برگزاری سیزدهمین جشنواره بین المللی تئاتر عروسکی تهران – مبارک، برای اولین بار در دل خود شاهد اتفاق خجسته ای بود. طی بازدید حمید شاه آبادی، معاون هنری وزارت ارشاد و علی معلم دامغانی، رئیس فرهنگستان هنر که محل تحت مدیریت وی از نمایشگاه موقت عروسکهای نمایشی ایرانی، ملی و بومی میزبانی میکرد، عنوان کرد در آینده نزدیک، فرهنگستان هنر یا یکی دیگر از نهادهای فرهنگی و هنری که امکانات و بسترهای مناسبی برای تبدیل شدن به موزه عروسکهای ملی و ایرانی را داراست به محل دائمی برای موزه عروسکهای نمایشی تبدیل خواهد شد.
عروسکهای داخلی مانعی در برابر نمونههای غربی
در این بازدید که حسین پارسای، رئیس مرکز هنرهای نمایشی و اردشیر صالح پور، دبیر جشنواره عروسکی آقایان شاه آبادی و معلم دامغانی را همراهی میکردند، صالح پور با بیان اینکه این جشنواره دو مقدمه با نامهای کارگاهها و سمینار پژوهشی داشت که بار ارزشی آن از اجراها کمتر نبود، گفت: برگزاری نمایشگاه عروسکهای ایرانی یکی از مهمترین بخشهای جشنواره امسال بود که قریب به 700 عروسک در این نمایشگاه در معرض دید مخاطبان این هنر و دوستداران هنر نمایش قرار گرفتند و پس از برگزاری جشنواره نیز این نمایشگاه تا حد یک ماه ادامه خواهد داشت. امیدوارم این نمایشگاه زمینهای برای تأسیس موزه عروسکهای ایرانی شود که به دلیل نبود مکان، بسیاری از آنها در حال از بین رفتن هستند. باید به عروسکهایمان حق حیات بدهیم تا فرزندانمان به عروسکهای بیگانه خو نگیرند.
عروسک، اسباب سخنگویی اهل نمایش
سپس علی معلم دامغانی، رئیس فرهنگستان هنر نیز با بیان اینکه آنچه اسباب سخن اهل نمایش است یا شخصیتهای انسانی است یا عروسک و ماسک که آنها را نیز انسان آفریده است، به هنر – نمایش تعزیه به عنوان ملی ترین هنر - نمایش آیینی ایرانی اشار کرد و گفت: تعزیه نمایش نیست بلکه مناسکی است به صورت نمایش که درباره اسوههای دینی با مردم سخن میگوید. نباید این هنر دینی را با اسطورهای چون سیاوش مقایسه کرد؛ چرا که اسطوره ساخته ذهن آدمی است. وی سپس اشاره ای به شخصیت مبارک در نمایش عروسکی خیمهشببازی داشت و افزود: این عروسک عمر چندان طولانی ندارد و متعلق به دوره قاجار و صفوی است و نمادی از برانگیختگی عدل در مقابل ظلم است.
عروسک و انتقال فرهنگ به جهان
«ددی بودامجی»، رئیس یونیمای جهانی (اتحادیه جهانی نمایشگران عروسکی که در ایران نیز شعبه ای دارد) با اشاره به رابطه یونیمای جهانی با یونیمای ایران گفت: این رابطه به سالها قبل و زمان آشنایی ما با بهروز غریبپور و زنده یاد اردشیر کشاورزی باز میگردد که زمینه شکلگیری یونیما را در ایران فراهم کردند. از میان 64 کشور عضو یونیما ما بیشترین تعداد اعضا را در ایران داریم. بودامجی با اشاره به قابلیتهای عروسک و نمایش عروسکی نیز تصریح کرد: نمایش عروسکی متعلق به یک فرد و یک ملت نیست و نسلها هنرمندان تئاتر عروسکی کشور به کشور و قارههای یکدیگر سفر کردهاند و با همین موجود فرهنگ و هویت فرهنگی خودشان را به سایر کشورها انتقال داده اند.
نمایش عروسکی تنها مختص کودکان نیست
در ادامه مراسم بازدید از نمایشگاه عروسکهای ایرانی، بومی و ملی حمید شاهآبادی، معاون هنری وزارت ارشاد نیز در سخنان کوتاهی یادآور شد نگاه ما به جشنواره عروسکی نباید اینگونه باشد که این جشنواره تنها مختص کودکان است بلکه کودک تنها یکی از استفاده کنندگان از این گونه نمایشی است. در هیاهوی زندگی روزمره، کودک درون ما همواره آماده یک نهیب است و جشنواره عروسکی فرصتی است برای کودک درون.
وی حفاظت از عروسک و حمایت و توجه به آن را ضروری خواند و گفت: بنای ما در این دوره توجه به فرهنگ، آیین و سنت ایرانی بوده و قصد آشنایی نسل جدید را با هویت پیشین داریم و در این راستا باید رویکرد جشنواره عروسکی را قدر بدانیم. اجرای عمومی آثار عروسکی بیش از گذشته ضروری است و نباید آن را فقط محدود به جشنوارهها دانست.
وی در پایان و با تأکید بر امر پژوهش در نمایش عروسکی گفت: دیدگاههای مختلفی در زمینه نمایش عروسکی وجود دارد که این دیدگاهها باید نقد و بررسی شود و امیدواریم فصل جدیدی در حوزه پژوهش نمایش عروسکی باز شود.
