وحید حاجی پور- سه سال پیش، زمانی که قرار شد چتر سهمیهبندی بر فراز سر بنزین گشوده شود، مسؤولان آن روزها که البته سمتهای بالاتری در این روزها از آن خود کردند با قاطعیت از طرح خود دفاع کردند و در پاسخ به این انتقاد که آیا مردم برای جایگزین کردن سوخت جایگزین، راهکاری اساسی دارند یا خیر گفتند: سیانجی بهترین جایگزین ماست، هم ارزان است و هم پاک. محدودیتی نیز در استفاده از آن وجود ندارد و مردم تا میتوانند از این سوخت استفاده کنند. این راه حل، سادهترین جوابی بود که توسط مسؤولان داده شد و بلافاصله شعارهای توسعهای آن در طبل رسانهها کوبیده شد و در عمل به موفقیت چشمگیری منجر نشد.
این در شرایطی است که برخی از صاحبنظران معتقدند سیانجی از اساس اشتباه بوده و جز چند کشور دنیا که آنها نیز عملکرد موفقیتآمیزی در این خصوص نداشتند، هیچ کشوری به این روش روی نیاورده است، اما به هر صورت این روش در ایران اجرا شد و تمام هم و غم مسؤولان نفت و صنایع و ستاد سابق تبصره 13 و... بر این پایه شکل گرفت که باید هرچه زودتر شرایط را برای گازی کردن حمل و نقل کشور مهیا کنیم. توجیه نیز آن بود که دارنده دومین ذخایر گازی دنیا هستیم و باید به جای وابستگی به بنزین، از گاز خود استفاده کنیم اما اکنون وضعیت به طور جالب و حیرتانگیزی در حال تغییر است تا جایی که یک اظهار نظر، خط بطلانی به بزرگی سه سال توجیه، بر شعارهای گذشته رسید. از یاد رفتنی نیست روزهایی که پاسخگویی به پرسشهای خبرنگاران در خصوص تعهدات نهادهای مسؤول در قبال توسعه صنعت سی انجی، به تکهای همیشگی از یونیفورم کاری سردار رویانیان (متولی اصلی سوخت کشور) و همکاران ایشان تبدیل شده بود که با خبری که چند روز پیش توسط رئیس ستاد مدیریت حمل و نقل سوخت اعلام شد به نظر میرسد این تکه برای همیشه از لباس وی کنده خواهد شد؛ از سهمیهبندی سیانجی سخن میگوییم؛ طرحی که قرار است در شبکه حمل و نقل کشور تحولی شگرف ایجاد کند !شفاف باشید
عضو کمیسیون انرژی در گفت و گویی با «جوانآنلاین» گفت: به اعتقاد من از همان ابتدای بحث حضور سیانجی در سبد سوختی کشور، اراده قوی برای انجام آن وجود نداشته است. بسیاری از مسؤولان شعار دادند که برای کاهش مصرف بنزین بهتر است به سمت توسعه صنعت سیانجی روی بیاوریم و این سوخت پاکیزه را جایگزین بنزین کنیم اما در عمل هیچ عمل مثبتی که ندیدیم هیچ، بلکه شاهد حرکت وارونه مسؤولان در این حوزه هستیم. سیروس سازدار در ادامه با بیان اینکه سیاستهای بخش سوختی کشور همواره در حال تغییر بوده، گفت: متأسفانه سیاستگذاران در این بخش روی حرفهای خود نمیایستند و به راحتی حرف خود را عوض میکنند که چندان قابل توجیه نیست.
وی افزود: با وجود حمایتهای فراوان مسؤولان وزارت نفت و ستاد مدیریت حمل و نقل سوخت از سوخت سیانجی و اظهار نظرهای بیشمار مسؤولان آنها در این خصوص، متأسفانه اعلام میشود که قرار است سیانجی به صورت سهمیهبندی عرضه شود، این در حالی است که این سوخت به عنوان مهمترین راهکار برای کاهش مصرف بنزین معرفی شده بود. سازدار ادامه داد: برای اینکه مردم بتوانند آزادانه سوخت مورد نیاز خود را انتخاب کنند باید همه شرایط مهیا باشد نه اینکه مردم روی هر سوختی که دست میگذارند سریع بیایند و آن را سهمیهبندی کنند. این نماینده مردم مرند در مجلس خاطر نشان کرد: مردم به اندازه کافی از صفهای طویل سیانجی به ستوه آمدهاند که اگر سهمیهبندی نیز شود وضعیت جایگاهها به مراتب بدتر میشود. وی عدمشفافیت در سیاستها را عامل اصلی سردرگمیمردم در تعیین سوخت خود دانست و گفت: روزی میآییم بنزین را سهمیهبندی میکنیم و میگوییم مردم بروند تا هر چقدر که میخواهند با قیمت کم سیانجی بزنند حالا که مردم رفته اند و با هزینه خود خودروهایشان را گازسوز کردهاند یکباره تغییر موضع میدهیم و آن را نیز سهمیهبندی میکنیم.
وی گفت: بهتر است تکلیف مردم در این بخش روشن شود تا کمترین صدمه به آنها وارد شود.بخش خصوصی چه میشود؟
رئیس انجمن سیانجی کشور نیز با انتقاد از این موضوع گفت: با سهمیهبندی شدن سیانجی چندان نمیتوان به ادامه حیات بخش خصوصی در این صنعت امید وار بود چرا که با کاهش مصرف سیانجی که مولود سیاست جدید ستاد مدیریت و حمل و نقل سوخت است، سوددهی بخش خصوصی در سراشیبی سقوط قرار خواهد گرفت. اردشیر دادرس در ادامه افزود: تا پیش از مطرح شدن بحث سهمیه بندی سیانجی برای افزایش انگیزه بخش خصوصی در این صنعت، تخصیص وام بدون بهره یا کم بهره از محل اعتبارهای دولتی برای ساخت، کاهش هزینه بهای ماهانه انشعابهای جایگاهها و افزایش نرخ فروش گاز طبیعی از سوی مالکان جایگاه خصوصی به صورت رقابتی، از جمله پیشنهادهای ما بود که اگر هم مورد تأیید قرار گرفته و اجرا شود باز هم نمیتواند در برابر زیانهای سهمیهبندی قد علم کند.
رئیس هیأت مدیره انجمن سیانجی معتقد است کم بودن قیمت فروش سیانجی در جایگاهها (400 ریال) در قیاس با کشورهای هم تراز منطقه، پایین بودن شاخص جذابیت صنعت به نسبت صنایع همترازنفت، گاز و پتروشیمی و پایین بودن نرخ سودآوری و سرمایهگذاری ساخت (به طور میانگین بین 20 تا 25 درصد) از جمله دلایل تمایل نداشتن بخش خصوصی به سرمایهگذاری در پروژههای سیانجی است که با سهمیهبندی سیانجی به طور کل باید فاتحه بخش خصوصی در این صنعت را خواند.
