گزارشی از تمرین نمایش «...در حوالی تئاتر شهر» کار تازه فرهاد تجویدی

مهم‌ترین اصل این است که انسان باشیم

زهرا شایانفرنمایش «... در حوالی تئاتر شهر» که از 20 تیر ماه جاری در تماشاخانه مهر حوزه هنری روی صحنه خواهد رفت نمایشی اجتماعی است که با استفاده از مشاهدات عینی فرهاد تجویدی؛ طراح و کارگردان، شکل گرفته و این روز‌ها آخرین مراحل تمرین را در این سالن پشت سر می‌گذارد.آغاز ماجرا از خاطرات 12 سال پیشتجویدی که بیشتر با ایفای نقش‌های ماندگار در تئاتر‌های تلویزیونی شناخته می‌شود در سال‌های اخیر بازگشت دوباره‌ای به تئاتر داشته و با کارگردانی دو نمایش «امیال سرکوفته» و «بوق» طی دو سال اخیر نشان داد که رویکردی ویژه به مسائل و آسیب‌های اجتماعی دارد. او نمایش «... در حوالی تئاتر شهر» را ادامه دو تجربه پیشین اجرا شده خود می‌داند و می‌گوید: «داستان این نمایش به حدود 12 سال پیش باز می‌گردد. به زمانی که بعد از کار روزانه به دیدن تئاتر می‌رفتم و ساعت‌هایی را در تئاتر شهر می‌ماندم. در آن جا بود که افراد گوناگونی از معتاد و بزهکار و بی‌خانمان را می‌دیدم و همان جا بود که با مرد چای‌فروشی آشنا شدم که دل در گرو مهر زنی داشت و به امید وصال با او کار می‌کرد. در آن حوالی اتفاقات متعددی می‌افتاد. در همان لحظه که تمرکزم در یک چیز بود، هزاران زندگی در همان حوالی جریان داشت. وقتی این طرح را برای دوست عزیزم فرهاد نقدعلی خواندم، پیشنهاد کرد که آن را بنویسد تا کارگردانی کنم.»در یک روز تمرین، چه گذشتتجویدی که خود از دانش آموختگان هنرکده «آناهیتا است» و بازیگری را زیر نظر مصطفی اسکویی آموخته، ریزه کاری‌های بازی بازیگرانش را به دقت زیر نظر دارد و با سختگیری خاصی که رفاقت و صمیمیت در آن دیده می‌شود، آنها را با شیوه‌های کار در صحنه و تصویر آشنا می‌کند، می‌گوید: «مهم‌ترین اصل من در تمرینات این است که در درجه اول انسان باشیم، هنرمند بودن خودش می‌آید. اینکه ما چه وظیفه‌ای داریم و چرا به ما هنرمند می‌گویند باید دغدغه تمام بازیگران باشد. به آنها یاد‌آوری می‌کنم که این یک کشف و شهود است.»وی در انتقاد از تئاتر حرفه‌ای امروز آن را تئاتری با نمای زیبا و مرمرین اما با ساختمانی سست و ویران می‌داند و رو به بازیگران می‌گرداند و می‌افزاید: «کار گروه‌های امروز این شده که پس از تصویب متن، چند چهره معروف دور هم جمع شوند و کاری را به سرعت روی صحنه ببرند و تمام! همین است که فردی که جاذبه‌ای دارد خودش را تکرار می‌کند، حوصله تمرین ندارد و تنها به دستمزدی که می‌گیرد فکر می‌کند. می‌شود بازیگر مقلد مزدور! در حالی که کار بازیگر این است که در شناخت خود و نقش به جایی برسد که کشف و شهود خویشتن باشد.»حضور حامد کاتوزی، استاد «تای چی چوان»، در تمرینات گروه فرهاد تجویدی یکی دیگر از ویژگی‌های این نمایش است که اهمیت تمرکز، هماهنگی ذهن و جسم و کشف انرژی‌های درونی تک تک اعضای گروه را برای کارگردان آشکار می‌کند. این تمرینات ساعتی از هر جلسه تمرین را به خود اختصاص می‌دهد. گویی در کار او همه برای یکی و یکی برای همه‌اند. کاتوزی معتقد است:«باید شرایط اخلاقی و فکری گروه با هم یکی باشد. وقتی به این هماهنگی برسیم سخت‌ترین متن‌ها را می‌توان کار کرد.» تجویدی درباره استفاده از بازیگران جوان در نمایش‌هایش به این شکل توضیح می‌دهد:«از بازیگران جوان و علاقه‌مند و دانش آموخته استفاده می‌کنم چون ذوق و شوق و صداقت در آنان موج می‌زند. در این جوان‌ها خلاقیت وجود دارد و از تجربه کردن و آموختن نمی‌ترسند. بر خلاف بعضی که فکر می‌کنند با بازیگران حرفه‌ای کار سریع‌تر جمع می‌شود، معتقدم به همان صورت هم تئاتر سریعتر برچیده می‌شود! بعد از نمایش «بوق» صدها تقاضای همکاری داشتم و امروز از انتخاب‌هایم راضی‌ام.»توجه به مخاطب، هدف اصلی کار تئاتراو شکل اجرایی نمایش «... در حوالی تئاتر شهر» را تلفیقی از تئاتر سنتی و مدرن معرفی می‌کند و استفاده از برخی افه‌های سینمایی را از جمله تکنیک‌های تصویری آن برمی‌شمارد و می‌گوید:«مخاطب امروز به خاطر دیدن فیلم‌ها و سریال‌های زیاد با این نوع از تصاویر ارتباط بیشتری برقرار می‌کند. متن این نمایش چند صدایی است. کسانی که آن را خوانده‌اند می‌گویند، با معیارهای نمایش متعارف جور در نمی‌آید. به همین دلیل هم است که در عین حال که از بازیگران همذات پنداری عاطفی و روانشناختی را می‌خواهم، حالات بیرونی و ژست پردازانه را نیز می‌خواهم. آنها باید چند خصوصیت متضاد را بازی کنند. از آنها می‌خواهم گاه سطح بیرونی متن و گاه حس درونی متن را بازی کنند. به این ترتیب شخصیت‌ها از خود زندگی بزرگ‌ترند. چون بیشترشان در مرز بین رؤیا و واقعیت در نوسان هستند.»تجویدی پیش از بدرقه ما تاکید می‌کند: «ادعایی در کارگردانی ندارم. چون به بازیگری علاقه‌مندم، به بازیگرانم گوشزد می‌کنم روی بازیگری کار کنند و به شعور تماشاگر احترام بگذارند.»گفتنی است که نمایش «... در حوالی تئاتر شهر» اول بار در جشنواره تئاتر ماه اجرا شد و توانست دو جایزه این جشنواره را به خود اختصاص دهد. در این نمایش پر پرسوناژ بازیگرانی چون زهره صالحی، عباس آمدی، انوش معظمی، گیتی قاسمی، عصمت رضاپور، سعید شیری، فرهاد تجویدی و... ایفای نقش می‌کنند.