برنامه هستهای ایران مدتهاست که تبدیل به قدرتنمایی چشمگیر کشورهای بزرگ در حال توسعه در برابر کشورهای غربی شده است.
پایتخت برزیل در روزهای پنجشنبه و جمعه شاهد گردهمایی سران این کشور، چین، روسیه و هند و همچنین آفریقای جنوبی بوده است که در قالب دو نشست جداگانه در حال تلاش برای جهان چند قطبی هستند. BRIS که شامل برزیل، روسیه، هند و چین است و IBSA که آفریقای جنوبی، برزیل و هند را در برمیگیرد.
در حاشیه نشست اولی رهبران برزیل، چین و هند روز پنجشنبه دیداری (بدون حضور روسیه) داشتند که وزیر امور خارجه برزیل پس از این دیدار به خبرنگاران گفت میان موضع برزیل در مخالفت با تحریمهای ایران و مواضع چین و هند قرابت زیادی وجود دارد.
سیلسیو آموریم در گفتوگویی خبری گفت: لولا در خلال دیدارهایش با هوجین تائو و سینگ گفت که ایران تمایل شدیدی برای شفافسازی برنامه هستهای خود داشته است.
وی با تأکید بر اینکه برزیل، هند و چین تحریمهای اقتصادی ضد ایران را ناکارآمد میدانند، گفت: برداشت سه کشور این است که اقدامات صورت گرفته برای تحریم ایران بسیار مشکوک است.
همچنین اما در قالب چهارمین نشست IBSA نیز رئیسجمهور برزیل، نخستوزیر هند و این بار رئیسجمهور آفریقای جنوبی نیز بیانیهای صادر و در آن بیانیه مشترک بر حق ایران در استفاده از انرژی هستهای و حل دیپلماتیک موضوع هستهای ایران تأکید شد.
BRIC شامل چهار کشوری میشود که براساس اعلام مؤسسه تحقیقاتی گولدس ساکس قدرت اقتصادی آنها در سال 2050 از کشورهای ثروتمند کنونی (آمریکا و کشورهای بزرگ غربی و ژاپن) پیشی خواهد گرفت. اولین نشست سران این گروه در 16 ژوئن 2009 در روسیه برگزار شد.
IBSA نیز مجموعهای است که به لحاظ روند رو به رشد تأثیرگذاری بر اقتصاد دنیا در تلاش است نقش جدیدی در صحنه بینالملل بازی کند به گونهای که در نشست اخیر، سه کشور در بیانیه خود علاوه با تحریم ایران بر لزوم تغییر در ساختار شورای امنیت سازمان ملل به منظور افزایش نقش کشورهای عضو غیردائمی این شورا در تصمیمگیریهای این نهاد بینالمللی تأکید کردند.
با در نظر گرفتن مخالفت چین به عنوان عضو دائم شورای امنیت با تحریم ایران اکنون شاهد نوعی صفبندی دو عضو شورای امنیت (چین و برزیل) با همراهی هند، و آفریقای جنوبی (2+2) در برابر ترکیب آمریکا، فرانسه و انگلیس با همراهی آلمان هستیم که این روزها به شدت تقلا میکنند تا روسیه و چین به تحریمهای بیشتر ایران رضایت دهند. ظهور 2+2 در برابر ترکیب بالا که روزگاری 1+5 خوانده میشد، از کار سخت دولت اوباما خبر میدهد، به گونهای که با توجه به مخالفت جدی چین و مواضع روسها در همراهی شروطم و پر از اما و اگر با تحریمها، 1+5 به 4+1-1 تقلیل یافته است؛ امری که از راه دشوار غرب در ایجاد اجماع علیه ایران حکایت میکند.
مخالفت مجدد ترکیه با تحریمها
وزیر امور خارجه ترکیه بار دیگر بر مخالفت کشورش با اعمال تحریمهای جدید علیه ایران تأکید کرد.
احمد داوداوغلو که کشورش یکی از اعضای غیردائم شورای امنیت است در نشست مطبوعاتی خود در واشنگتن با خبرنگاران رسانههای مختلف، بار دیگر بر مخالفت آنکارا با تحریمها علیه ایران تأکید کرد.
داوداوغلو در بخش دیگری از اظهارات خویش تصریح کرد که پنج عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد جزئیات پیش نویس قطعنامه تحریم علیه ایران را از اعضای موقت این شورا از جمله ترکیه پنهان کردند.
وی با تأکید بر اینکه بدون آگاهی از موضوعات تحریمها نمیتوان در خصوص آن تصمیم گیری نمود، در ادامه افزود که به حل اختلافات با ایران بر سر اهداف هستهای این کشور از طریق اعمال تحریمها اعتقادی ندارد.
داود اغلو با اشاره به اینکه به همراه رجب طیب اردوغان نخستوزیر ترکیه در کنفرانس امنیت هستهای با مسؤولین آمریکایی و دیگر کشورها در زمینه مسأله هستهای ایران مذاکراتی انجام داده است، گفت: در این زمینه دوباره با خانم هیلاری کلینتون دیدار کردهام.
وی افزود: ترکیه معتقد است که برای حل دیپلماتیک مسأله هستهای ایران هنوز فرصت باقی است و آنچه را که در توان داریم انجام خواهیم داد.
وزیر امور خارجه ترکیه گفت: هفته آینده به ایران سفر میکنم و مسؤولین ایرانی را در جریان برداشتهای ترکیه و مذاکراتم در واشنگتن قرار خواهم داد.
داود اوغلو با تأکید بر اینکه، ترکیه درگیریهای نظامی و تحریم را در منطقه نمیخواهد، تصریح کرد: تحریمهای اقتصادی جدید روند اقتصادی منطقه را کند خواهد کرد، منطقه خاورمیانه نیازمند آرامش و روابط اقتصادی بیشتری است.
