حبیب ترکاشوند-چندی قبل حضرت آیت الله مکارم شیرازی با بیان اینکه وصیت کردهام پس از درگذشتم فعالیت کلیه دفاتر اینجانب تعطیل شود، از بازماندگان مراجع عظام متوفی خواست تا آنان نیز نسبت به این کار اقدام کنند.
وی همچنین به سابقه این کار اشاره کرده و گفت: سابقاً وقتی هر یک از مراجع عظام تقلید، دار فانی را وداع میگفت رسم بر این بود که مهرها را میشکستند و رسالههای او را جمعآوری میکردند.
حضرت آیتالله مکارم، نمونه این عمل را دفتر آیات عظام بروجردی و حکیم نام برده.
یکی از مصداقهای بحث مورد اشاره آیتالله مکارم دفتر آیتالله منتظری است که طی 5 ماه گذشته نه تنها فعالیت آنها تعطیل یا کم نشده، بلکه این فعالیت با افزایش فوقالعادهای مواجه شده است.
روز شنبه احمد منتظری پسر آیتالله منتظری در خبری که سایت جرس وابسته به اتاق فکر لندننشینان جنبش سبز منتشر ساخته، با واکنش به خبر یکی از روزنامههای اصولگرا درباره فعالیت دفتر پدرش مدعی شد، رواج مرسوم در بیوت مراجع تقلید هیچگاه این نبوده است که دفتر آنان پس از رحلت تعطیل شود. ادعای پسرآقای منتظری در حالی است که همانطور که اشاره شد، اکثریت مراجع بزرگ تشیع این اقدام را انجام دادهاند و در مورد مراجع اخیر نیز پس از رحلت آیتالله فاضل لنکرانی، حجتالاسلام محمد جواد فاضل لنکرانی فرزند ارشد ایشان در اولین واکنش طی یک اعلامیه، فعالیت تمام دفاتر پدرشان را تعطیل اعلام کرد. دفتر آیتالله بهجت نمونه بعدی این موضوع است.
لازم به توضیح است وجوهات شرعیه شامل سهمین مبارکین که یک سهم آن مختص امام معصوم (ع) است و مجتهد جامعالشرایط به نیابت از آن حضرت میتواند مصرف شرعیه نماید و دومی سهم سادات است که با اذن مرجع جامع الشرایط قابلیت مصرف دارد.
بنابراین با رحلت یک مرجع تقلید از آنجا که بحث نیابت معصوم حی ملغی شده است، دفتر و نمایندگیهای آن مرجع تقلید نمیتوانند با اختیار خود وجوهات شرعیه مردم را دریافت دارند. احمد منتظری در ادامه با یک سفسطه اعلام کرده که اگر افرادی از مجتهد مرحوم به عنوان اعلم، تقلید میکردهاند بر مقلدین واجب است که بر تقلید از آن مرجع باقی بمانند.
این گفتار احمد منتظری را میتوان اینگونه اصلاح کرد که طبق نظر اکثریت مراجع تقلید، باقی ماندن به تقلید مرجع متوفی، با اذن مرجع تقلید زنده امکانپذیر است و البته باقی ماندن بر تقلید از میت دلیل بر پرداخت وجوهات به دفتر آن مرحوم نیست.
نمونه بارز آن، حضرت امام خمینی(ره) بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی است که هر چندبسیاری از افراد بنابه فتوای رهبر انقلاب و سایر مراجع باقی بر تقلید ایشان ماندهاند اما وجوهات خود را به دفاتر مراجع زنده واگذار میکنند .
بنابراین آقای احمد منتظری نمیتواند با سفسطه و سوءاستفاده از یک بخش اصول فقهی و نادیده گرفتن بخش دیگر آن، از اعتقادات و باورهای مردم متدین سوءاستفاده کند و وجوهات شرعیه مردم را در راههایی مصرف کند که هیچگونه وجه شرعی ندارد.
جالب است آقای منتظری مدعی شده که بسیاری از مراجع عظام تقلید برای وی اجازهنامه دریافت وجوهات صادر کردهاند ولی مشخص نکرده که این مراجع چه کسانی هستند؟ چرا که اگر مراجع تقلید برای شخص اجازهنامه صادر کنند، وجوهات با اذن آن مرجع قابل مصرف خواهد بود، نه تشخیص خود و وی از این پس نماینده آن مراجع خواهد بود نه نماینده مرجع تقلید متوفی.
