اصابت تير آرش بر ثبت ملي تيرگان

سميرا سروشجشن تيرگان برگرفته از داستان‌ها و روايت‌هاي اساطيري ايران و جشن دلاوري‌هاي قهرمان اسطوره ايران‌، آرش کمانگير است. داستان اين جشن از آنجا آغاز مي‌شود که مرزهاي ايران يکباره از سوي تورانيان و افراسياب پادشاه آنان مورد تاخت و تاز قرار مي‌گيرد. در اين نبرد قهرمانان بزرگ ايران چون قارن‌، گرشاسپ‌، سام نريمان و آرش براي دفاع از ميهن با يکديگر پيمان مي‌بندند اما چون ياراي مقاومت در برابر اين حمله ناجوانمردانه را ندارند، در مازندران محاصره شده و تن به شکست مي‌دهند. افراسياب‌، پادشاه توران به منوچهر پيشدادي‌، پادشاه ايران با‌انديشه تصاحب بخش عظيمي از ايران پيشنهاد مي‌دهد که فردي از ميان ايرانيان تيري را پرتاب کند و تير بر هر کجا که زمين خورد آنجا مرز ايران و توران باشد. در چنين شرايطي در ميان‌اندوه ايرانيان از اين تصور که تير رها شده مسير زيادي را طي نخواهد کرد‌، آرش برخاست و کمانش را در دست گرفت و خود را به فراز کوه البرز رساند و هر آنچه در جان خود داشت در تير نهاد‌، آن را از شست رها کرد،سپس بي‌جان بر زمين افتاد و روحش از بلنداي آسمان نظاره‌گر اين پيروزي شد. تير آرش از بامدادان تا نيمروز در آسمان بود و سرانجام در مرز ارس بر درخت تنومند گردويي برخورد کرد. به اين ترتيب مرز ايران و توران چون گذشته‌هاي دور رود جيحون باقي ماند و تورانيان به اين شکست تن دادند. از آن پس ايرانيان باستان روز 16 تير را به يمن حفظ مرزهاي کشورشان و قهرماني‌هاي آرش کمانگير‌، تيرگان ناميده و آن را گرامي مي‌داشتند؛ جشني که امروز کاملاً رنگ باخته و جز در برخي شهرها به دست فراموشي سپرده شده است. در اين ميان‌، محمدحسين فراهاني‌، رئيس‌سازمان ميراث فرهنگي استان مرکزي از اقدام نمادين اين‌ سازمان در راستاي ثبت ملي جشن تيرگان به عنوان ميراثي معنوي سخن مي‌گويد. شهر فراهان استان مرکزي از جمله شهرهاي نادر کشور است که مردمان پير و سالخورده آن در کنار جوانان پر شورش به رسم سنت قديمي‌شان هر ساله جشن تيرگان را در اول تير ماه برگزار مي‌کنند و در اين راستا اسناد ثبت ملي جشن تيرگان در اختيار معاونت حفظ‌، احيا و ثبت آثار قرار گرفته و به گفته فراهاني در همين تابستان نيز به ثبت ملي خواهد رسيد.وي در ادامه در خصوص آداب و رسوم برگزاري جشن در استان مرکزي مي‌گويد‌: در اين روز مردم دور هم جمع مي‌شوند‌، به رسم قديم بازاري را تشکيل مي‌دهند و در آن به فروش کوزه و وسايل مربوط به کشاورزي چون داس مي‌پردازند و کشاورزان با خريد وسايل مورد نيازشان خود را براي سه ماه پرکار تابستان و فصل درو آماده مي‌کنند. در کنار اين بازار مراسم ديد و بازديد‌، دور هم‌نشيني‌، خوردن نوبر‌هاي فصلي‌، تيرگرداني‌، معرکه‌گيري‌، قصه‌خواني و تعزيه‌خواني نيز برگزار مي‌شود و داستان جشن تيرگان و اساطير آن به مردم معرفي مي‌شود.جالب توجه است که جشن تيرگان را به نام آبپاشان نيز مي‌شناسند و به همين مناسبت نيز پيرمردها و پيرزن‌هاي فراهان در چنين روزي با ظرف پرآبي به يکديگر آب مي‌پاشند. اين مراسم مهيج نيز از روايات زيباي اساطيري نشأت مي‌گيرد که در آن منوچهر‌، شاه ايران در زمان جنگ با توران به خواب مي‌رود و ايزد اهورا مزدا به روي او آب پاشيده و مي‌گويد‌: بلند شو‌، پيروزي از آن شما شده و بر جنگ با تورانيان غلبه کرديد.فراهاني در ادامه سخنانش به رنگ‌باختگي اين جشن ايراني اشاره مي‌کند و مي‌گويد‌: اگرچه هر سال به استقبال مردم از جشن تيرگان افزوده مي‌شود اما متأسفانه امروز به سبب تأثير فرهنگ مدرن و نوگرايي شيوه برگزاري اين جشن با سنت آن روز به روز بيشتر مي‌شود.