واکنش‌های برقی به هدفمندی یارانه‌ها

تا سال 1387 بیش از 22 میلیون مشترک برق خانگی در کشور وجود داشت که قطعاً با افزایش ساخت و ساز این تعداد تاکنون افزایش یافته است. با نگاهی به قبض برق خود متوجه می‌شوید که در ذیل هزینه پرداختی توسط مشترک، یارانه پرداختی دولت ذکر شده است. به طور متوسط دولت برای هر مشترک خانگی برق بیش از 400 هزار ریال یارانه پرداخت می‌کند. اگر از 22 میلیون مشترک خانگی نیمی را شهرنشین بدانیم، حداقل 440 میلیارد تومان هر دو ماه یک بار یارانه از سوی دولت به مشترکان پرداخت شده است. این درحالی است که دولت به‌زودی طرح هدفمند کردن یارانه‌ها را اجرایی خواهد کرد. براساس این طرح، یارانه‌های بخش انرژی هدفمند خواهد شد که برق نیز شامل این طرح می‌شود. طبق گفته وزیر نیرو، تعرفه فعلی برق 5 برابر افزایش خواهد یافت. همچنین براساس آمار، ایران در صدر مصرف‌کنندگان بزرگ حامل‌های انرژی در دنیا است و در برخی موارد رتبه نخست را در اختیار دارد. با تمام این توضیحات با اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها که دولت به اجبار باید به سمت شفاف کردن یارانه‌ها حرکت کند، شاهد بروز تغییرات در مصرف انرژی به ویژه برق در کشور خواهیم بود. به عبارت دیگر با افزایش بهای انرژی، مردم به دنبال کم کردن هزینه‌های خود خواهند بود. چند اتفاق با این توضیحات رخ خواهد داد که شامل مردم، دولت و صنعت‌گران است. برای مردم اینکه به اجبار هم شده اقداماتی را برای کاهش هزینه‌های انرژی خود در پیش می‌گیرند. دیگر خبری از لوسترهای پرنور و چند شاخه، لوازم برقی پرمصرف و استفاده همزمان از چند وسیله در ساعات پیک نخواهد بود. برای دولت نیز گذشته از کسب درآمد بیشتر، گزینه مدیریت انرژی پررنگ‌تر خواهد شد. دولت می‌تواند از محل کسب درآمد نسبت به توسعه زیرساخت‌های انرژی و بهره‌مند ساختن تمام اقشار اقدام کند ضمن اینکه پیش‌بینی می‌شود توازن مصرف نیرو که اکنون کفه ترازو به نفع مشترکان خانگی سنگینی می‌کند تغییر یابد و برق، بیشتر صرف تولید شود. اما دولت وظیفه دیگری نیز دارد. افزایش بهره‌وری در دستگاه‌های زیرمجموعه، خرج درآمدهای حاصل از گرانی برق در امر تولید و گسترش آموزش از جمله وظایف دولت به شمار می‌رود. بنابراین تا اینجای کار مردم از جهت درست مصرف کردن و دولت از محل درآمد بیشتر که باید به توسعه صنعت برق و زیرساخت‌ها اختصاص یابد از هدفمند شدن نرخ انرژی (برق) سود می‌برند. اما در ضلع سوم داستان، تولید و تولیدکنندگان قرار دارند. درحال حاضر بسیاری از تولیدات داخلی فاقد استاندارد مصرف انرژی هستند و تولیدکنندگان بعضاً تنها به دنبال تولید صرف و فروش هستند. با بالا رفتن نرخ انرژی، تولید‌کنندگان نیز برای جلب رضایت مصرف‌کنندگان که دیگر محتاط‌تر خرید می‌کنند، اقدام به تحقیق و تولید محصولات با کیفیت‌تر و کم‌مصرف‌تر می‌کنند. با اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها سه ضلع اصلی داستان انرژی (مردم، دولت و تولید) ناخودآگاه خود را با بهینه‌سازی و درست مصرف کردن و درست تولید کردن وفق خواهند داد.