تحریم‌های غرب چه هدفی را دنبال می‌کند؟

خودکشی اروپا به سبک کابوی‌ها

سینا تکاور - نظامی که پس از گذشت 31 سال از تأسیسش، اگرچه با تحریم‌های مختلفی رو در رو بوده است اما حالا به یکی از قطب‌های مهم جهانی و منطقه‌ای تبدیل شده که تأثیرات بسیار زیادی در معادلات جهانی دارد. شاید اگر به این تحریم‌ها به چشم یک فرصت نگاه کنیم، قطعاً بزرگترین فرصت خروج از وابستگی و تأمین مایحتاج علمی توسط ایرانیان از سوی دنیای غرب به آنها داده شده و می‌توان نتیجه آن را در پیشرفت علوم مختلف طی چند سال گذشته چشمگیر دانست. شاید مهمترین این علوم را بتوان در عرصه‌هایی نظیر دستیابی محققان کشورمان به فناوری‌های نوین در علوم هسته‌ای، فناوری نانو، فناوری بهره‌گیری از سلول‌های بنیادی جنین، علوم فضایی و تولید ماشین‌آلات مختلف مشاهده کرد. موضوعی که تعجب دنیای غرب را به همراه داشت اما این پیشرفت‌ها در حالی است که در طرف مقابل اعمال‌کنندگان تحریم‌ها علیه جمهوری اسلامی با از دست دادن بازار ایران که موقعیت بسیار مناسبی را در اختیار آنها قرار می‌داد عملاً دچار ضررهای هنگفت شده‌‌اند اما این موضوع تنها در زمینه اقتصادی نیست، چراکه این تحریم‌ها عرصه‌های سیاسی و روابط میان ایران و کشورهای تحریم‌کننده را نیز دچار خدشه خواهد کرد. علاوه بر ایران، کشورهای متحد جمهوری اسلامی هم بر اساس راهبرد و منافع دوجانبه خود قطعاً با ایران، برای تأثیر‌گذاری در این روند تلاش خواهند کرد و عملاً دنیای غرب با تحریم‌های خود نه تنها ایران را از دست خواهد داد بلکه با کشورهای متحد ایران نیز دچار چالشی اساسی خواهد شد. گزینه نظامی، حماقت غربیشاید مهمترین گزینه غرب در صورت پاسخگو نبودن تحریم‌ها علیه ایران؛ گزینه نظامی باشد؛ چرا که ایالات متحده امریکا در برخورد با پرونده هسته‌ای ایران و نیز بحران‌های منطقه‌ای، دچار ناکامی‌های زیادی شده و همین امر باعث تشدید روند مخاصمات این کشور با جمهوری‌اسلامی‌ایران شده است. این موضوع نمی‌تواند وجهه مناسبی برای دولت ایالات متحده باشد. از طرف دیگر رژیم‌صهیونیستی در طول سالیان گذشته بارها به دنبال تحریک امریکا برای حمله به ایران با ادعای به خطر افتادن امنیت خود بوده است و دولتمردان امریکایی برای فشار به ایران جهت پذیرفتن خواسته‌هایشان بارها گزینه نظامی را بر روی میز خود قرار داده‌اند اما با دیدن توانمندی‌های نظامی ایران در عرصه‌های تولید انواع هواپیما، موشک و سلاح‌های مختلف و همچنین میزان آمادگی نیروهای نظامی و دفاعی ایران این گزینه را از روی میز خود حذف کرده‌اند. بنابراین ایالات متحده برای جلوگیری از شکست بزرگ خود که پیش‌بینی‌اش برای کارشناسان آنها بسیار آسان است، در مقابل این گزینه مقاومت خواهد کرد. تأثیر تحریم‌ها بر خلیج‌فارساما شاید نوک پیکان این تحریم‌ها که به سوی ایران نشانه رفته است یا حتی جنگ احتمالی علیه ایران، ‌تأثیر بسزایی در امنیت خلیج‌فارس، مهمترین شریان نفتی دنیا که بخش عمده‌ای از انرژی جهان را تأمین می‌کند، داشته باشد. کشورهای عربی منطقه با وجود اینکه در خط مقدم تماس با ایران هستند ولی بازیگران اساسی در معادله بین‌المللی در موضوع برنامه هسته‌ای ایران نیستند. بر این اساس، آنها نگران حمله غرب به ایران هستند. چراکه کشورهای عربی منطقه در موضوع هسته‌ای ایران تصمیم‌ساز نیستند و نمی‌توانند علیه ایران یا امریکا اعمال فشار کنند یا اینکه اسرائیل را از حمله نظامی به ایران منع کنند. کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس (عربستان، کویت، قطر، بحرین، امارات و عمان) معتقدند نخستین قربانی این حمله نظامی خواهند بود به ویژه که انتقام ایران در این کشورها صورت خواهد گرفت. از سوی دیگر کشورهای عضو شورای همکاری در برابر معضل دیگری نیز قرار دارند. اگر ایران برنامه هسته‌ای خود را ادامه دهد و مورد حمله نظامی نیز قرار نگیرد این یعنی اینکه به کشور سوپر قدرت منطقه‌ای تبدیل خواهد شد که کشورهای عربی منطقه از آن نگرانند. علاوه بر این با توجه به گفته مقامات ایرانی در خصوص اعمال رفتار مقابله به مثل در خصوص بازرسی از کشتی‌های عبوری، در صورتی که امریکا در خلیج‌فارس دست به ماجراجویی بزند، ایران نیز مقابله به مثل را در پیش خواهد گرفت و این باعث کند شدن روند تأمین انرژی از این نقطه حساس خواهد شد. لذا با توجه به مشکلات اقتصادی پیش روی امریکا و اروپا آنها هرگز این نقطه حساس از دنیا که اقتصادشان به آنها وابسته است دچار ناامنی نخواهند کرد. بنابراین با در نظر‌گیری تمامی این نکات مسلم است که غرب با این تحریم‌ها نه تنها فرصت حل مسالمت‌آمیز موضوع هسته‌ای ایران را از دست خواهد داد بلکه روند احیای اقتصادی خود را با حذف ایران و کشورهای حامی‌اش از چرخه اقتصادی خود، کند خواهد کرد.