سرنوشت شبکه مستند در گفت‌و‌گو با کارشناسان

وقتی نگاه متفاوتی نیست شبکه جدید به درد ما نمی‌خورد

سرنوشت شبکه مستند در گفت‌و‌گو با کارشناسانوقتی نگاه متفاوتی نیست شبکه جدید به درد ما نمی‌خورد سید باقر نبویدر حالی که خبر‌هایی پراکنده از راه‌اندازی شبکه‌هایی مستقل برای فیلم و سریال شنیده می‌شود این روزها مدیران شبکه مستند از عزم جدی خود برای راه‌اندازی این شبکه خبر داده‌اند. پخش آزمایشی برنامه‌های این شبکه به صورت دیجیتال از مهرماه سال گذشته آغاز شده است و قرار بود پخش برنامه‌هایش را به صورت عمومی از اواسط تیر ماه آغاز کند، اما این اتفاق به چند هفته بعد موکول شد. راه‌اندازی شبکه مستند به عنوان شبکه‌ای مستقل از جمله خبر‌های خوب و امیدوارکننده برای اهالی هنر و سینماست. سینمای مستند در ایران دارای تاریخی 100 ساله است که نسل‌های متعدد فیلمسازان را به خود دیده است. حمایت سازمان صدا و سیما از مستند‌سازان موجب رشد چشمگیر این سینما خواهد شد که نیازمند تحقیق و برنامه ریزی است. سراغ مستندسازان نیامدندنادر طالب‌زاده مستند ساز و کارگردان سینما، از جمله کسانی بود که در دیدار شهریورماه سال گذشته هنرمندان دفاع مقدس با رهبر انقلاب بر ضرورت راه‌اندازی یک کانال به عنوان شبکه مستند تأکید کرد. طالب‌زاده که معتقد است مستند، سالم‌ترین و متنوع‌ترین گونه سینمایی است، در‌باره اهمیت راه‌اندازی چنین شبکه‌ای به خبرنگار «جوان» گفت: فیلم مستند مدت‌هاست در جهان به شأنی رسیده است که تولید آن با شدت در جهان دنبال می‌شود. ما تا‌کنون از این میدان خارج بودیم. نگاه ما به مستند تا‌کنون، محدود در مستند حیوانات و طبیعت بوده است، در حالی که مستند بسیار گسترده‌تر از این است و تاریخ سیاست و علم و تمدن همه و همه را می‌شود شامل آن دانست که ما تصویر کردن این موضوعات را جدی نگرفته‌ایم. این نیاز داریم که شبکه‌ای مستقل و متمرکز روی مستند داشته باشیم. چرا که مردم امروز مشتاق فیلم مستند‌هایی هستند که متعادل باشند و واقعیت را نشان دهند. طالب‌زاده همچنین در پاسخ به این سؤال که آیا در حال حاضر ظرفیت کافی برای تولید این حجم از مستند، جهت پخش از یک شبکه مستقل، ایجاد شده است یا خیر، گفت: در حال حاضر این توان وجود ندارد. احتمالاً تا حدود 80 درصد برنامه‌ها غیر تولیدی خواهد بود. اما همان درصد پایین تولیدات داخل از جذابیت بالایی برای مخاطبان ایرانی برخوردار است. وی در ادامه با اظهار شگفتی از اینکه سازمان هنوز سراغ کاشناسان این حوزه نیامده است، گفت: واقعاً باعث تعجب است که در حالی که ما مستند‌سازان همواره حاضر و آماده هستیم و می‌توان برای بالا بردن دقت کار مشورت‌هایی گرفت این موضوع نادیده گرفته می‌شود. این سهل انگاری اشتباه بزرگی است که صدا و سیما دارد مرتکب می‌شود. تحقیق را جدی بگیریمفرهاد ورهرام محقق و مستند ساز، که دارای تجربه چهل ساله در مستند سازی است، در گفت و گو با خبرنگار «جوان»، با اشاره به اینکه سراغ او نیز نیامده‌اند، ‌گفت: من تنها از طریق روزنامه‌ها فهمیدم که این شبکه قرار است راه اندازی شود و هنوز نمی دانم این شبکه قرار است چه کار کند. ورهرام به رغم گفته مدیران سازمان صدا و سیما درباره آمادگی تولید محتوا برای این شبکه که چندی پیش اعلام شده بود، از عدم وجود سازماندهی منسجم در این حوزه انتقاد کرد و گفت: اگر قرار است همین سیاست که در کانال‌های مختلف سیما درباره مستند وجود دارد، یکی بشود و همه به یک شبکه برود، هیچ ضرورتی ندارد این کار انجام شود. چرا که تاکنون اتفاقی جدی در تولید مستند رخ نداده است که حالا بخواهد توسعه یابد. وی همچنین مدیریت را ‌مهم‌تر‌ین مشکل مستند‌سازی در کشور دانست و گفت: هنوز هیچ سازمانی دغدغه تولید مستند را ندارد و تهیه کننده هم کم داریم. اگر تلویزیون هم بنا دارد همان نگاه پیشین خود را در مستند در این شبکه نیز دنبال کند، راه‌اندازی این کانال اساساً لزومی ندارد، چرا که فقط مجموعه بروکراسی دیگری تولید خواهد کرد. این مستند‌ساز با سابقه در ادامه افزود: آنچه مهم است استفاده از تجربیات در این کار است. چه تجربیات داخلی و چه خارجی. تلویزیون هرگز تحقیقی را در زمینه تولید مستند در کشور انجام نداده است. همین الان ما هیچ تعریفی در تولید مستند نداریم. هم اکنون یکی از آشفته‌ترین دوران‌های تولید مستند را می‌گذرانیم. تلویزیون در صورتی که برای اجرای این امر واقعا جدی است باید نگاهی جدید به تولید مستند داشته باشد. ما سازمان تولید، با کار تحقیقی خوب نیاز داریم. سازمانی که بودجه و جایگاهش مشخص باشد و مستند‌سازان بتوانند به آن اتکا کنند.