در هم‌اندیشی دانشگاهیان و هنرمندان تئاتر صورت گرفت:

نبش‌قبر اختلافات مدیریتی در نشست جشنواره دانشجویی

در هم‌اندیشی دانشگاهیان و هنرمندان تئاتر صورت گرفت:نبش‌قبر اختلافات مدیریتی در نشستسص جشنواره دانشجوییمهرداد ابوالقاسمیجمعی از استادان دانشگاه تهران همچون فرهاد ناظرزاده کرمانی، علیرضا نادری، فریبرز قربانزاده، مجید سرسنگی، به همراه رحمت امینی، دبیر شورای تئاتر دانشگاهیان عصر روز سه‌شنبه در تالار مولوی گرد هم آمدند تا هم‌اندیشی دانشگاهیان و هنرمندان را که به همت دبیرخانه جشنواره تئاتر دانشگاهی ترتیب داده شده بود، برگزار کنند.قرار بود این نشست با موضوع تئاتر دانشگاهی و بررسی وضعیت تئاتر کشور برگزار شود. اما از آنجایی که یکی، دو سالی است دانشجویان دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، دبیری جشنواره و اعضای ستادی را عهده‌دار شده‌اند و در حقیقت جشنواره تا حد زیادی در اختیار این دانشگاه قرار گرفته و به نوعی می‌توان گفت، جشنواره تئاتر دانشگاهی در انحصار دانشجویان و استادان این دانشگاه قرار گرفته است، در اغلب برنامه‌ریزی‌ها و سیاستگذاری‌های دبیرخانه جشنواره تئاتر دانشگاهی به وضوح می‌توان اعمال نظرات خارج از حیطه دانشگاهی این جشنواره را مشاهده کرد.برگزاری هم‌اندیشی دانشگاهیان و هنرمندان درخصوص تئاتر دانشگاهی و پیشوند بررسی وضعیت تئاتر کشور، مهر تأییدی بر همین مدعاست. با نگاهی به اسامی حاضران در این نشست و اصرار بر دعوت از رئیس مرکز هنرهای نمایشی و رئیس تئاتر شهر و منازعه و مناظره درگرفته در این نشست ارتباط مستقیمی با جشنواره تئاتر دانشگاهی نداشت، می‌توان به سهولت به اندیشه شکل‌دهی این نشست پی برد.در این هم‌اندیشی با اینکه قرار بود، در خصوص تئاتر دانشگاهی و مشکلات دانشجویان بحث و تبادل‌نظر شود اما در نهایت، جلسه به مناظره‌ای میان مجید سرسنگی (دبیر جشنواره بیست و ششم تئاتر فجر) و حسین پارسایی (رئیس مرکز هنرهای نمایشی) تبدیل شد، البته شواهدی حکایت از آن داشت که این رویکرد و نگاه از قبل پیش‌بینی و تدارک دیده شده بود. با این وجود اما دانشجویان با ذکاوت و هوشیاری توانستند در لابه‌لای این دعوا‌های مدیریتی، مشکلاتشان را در خصوص مدیران مدعی حامی دانشجویی بیان کنند و حتی آنان را در قبال عملکرد و سیاست‌هایشان به چالش بکشانند.همانند تمام هم‌اندیشی‌ها، شروع‌کننده بحث استادان دانشگاهی بودند. تئاتر دانشگاهی پایه تئاتر حرفه‌ای استدر ابتدا فرهاد ناظرزاده‌کرمانی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران گفت: در تئاتر حرفه‌ای هم چیزی جز تئاتر دانشجویی قابل توجیه نیست چراکه تئاتر حرفه‌ای نشأت گرفته از تئاتر دانشگاهی است و آنانی هم که خود را حرفه‌ای می‌دانند، خود محصول دانشگاه‌ها هستند و در حقیقت اکثریت هنرمندان حرفه‌ای تئاتر کشور هم برخاسته از دانشگاه‌ها هستند.وی چنین موقعیتی را در عرصه جهانی استثنایی خواند و گفت: هم‌اینک تمام هنرمندان تئاتر یا دانشجویان از استادان دانشگاه‌ها هستند و همگی سبقه تئاتری دارند، بنابراین تئاتر دانشگاهی پایه و بنیان تئاتر حرفه‌ای است.این استاد دانشگاه در ادامه درباره مشکلات پیش‌روی تئاتر دانشگاهی و آسیب‌شناسی این جریان افزود: مهم‌ترین مشکل تئاتر دانشگاهی این است که اکثریت جامعه هنوز به اهمیت تئاتر و به‌خصوص تئاتر دانشجویی پی نبرده‌اند و تا زمانی که این آگاهی در جامعه شکل نگیرد و تئاتر به عنوان بخشی از زندگی و حیات معنوی و فرهنگی- اجتماعی مردم مطرح نشود، تئاتر دانشجویی هم به رشد و بالندگی نخواهد رسید.نقش تئاتر دانشجویی بر صفحه کاغذ شکل می‌گیردفریبرز قربانزاده، استاد دانشگاه هم که در این نشست نقش مجری را هم ایفا می‌کرد، گفت: در زمینه تئاتر دانشگاهی مسائل مدیریتی، دستمزد هنرمندان، برنامه‌ریزی و... همیشه به عنوان مشکلات تئاتر مطرح بوده و هست. این اتفاق از سال‌های گذشته وجود داشته است، طبق روال چند سال گذشته مدیران ابتدا تمام مباحث را روی کاغذ می‌آورند و به اصطلاح برنامه‌ریزی می‌کنند. شورای تئاتر دانشگاهی تشکیل می‌شود و قرار می‌شود، برنامه‌ریزی و مدیریت در زمینه تئاتر دانشجویی را به عهده بگیرد اما همه چیز روی همان کاغذ می‌ماند و اتفاقی نمی‌افتد.شورای تئاتر دانشگاهی به مقصد نرسیددر ادامه نشست هم‌اندیشی، مجید سرسنگی با ابراز تأسف از اینکه بخش عمده‌ای از معلمان و دانشگاهیان در مراسم حاضر نشده‌اند، گفت: امروز هم دانشجویان از ما پیشی گرفتند، در حالی که من معتقدم تربیت دانشجوی تئاتر صرفاً به کلاس‌های دانشگاه محدود نمی‌شود. امروز چندین دهه از شکل‌گیری نخستین آموزشگاه‌های تئاتر می‌گذرد اما همچنان تئاتر دانشگاهی نتوانسته به جایگاه واقعی‌اش دست پیدا کند. با وجود اینکه بیشتر حرفه‌ای‌های این عرصه از دانشگاه وارد فضای تئاتر شده‌اند اما بین شخصی که مدرک دانشگاه دارد و کسی که واقعاً استانداردهای دانشگاهی بودن را رعایت می‌کند، تفاوت بسیاری وجود دارد. افراد مدرک‌گرا به محض ورود به جامعه حرفه‌‌ای استانداردهای دانشگاه، گویش و اصل تئاتر دانشگاهی را فراموش می‌کنند، اما کسی که در ذات خود دانشگاهی است همواره استانداردها را رعایت می‌کند.وی در ادامه با اشاره به تاریخچه شکل‌‌گیری شورای تئاتر دانشگاهی گفت: از سال‌ها قبل این بحث مطرح بود و قصد داشتیم تا بتوانیم از این طریق جایگاه تئاتر دانشجویی را در کشور مشخص کنیم. این جایگاه همان عرصه نقد، هدایت فکری و اندیشه‌ورزی در کشور بود و به دلیل دور بودن گروه‌ها از یکدیگر تصمیم گرفتیم شورای تئاتر دانشگاهیان را با هدف تجمیع اندیشه‌ها شکل دهیم و در اولین گام مدیران پنج دانشکده تئاتری کشور، به عنوان اعضای شورا انتخاب شدند.وی با بیان اینکه برای جبران بار مالی طرح با مرکز هنرهای نمایشی وارد مذاکره و همراه شدیم، گفت: در ابتدا فعالیت‌ها به خوبی پیش می‌رفت و تعداد زیادی از استادان و دانشجویان در تالار مولوی اجرا رفتند و برخی هم به جشنواره‌های بزرگی تئاتری دنیا راه یافتند و اگر این حرکت ادامه پیدا می‌کرد قطعاً به جریانی تأثیرگذار بدل می‌شد اما متأسفانه این حرکت نیز مثل خیلی از حرکت‌های دیگر با مشکل مواجه شد و آن بخشی از تعهداتی که مرکز هنرهای نمایشی برای کمک به شورا تقبل کرده بود، عملیاتی نشد و فعالیت‌های ما بعد از مدتی تلاش فروکش کرد و آن چیزی که ایده اولیه شکل‌گیری شورا بود، حاصل نشد.شورا، مانعی بر سر راه تئاتر دانشگاهیاین صحبت‌ها در حالی مطرح شد که دانشجویان به کلی به شکل‌گیری و فعالیت‌های شورای تئاتر دانشگاهی و حتی عملکرد خانه تئاتر دانشگاهی اعتراض داشتند و در حقیقت مسأله و مشکل اصلی دانشجویان ارتباطی به این نهادها نداشت. دانشجویان مشکلاتشان را در بی‌توجهی مدیران و مسؤولان می‌دانند و از آنها تقاضای نگاه درخور شأن به تئاتر دانشگاهی دارند اما مدیران در این سال‌ها فقط به توسعه برنامه‌ریزان، مشاوران، برنامه‌دهندگان و... پرداخته‌اند و هیچ‌گونه اقدام جدی و اجرایی از سوی آنها در زمینه امکانات، شرایط و بودجه برای تئاتر دانشگاهی صورت نگرفته است.در حقیقت شورای تئاتر دانشگاهی نه‌تنها مشکلی را از پیش روی تئاتر دانشجویی برنداشت، بلکه حتی موانعی را هم سر راه تئاتر دانشگاهی ایجاد کرد و مسیر دورتری را در راه رسیدن به خواسته‌های دانشجویان در عرصه تئاتر دانشگاهی رقم زد.خانه تئاتر دانشگاهی هم که قرار است به عنوان یک نهاد صنفی عمل کند و در راه ایفای حق و حقوق دانشجویان قدم بردارد، در راه احقاق حقوق اولیه خود ناکام مانده و هنوز حتی موفق به احقاق حقوق خود نشده است، چه برسد به آنکه بخواهد به عنوان صنف برای دانشجویان اقدامی انجام دهد.ناکامی در آرمانگرایی‌ها...رحمت امینی، دبیر شورای تئاتر دانشگاهیان هم آینده تئاتر ایران را در گرو رشد تئاتر دانشجویی دانست و گفت: متأسفانه ما هنوز به آرمانگرایی‌های خودمان هم نزدیک نشده‌ایم، این در حالی است که حتی مدیران تئاتری هم از دانشگاه‌ها برخاسته‌اند. در حقیقت سرعت رشد امکانات در این سال‌ها به اندازه سرعت رشد متقاضیان نبوده است و حتی 200 میلیون تومان بودجه مصوب شورای تئاتر دانشگاهی و مرکز هنرهای نمایشی، به تئاتر دانشگاهی اعطا نشده است. مدیرگروه نمایش دانشکده هنر و معماری افزود: در ابتدا همه چیز خوب بود اما بعدها گرفتاری‌های مدیریت مرکز هنرهای نمایشی در تمامی حوزه‌های تئاتر کشور باعث شد که ما نیز در روند کاریمان دچار آسیب‌ شویم، البته حمایت‌هایی از سوی مرکز از شورا صورت گرفت و درخواست‌هایمان به صورت کتبی یا حضوری به مدیریت مرکز ارائه شد اما هر بار وعده دیدار به هفته بعد موکول شد تا به اینجا برسیم که حالا دیگر برای ساماندهی برنامه‌ها خیلی دیر شده است.مدافع دیروز، منتقد امروزرحمت امینی در حالی این سخنان را بیان می‌کرد که در طول ریاست وی بر شورای تئاتر دانشگاهی، به طور مداوم به حمایت از مرکز و برنامه‌های موفق اشاره می‌کرد و هرگز حاضر به پذیرش انتقادات، شفاف‌سازی درباره عملکرد شورا و بیان کاستی‌ها و مشکلات پیش‌روی شورا نشده بود و حتی از مدافعان مرکز هنرهای نمایشی و حسین پارسایی محسوب می‌شد و حاضر نبود این واقعیت‌ها را پیش از این مطرح کند، البته به راستی مشخص نشد که چرا به یکباره، وی در این نشست تغییر رویه داد و به انتقاد از عملکرد و حمایت مرکز از شورای تئاتر دانشگاهی پرداخت.یک بار هم ما شنونده باشیمعلیرضا نادری در این مراسم در تأیید پیشنهاد دانشجویان گفت: بهتر است این بار ما شنونده باشیم و دانشجویان سخن بگویند و انتقاد کنند.این صحبت‌ها در حالی از سوی او مطرح می‌شد که وی تنها یک مدرس، کارگردان و نمایشنامه‌نویس است و تاکنون هیچ‌گونه سمت مدیریتی و اجرایی را عهده‌دار نشده است.نادری در امورات دانشجویی یکی از فعالان جشنواره تئاتر دانشجویی بود که رکورددار دریافت جایزه در این جشنواره محسوب می‌شود و حالا هم از استادان مورد قبول دانشجویان است.نادری افزود: صحبت‌هایی که تاکنون مطرح شده تا حد زیادی درست است و همه ما در جریان این رویدادها هستیم اما فراموش نکنیم که آن طرف میز هم مشکل دارند. در دهه‌های گذشته بارها راهکارهایی برای حل این مشکلات ارائه شده اما تاکنون اقدامی صورت نگرفته است، به همین دلیل من معتقدم مشکل تئاتر دانشجویی مشکلی ایدئولوژیک است.مافیا؛ دلیل اصلی انزوای تئاتر دانشجوییسرانجام با حدود گذشت بیش از دو ساعت از زمان نشست، نوبت به دانشجویان رسید تا انتقادهایشان را بیان کنند.عده زیادی مشکل تئاتر دانشجویی را تشکیل دفترها، شوراها و خانه تئاتر دانشگاهی می‌دانستند و معتقد بودند با بسته شدن آنها، بخشی از مشکلات رفع و رجوع خواهد شد.عده‌ای وجود مافیا و روابط را دلیل اصلی منزوی شدن تئاتر دانشگاهی می‌دانستند و پیشنهاد رویکرد مشارکتی به جای حاکم شدن روابط بر ضوابط را داشتند.عده‌ای هم معتقد بودند تئاتر حرفه‌ای بیمار است و همین بیماری تئاتر حرفه‌ای است که به تئاتر دانشگاهی هم سرایت کرده است.در پاسخ به این سؤالات، سرسنگی گفت: مخالفم که شورای تئاتر دانشگاهی را به دفتر و دستک اضافی متهم کنیم و این گونه برداشت‌ها کم‌لطفی است. این شورا هدفی از تشکیل داشت که با حمایت مرکز به نتیجه رسید اما وعده‌های مرکز در این راستا عملی نشد.حسین پارسایی در پایان این نشست در پاسخ به انتقادات دانشجویان مبنی بر کمبود امکانات گفت: برخی از اقدامات از جمله ساخت سالن بر عهده ما نیست. در بدو ورود به مرکز دوستان تشکیل و پیشنهاد شورا را دادند که من هم پذیرفتم و با هم تعامل داشتیم و یک جمع شورایی شکل گرفت و 200 میلیون تومان اعتبار و نه بودجه، برای این شورا در نظر گرفته شد. این بودجه و اعتبار هم باید از سوی شورای برنامه‌هایش مشخص و اجرا می‌شد تا ما بتوانیم این اعتبار را در اختیارشان قرار دهیم، اما اگر شورا کم‌کاری کرده، برنامه نداده و اجرا نکرده، طبیعی است که در پایان سال ما هم این بودجه را صرف امور دیگر کرده‌ایم چرا که این بودجه از سهم تئاتر حرفه‌‌ای به تئاتر دانشجویی اختصاص یافته و شورا باید در این زمینه تلاش می‌کرد تا از این اعتبار بهره‌برداری کند.وی با بیان اینکه من در دوران ریاستم بر مرکز، دانشجوی دوره کارشناسی ارشد بودم و از نزدیک با دانشجویان در ارتباط بودم، گفت: ما تصمیم داشتیم حمایت کنیم، از همین رو امکاناتی را به دانشجویان اختصاص دادیم و قرار شد برنامه‌ریزی و مدیریت هم بر عهده مدیران گروه نمایشی دانشگاه‌ها باشد و قصد داشتیم در این زمینه دخالتی نکنیم.وی همچنین با انکار اینکه مرکز متولی تئاتر دانشجویی نیست اما مسؤول تئاتر دانشجویی است، گفت: همه می‌دانیم با چه واقعیتی روبه‌رو هستیم. ما تصمیم داشتیم با واگذاری این مسأله به دانشگاهیان، برنامه‌ریزی و مدیریت توسط آنان صورت بگیرد و خود پاسخگو باشند اما حال ما باید پاسخگو باشیم، این مسأله طبیعی است و البته بعد از من هم مدیرانی خواهند آمد که نمی‌توانند از خود دفاع کنند.پارسایی ادامه داد: فکر می‌کنم بهترین شیوه این بود که شورای تئاتر دانشگاهی متشکل از گروه‌ها بدون دریافت حکم از رئیس مرکز و حمایت از این مرکز با جذب یارانه‌هایی از شهرداری و... فعالیت می‌کرد. کمک به تئاتر دانشگاهی وظیفه ماست اما بضاعت تئاتر همین است و اگر شورا برنامه‌ریزی و اجرا می‌کرد، می‌توانست از محل اعتبار 200 میلیونی، اتفاقات خوبی را در عرصه تئاتر دانشجویی رقم بزند. اگر امروز شورا خروجی ندارد این طور نبوده که من نخواهم کاری انجام دهم، بلکه واقعیت مالی، امکانات موجود و سوء‌تفاهمات این مشکلات را رقم زد.در ادامه سرسنگی در پاسخ به حرف‌های پارسایی گفت: بضاعت تئاتر خیلی بیش از آن چیزی است که شما می‌گویید. شما موظف به توسعه سخت‌‌افزاری هستید و انتظار ما این است که شما خودتان را به محدودیت‌ها، محدود نکنید و برای بازپس‌گیری این حق تلاش کنید.پارسایی هم در پاسیخ به وی گفت: از سال آینده نیز به هیچ وجه اجازه اجرای کاری به‌جز دانشجویی در تالار مولوی نمی‌دهیم و اگر برای این 200 میلیون تومان برنامه بیاورید و انجام دهید ما هزینه می‌کنیم. پایان این نشست در واقع رجعتی به اختلافات مجید سرسنگی با مرکز هنرهای نمایشی بر سر جشنواره 26 فجر بود و این نشست به بهانه‌ای برای انتقاد و تخریب یکدیگر تبدیل شد که البته ارتباط مستقیمی به دانشجویان و جشنواره دانشجویی نداشت.