تاریخ عدد 50 را برای سالگرد تشکیل اوپک نشان میدهد. نیم قرنی که تلاطمهای زیادی را به همراه خود داشته و همراه با شوکهای نفتی که جهان را تکان داده، جایگاه سازمان کشورهای صادرکننده نفت خام را بالاتر برده است.
در کنار تصمیمهای مهم و حیاتی این سازمان برای افزایش و یا کاهش تولید به منظور تنظیم بازار و ایجاد تعادل در عرضه و تقاضا، صف بندیهای جناحی میان کشورهای عضو از نکات مبهمی است که تاثیرات زیادی را بر تصمیمات اوپک گذاشته است.
ایران و عربستان به عنوان دو قدرت بزرگ اوپک، سردمداران دو جریان متفاوت در این سازمان هستند. کویت، امارات و قطر پشت سر عربستان حرکت میکنند و ایران، الجزایر و ونزوئلا سه ضلعی را تشکیل دادهاند تا در برابر تکرویهای ریاض مقابله کنند. سدی مقاوم علم کنند.
به اعتقاد نگارنده این ستون، ایران و هم پیمانانش در تحقق اهداف خود ناتوان بودند چرا که عربستان با قدرت نفتی منحصر به فرد خود و زیرکیهای خاصی که در جلسات اوپک از خود بروز میدهد، خود را مطیع تصمیمات سازمان دانسته اما در پس پرده، علاوه بر تاثیرگذاری مستقیم و غیر مستقیم بر راهبردهای اوپک، مسیری متفاوت از چیزی که مصوبه اوپک است در پیش میگیرد.
به همین سبب است که ما در این سازمان شاهد تنوعی از رفتارهای سیاسی هستیم که منبعث از موقعیت کشورهای عضو این سازمان است.
حضور کشورهای عرب و غیر عرب، کشورهای بزرگ و کوچک و کشورهایی با تولید بالا و تولید پایین، کشورهای اسلامی و غیر اسلامی تنوع این سازمان را بیشتر کرده است.
در سازمان اوپک قدرت از آن بشکههای نفت است. هرچند که حق رأی کشورها بر اساس میزان تولید آنها نیست اما قانونی نانوشته وحود دارد که قدرت بیشتر همواره از آن بشکههای بیشتر است.
در سازمان اوپک روابط دوجانبه ما با کشورها میتواند بر روی تصمیمات جدید تاثیر بگذارد. بهخصوص روابط دو جانبه عربستان و ایران به عنوان دو بازیگر مهم این سازمان در هدایت اوپک و تصمیم گیریها اثر گذار است.
ایران و عربستان بالاترین سهمیه را در میان کشورهای عضو حفظ کرده اند. ایران با 14 درصد از تولید جمعی و عربستان با 5/27 درصد از تولید جمعی را به خود اختصاص دادهاند و این کشورها بسیار مقید هستند که بتوانند این سهم را نگه دارند چرا که این سهم به منشا قدرت و تأثیرگذاری بر روی سازمان تبدیل شده است. از اولین اجلاسی که ایران بعد از انقلاب در سازمان اوپک شرکت کرده است تا به امروز که شامل شرکت در 91 اجلاس است ایران یک موضع اتخاذ کرده است. ایران همواره خواهان کاهش تولید و افزایش قیمت نفت بوده است.
