلی همیشه با یک دست لباس در همه صحنهها حاضر است با شوخی و کنایه گفت: «احمد همیشه همین یک دست لباس را پوشیده است. من هم خودم همین یکدست لباس را دارم!» جبلی همچنین در جواب سؤال دیگری از خبرنگار «جوان» که آیا در حال حاضر مستند دیگری در ساخت دارد گفت: «دارم یک کارهایی میکنم که تا قطعی نشود حرفی از آن نمیزنم ولی قطعاْ باز هم مستند خواهم ساخت.»
توصیهای به جوانان
مدرسی، تهیه کننده فیلم با ذکر این نکته که این فیلم نیازی به تهیه کننده به معنای رایج در سینما نداشت اضافه کرد: «این فیلم را بیان یک حس ساده میدانم و این گونه فیلمها بیشتر فیلمهایی دلی و احساسی است که نهایتاً چیز خوبی در آن کشف بشود. من در این فیلم بیشتر حس یک همراه و مشوق را داشتم.»
تهیه کننده فیلم همچنین خطاب به جوانان گفت: «میشود با یک فکر و ایده خوب، حتی با یک دوربین ابتدایی و ساده یک فیلم مستند ساخت. خوشحالم که چند وقت است سینمای مستند جدی گرفته شده و امیدوارم بستر برای حضور جوانان مساعد شده و امیدوارم روزی شاهد حضور در عرصههای بین المللی باشیم. مستند تجهیزات نمیخواهد و در این زمانه که ما با هجوم فیلمهای ماهوارهای روبهرو هستیم باید افراد علاقهمند و با استعداد از این بستر استفاده کنند و شاهد محصولات خوبی در این زمینه باشیم.»
حرکت روی مرز مستند و سینما
روحانی، مجری - کارشناس برنامه با اشاره به این نکته که فیلم از آن گونه مستند است که در مورد زندگی یک فرد عادی و نه یک چهره مطرح ساخته شده، عنوان داشت: «در این فیلمها دست کارگردان باز است. این فیلمها نوعی سینمای مستند داستانگونه است که سعی دارد با ساختار مستند به روایت داستانی بپردازد. در این فیلم دوربین فقط شاهد و ناظر نیست و با یک شخصیت پردازی از طرف کارگردان روبهرو هستیم و 50 درصد فیلم بازی شده است که البته به علت شیوه جذاب و طنازانه و شیرین به کار گرفته شده، یک نمونه موفق از آب درآمد است که میتواند با اضافه کردن 10 تا 20 دقیقه دیگر به این مستند، یک فیلم بلند خوب از دل آن بیرون آورد. جبلی در این فیلم موفق شده روی مرز مستند و داستانی حرکت کند و آنچنان این مرز را حذف کرده است که به رغم نصف بازسازی شده و جعلی بودن نصف فیلم، فیلم خوبی از آب در آمده است.»
