پدیده استخراج غیرمجاز رمزارز به یک معضل جدی برای زیرساختهای انرژی کشور تبدیل شده است. برآوردها نشان میدهد که این مراکز با مصرف غیرقانونی برق، سالانه خساراتی در حدود ۵/۲ میلیارد دلار به کشور تحمیل میکنند. این میزان مصرف که اکنون به ۳ هزار و ۷۵۰ مگاوات رسیده، عملاً معادل مصرف برق چهار استان کشور است و در واقع ۸ درصد از کل مصرف برق خانگی کشور را به خود اختصاص داده که عددی نگرانکننده است. اکنون سیاستگذار حوزه برق در تلاش است با تشدید نظارت و برخورد با مراکز غیرمجاز، از تداوم مصرف غیرقانونی برق و اتلاف منابع انرژی جلوگیری کند. روز گذشته مدیرعامل توانیر از پاداش ۴۰ میلیارد تومانی برای شناسایی مزارع رمزارز خبر داد و گفت: در صورتی که در یک خانه یا کارگاه، مزرعه غیرمجاز استخراج رمزارز شناسایی شود، محل مورد نظر تا یک سال از دریافت برق یارانهای محروم خواهد شد. همچنین چند نفر از نمایندگان مجلس نیز در روزهای اخیر از برنامه مجلس برای بازنگری قوانین برای جرمانگاری استفاده غیرمجاز از برق خبر دادهاند.
در سال ۱۴۰۴، ۲۶۷ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز شناسایی و کشف شد و تنها طی چهار ماه اخیر نیز بیش از ۱۲ هزار و ۵۰۰ دستگاه ماینر غیرمجاز کشف و ضبط شده است. هر دستگاه ماینر به دلیل بهرهمندی از یارانه پنهان برق، نزدیک به ۴۵میلیون تومان درآمد ایجاد میکند که این حاشیه سود بالا، عامل اصلی گسترش این فعالیتهای غیرقانونی است. اگر این ناترازی و هدررفت انرژی مدیریت شود، صرفهجویی قابل توجهی برای کشور به همراه دارد. تداوم بهرهبرداری غیرقانونی از برق در شرایطی است که تأمین سوخت نیروگاهها در زمستان یکی از دغدغههای اصلی سیاستگذاران و نهادهای نظارتی و متولی بخش برق است. اخیراً دیوان محاسبات کشور به وزارت نفت درباره لزوم تأمین بهموقع سوخت نیروگاههای حرارتی پیش از فصل سرما هشدار پیشگیرانه داد. محمد الهداد، مدیرعامل شرکت توانیر نیز اگرچه از مدیریت شبکه برق در تابستان خبر داد، اما نسبت به احتمال محدودیت سوخت نیروگاهها در زمستان هشدار داده است.
دستاندازی ماینرها به یارانه انرژی
گزارشها حاکی از آن است که در شش ماه گذشته حدود ۱۴ هزار دستگاه ماینر و ۳۷۱ دستگاه ترانسفورماتور غیرمجاز که عمدتاً برای تأمین برق باغویلاها و پمپاژهای آب کشاورزی غیرقانونی استفاده میشدند، شناسایی و جمعآوری شده است. همچنین با شناسایی ۴۵هزار کنتور دستکاری شده و تبدیل ۲۸ هزار مورد به سیستم هوشمند، عرصه بر متخلفان تنگ شده است.
فتحالله حسینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در گفتوگویی با اشاره به سلسله جلسات نظارتی کمیسیون انرژی مجلس برای بررسی وضعیت تأمین برق خانگی و صنعتی و راهکارهای عبور از ناترازی انرژی، بر ضرورت برخورد قاطع با متخلفان و سوءاستفادهکنندگان از شبکه برق کشور تأکید کرد.
او با اشاره به تفاوت چالشهای پیک تابستان و زمستان افزود: در حالی که در تابستان نگرانی برای ناترازی برق داریم، در زمستان دغدغه اصلی ما تأمین سوخت نیروگاههاست. در این میان، برخی رفتارهای قانونگریزانه نظیر استفاده از برق یارانه برای استخراج رمزارز یا دستکاری کنتورها، به امنیت انرژی کشور ضربه میزند. تعویض کنتورهای پرمصرف و شناسایی مشترکان پرمصرفی که در پیک زمستان مصرف بالاتری دارند باید در برنامه کاری شرکتهای توزیع برق قرار گیرد.
عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی با تأکید بر اینکه اقدامات فنی به تنهایی برای مقابله با این پدیدهها کافی نیست، تصریح کرد: شبکه برق کشور متعلق به تمام مردم است و استفاده از یارانه عمومی برای استخراج رمزارز یا انشعابات غیرمجاز، مصداق بارز تضییع حقوق بیتالمال است. صنوف سیار و مشترکان پرمصرفی که به صورت غیرقانونی از شبکه بهرهبرداری میکنند، باید بدانند که با تداوم نظارتها و اجرای طرحهایی نظیر «مانور ملی مهتاب»، این تخلفات در کوتاهترین زمان ممکن تعیین تکلیف خواهند شد.
حسینی با تأکید بر ضرورت تقویت بازوهای قانونی گفت: کمیسیون انرژی مجلس با جدیت بررسی «طرح دوفوریتی الحاق ماده ۶۸۷ مکرر به قانون مجازات اسلامی درباره مقابله با استفاده غیرمجاز از برق برای استخراج رمزارز» برای «جرمانگاری» دقیق سوءاستفاده از شبکه برق است. بر این باوریم که مجازاتهای فعلی کافی نیست و باید با تصویب قوانین جدید، مجازاتهای بازدارندهای برای استخراجکنندگان غیرمجاز رمزارز و کسانی که با انشعابات غیرقانونی باعث ناپایداری شبکه میشوند، در نظر گرفته شود. هدف این است که هر کیلووات مصرفی در کشور شناسنامهدار و تحت کنترل دقیق باشد تا ضمن جلوگیری از هدررفت انرژی، عدالت در توزیع برق برای همه مشترکان، بهویژه در بخش صنایع و خانگی برقرار شود.
هزینه تخلف ماینرها بالا میرود
وزارت نیرو در کنار برخورد قضایی، حذف یارانه انرژی مراکز متخلف را در دستور کار قرار داده و طبق سیاستهای جدید، هر مرکز استخراج رمزارز غیرمجاز که شناسایی شود، علاوه بر پرداخت هزینههای مصرف انرژی در دورههای گذشته، به مدت یک سال مشمول حذف یارانه انرژی میشود و صورتحساب برق آن بر مبنای تعرفه آزاد محاسبه میشود، ضمن اینکه در صورت تکرار تخلف، با ابطال پروانه فعالیت مواجه میشوند. رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس با تأکید بر لزوم برخورد قاطع با مراکز استخراج غیرمجاز رمزارز گفت: تلاش مجلس در جهت برخورد جدی، جرمانگاری و تعیین مجازاتهای بازدارنده برای سوءاستفادهکنندگان از برق یارانهای است.
او با اشاره به گستردگی این پدیده افزود: متأسفانه تعداد زیاد مزرعه استخراج غیرمجاز در سطح کشور شناسایی شدهاند. نکته حائز اهمیت این است که این مزارع علاوه بر سوءمصرف برق، از سایر حاملهای انرژی نیز به صورت غیرقانونی استفاده میکنند که این امر ضرر اقتصادی مضاعفی را به بیتالمال وارد میکند.
سنگدوینی با اشاره به روند بررسی طرحهای قانونی در مجلس افزود: مجلس شورای اسلامی برای رفع خلأهای قانونی و بازدارندگی بیشتر، با بررسی دوفوریتی «طرح الحاق ماده ۶۸۷ مکرر به قانون مجازات اسلامی در خصوص مقابله با استفاده غیرمجاز از برق برای استخراج رمزارز» موافقت کرده است.
او افزود: در صورت تصویب نهایی این طرح، علاوه بر تشدید جریمههای نقدی، مجازاتهای کیفری سنگین و حتی حبس برای متخلفان در نظر گرفته میشود تا بازدارندگی لازم در برابر سرقت انرژی و فشار به شبکه سراسری برق ایجاد شود.
حجتالاسلام علیرضا سلیمی، نماینده تهران در مجلس نیز با بیان اینکه بسیاری از استخراجکنندگان غیرمجاز رمزارز، برای محافظت از ماینرها، نگهبانان مسلح گذاشتهاند، گفت: از طرفی براساس گزارشها ۱۴ میلیون لیتر گازوئیل برای ماینرها استفاده میشود، درحالیکه بسیاری از کشاورزان ما مشکل دارند؛ اگر این مشکل حل شود، میتواند ۶۰ درصد مشکل کشاورزان را حل کند.
