جوان آنلاین: رسیدن به مقصد، این‌بار به معنی پایان مسیر نیست! دست‌کم برای راننده‌هایی که در خیابان‌های شلوغ تهران در جست‌وجوی جای پارک هستند. گاهی خودرو به مقصد موردنظر می‌رسد، اما درست همان لحظه که قرار کاری نزدیک است یا خریدی باید انجام شود، معلوم نیست که ماشین را کجا می‌توان متوقف و پارک کرد. درست همین لحظه است که راننده، چندین بار خیابان را بالا و پایین می‌کند، وارد کوچه‌های فرعی می‌شود و چشمش به فاصله میان خودرو‌های پارک‌شده خیره می‌ماند، تا شاید کسی درست در همان لحظه از جای خود حرکت کند و فرصتی برای پارک به وجود بیاید.
این جست‌و‌جو گاهی چند دقیقه طول می‌کشد، اما در بعضی محدوده‌های پرتردد، زمان زیادی می‌گذرد، در این میان هر دورزدن، حجم زیادی از خودرو‌ها را به خیابان می‌کشاند که با سرعت کم در حال عبور و مرور هستند، هر یک‌بار مکث یا توقف کوتاه‌شان برای بررسی یک فضای خالی، می‌تواند حرکت خودرو‌های پشت سر را کند و کندتر کند. شاید در ظاهر مسئله، به پیدا کردن یک فضای چندمتری برای توقف خودرو مربوط شود، اما در واقع این دوردور کردن خیابان‌ها برای پیدا کردن جای پارک مشکلات زیادی را ایجاد می‌کند.
در تهران بخش زیادی از زمان روزانه افراد در جست‌وجوی فضایی می‌گذرد که خودرویشان را بدون ایجاد مزاحمت برای دیگران، در آنجا پارک کنند. در این میان، برای شهروندی که باید سر ساعت به محل کار برسد، بیماری را به درمانگاه برساند یا به یک قرار اداری برسد، این وضعیت بغرنج‌تر می‌شود، وضعیتی که گاه به ناچار به پارک کردن یا حتی رها کردن خودرو در فاصله‌ای دورتر از مقصد موردنظرشان ختم می‌شود.
دردسر جای پارک
گاه مشاهده می‌شود که وقتی فضای مجاز برای توقف خودرو کم است، برخی رانندگان به پارک دوبله یا توقف در محل‌های غیرمجاز روی می‌آورند، انتخابی که ممکن است در نگاه اول راه‌حل باشد، اما پیامد آن به دیگران نیز می‌رسد. خودرویی که در کنار خودروی دیگر متوقف می‌شود، مسیر عبور را تنگ می‌کند، توقف در حریم تقاطع یا کنار ورودی‌ها، دید و حرکت خودرو‌ها را مختل می‌کند و پارک روی پیاده‌رو نیز فضای عبور عابران را می‌گیرد.
در چنین شرایطی، بسیاری از راننده‌ها پشت خودروی دوبله متوقف می‌شوند، موتورسوار یا عابری راهش بسته می‌شود و اتوبوس‌ها هم فضای کافی برای عبور از خیابان‌ها ندارند؛ و متأسفانه پیامد این تخلف دامن دیگران را می‌گیرد.
حال این را هم باید اضافه کرد که در برخی معابر تهران، افرادی با قرار دادن موانعی مانند کله‌قندی و حلبی، فضای عمومی کنار خیابان را اشغال کرده‌اند و گاه در ازای بازکردن آن، از رانندگان پول طلب می‌کنند! بار‌ها و بار‌ها رسانه‌ها از تجربه مواجهه با فردی در محدوده‌های مختلف پایتخت نوشته‌اند که از رانندگان بابت جای پارک پول طلب می‌کنند، در یکی از این گزارش‌ها نوشته شده که در درکه این افراد پس از هدایت خودرو‌ها به محل پارک، مبلغ ۱۵۰ هزار تومان پول می‌گیرند! همچنین مبالغ این چنینی در محدوده بازار تهران نیز گزارش شده است. در واقع دشواری پیدا کردن جای پارک، زمینه سوءاستفاده از نیاز روزمره شهروندان را نیز فراهم کرده است!
ترافیکی که تشدید می‌شود
ابعاد این مسئله در اظهارات مسئولان ترافیکی نیز دیده می‌شود. شهریورماه بود که سرهنگ فیروز کشیر، معاون اجتماعی و فرهنگ ترافیک پلیس راهور تهران بزرگ، اعلام کرد: «از ابتدای سال تاکنون، حدود ۳ میلیون فقره اعمال قانون بابت تخلفات ساکن در پایتخت ثبت شده است.» به گفته او، ۷۵۸ هزار مورد از این تخلفات مربوط به توقف دوبله و ۱۲۲ هزار مورد مربوط به توقف در پیاده‌رو بوده است.
سرهنگ کشیر، پارک دوبله، سد معبر و توقف در حریم تقاطع‌ها را از عوامل برهم‌خوردن نظم معابر دانسته و گفته است: «این تخلفات با ایجاد مزاحمت و انسداد مسیر، حقوق دیگر شهروندان را تحت تأثیر قرار می‌دهند.» البته این آمار به‌تنهایی نشان نمی‌دهد چه سهمی از تخلفات مستقیماً ناشی از کمبود جای پارک است، با این حال، گستردگی توقف‌های غیرمجاز نشان می‌دهد که مسئله پارک خودرو چگونه می‌تواند با اختلال در عبور و مرور و تضییع فضای عمومی گره بخورد.
سهم نبود جای پارک در تشدید آلودگی هوا
پرواضح است که جست‌وجوی طولانی برای جای پارک، فقط زمان شهروند را نمی‌گیرد، وقتی خودرو در حال حرکت است و راننده برای پیدا کردن فضای خالی چند بار مسیر را تکرار می‌کند، مصرف سوخت و انتشار آلاینده‌ها نیز افزایش پیدا می‌کند.
اگرچه سهم این رفت‌وآمد‌های اضافی در آلودگی هوای پایتخت به‌طور مستقل مشخص نشده است، نمی‌توان اثر آن را نادیده گرفت. در شهری که هر روز تعداد زیادی خودرو در معابر آن تردد می‌کنند، حتی جست‌و‌جو‌های کوتاه و پراکنده برای یافتن جای پارک نیز می‌توانند به افزایش پیمایش خودرو‌ها و مصرف سوخت منجر شوند. این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که رانندگان در محدوده‌های پرتردد، بار‌ها خیابان‌های اطراف را دور می‌زنند، رفت‌وآمد‌هایی که نه برای رسیدن به مقصد، بلکه فقط برای پیدا کردن محل توقف انجام می‌شوند.
وعده‌ای برای باز کردن گره کور ترافیک
در شرایطی که پیدا کردن جای پارک در بسیاری از معابر تهران به بخشی از دردسر روزانه رانندگان تبدیل شده، یکی از راهکار‌های مطرح‌شده از سوی مدیریت شهری، توسعه پارکینگ‌های طبقاتی و ایجاد مشوق‌هایی برای ساخت این فضاهاست، راهکاری که قرار است بخشی از نیاز پایتخت به محل توقف خودرو را پاسخ دهد.
روز گذشته، نصرالله آبادیان، معاون شهرسازی و معماری شهرداری تهران، با بیان اینکه در سال ۱۳۸۵ ضوابط عامی برای این موضوع در نظر گرفته شده بود، اظهار کرد: «با وجود تدوین این ضوابط، کمبود پارکینگ همچنان یکی از مسائل شهری است. در همین راستا، تلاش کردیم با برگزاری جلسات کمیسیون ماده ۵، زمینه ارائه خدمات مکمل و ایجاد مشوق‌هایی برای سازندگان را فراهم کنیم تا احداث پارکینگ‌های طبقاتی در دستور کار قرار گیرد.»
او ادامه داد: «با توجه به رویکرد مبتنی بر کمیسیون ماده ۵ در رسیدگی به این مسئله، پیگیر اجرای طرح‌ها در عرصه‌های پیش‌بینی‌شده برای احداث پارکینگ هستیم تا بخشی از نیاز شهر تهران در این زمینه برطرف شود. بر اساس طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران، ایجاد پارکینگ طبقاتی در ۶۶۴ نقطه از شهر پیش‌بینی شده است.»
با این حال، پیش‌بینی محل احداث پارکینگ، فقط بخشی از مسیر حل این معضل است و باید تدبیری جدی و اساسی برای این مسئله اندیشیده شود. برای شهروندی که هر روز بخشی از وقت خود را در خیابان‌ها به جست‌وجوی جای پارک می‌گذراند، آنچه اهمیت دارد، تبدیل این برنامه‌ها به ظرفیت قابل استفاده و در دسترس است، ظرفیتی که بتواند از رفت‌وآمد‌های اضافی، توقف‌های مزاحم و فشار بیشتر بر معابر شهری بکاهد.
