جوان آنلاین: در حالی که ترامپ ادعا میکند ارتش امریکا کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد و میلیونها بشکه نفت روزانه از این آبراه عبور میکند، دادههای کشتیرانی و تصاویر ماهوارهای حکایت از آن دارد که تردد در هرمز به پایینترین سطح خود رسیده و بازار جهانی نفت همچنان تحت تأثیر اختلال در این مسیر راهبردی قرار دارد. در چنین شرایطی، استمداد واشینگتن از میانجیگران برای بازگشایی هرمز، بیش از آنکه نشانه اقتدار باشد، بیانگر کار دشوار امریکا در تحمیل اراده خود به تهران است، تا جایی که گزارشهای رسانهای از تلاش ترامپ برای اعلام یک پیروزی نمادین در برابر ایران حکایت دارد، چراکه سرسختی تهران، امید واشینگتن به دستیابی به اهداف جنگ از مسیر نظامی و اقتصادی را به شدت کاهش داده است.
با وجود آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا از همه ابزارهای نظامی، سیاسی و اقتصادی خود برای اعمال فشار حداکثری بر ایران استفاده کرده تا شاید بتواند تنگه هرمز را به وضعیت پیش از جنگ بازگرداند، این تلاشها تاکنون به نتیجه مورد نظر واشینگتن منجر نشده است. با این حال، ترامپ سعی دارد با ارائه تصویری متفاوت از واقعیت میدان، چنین القا کند که امریکا توانسته با تکیه بر قدرت نظامی و اهرمهای اقتصادی کنترل و مدیریت این آبراه راهبردی را در دست بگیرد. ترامپ روز پنجشنبه با انتشار تصاویر گرافیکی از تنگه هرمز و بشکههای نفت مدعی شد که پیش از جنگ روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت از تنگه هرمز عبور میکرد و این رقم در حال حاضر به ۱۸میلیون بشکه رسیده است.
ترامپ بارها مدعی شده که ایران دیگر کنترلی بر تنگه هرمز ندارد و ارتش امریکا مدیریت این آبراه راهبردی را در اختیار گرفته است؛ ادعایی که با واقعیتهای میدانی فاصله دارد. دادههای اطلاعاتی و رصد تردد کشتیها در هرمز نهتنها ادعای واشینگتن را تأیید نمیکند، بلکه از کاهش شدید رفتوآمد در این شاهراه حیاتی انرژی حکایت دارد. طبق رصد ماهوارهای از بخش جنوبی تنگه هرمز تا ساعت ۱۴ روز پنجشنبه، تردد نفتکشها از این مسیر «صفر» بوده است. تنها نفتکشهای حاضر در تنگه هرمز دو نفتکش مرتبط با عربستان و یک یدککش است که پیشتر هدف حمله قرار گرفته بودند. دادههای اولیه کشتیرانی (کپلر) نشان داد که چهار کشتی باری روز پنجشنبه از تنگه هرمز عبور کردهاند که نسبت به ۹ کشتی روز چهارشنبه کاهش یافته و بسیار کمتر از میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۵ کشتی است. رسیدن قیمت بنزین امریکا به رکورد تاریخی ۸۵/۵ دلار نیز نشان دهنده وضعیت نامناسب بازار انرژی بهرغم ادعای امریکاست.
توسل به میانجیگران
ادعاهای ترامپ درباره تداوم عبورومرور کشتیها از تنگه هرمز با تحرکات همزمان واشینگتن برای بازگشت به میز مذاکره و تلاش از مسیر میانجیگران برای بازگشایی این آبراه راهبردی همخوانی ندارد؛ تناقضی که روایت امریکا درباره کنترل هرمز و موفقیت عملیات نظامیاش را با تردیدهای جدی مواجه کرده است.
فایننشالتایمز دیروز در گزارشی نوشت که میانجیگران عمان و قطر به دنبال تدوین چارچوبی به منظور مذاکرات جدید بین ایران و امریکا جهت مدیریت بحران بین دو کشور هستند. به نوشته این روزنامه، برخی منابع اظهار داشتند: «واشینگتن به میانجیگران اطلاع داده که صرفنظر از هرگونه توافقی بین تهران و مسقط، تمایل دارد تنگه هرمز را باز نگه دارد».
در مقابل، منابع معتقدند که ایران نیز موضع خود را تغییر داده و اصرار دارد که این آبراه تا زمانی که واشینگتن تحریمهای اقتصادی و دریایی اعمالشده علیه آن را لغو نکند، معافیتهای فروش نفت ایران را دوباره برقرار نکند و به آن اجازه دسترسی به داراییهای مالی مسدودشده خود در خارج از کشور را ندهد، بهطور کامل باز نخواهد شد.
منابع دیپلماتیک همچنین گفتند: «دولت ترامپ به دنبال توافق جامعتری با ایران در مورد تنگه هرمز و مسئله هستهای است. این تلاشهای دیپلماتیک فشرده پس از یک دور از جلسات سطحبالا در تهران انجام میشود که هدف آن جلوگیری از دور جدید تشدید نظامی در منطقه و حل مسائل باقیمانده مربوط به برنامه هستهای ایران، تحریمهای اقتصادی و امنیت انرژی جهانی است». همزمان العربیه به نقل از منابعی نوشت که سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، اخیراً با عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان گفتوگو کرده است. این تحرکات کاخ سفید نشان میدهد که تنگه هرمز همچنان در کنترل ایران قرار دارد و ترامپ تقلا میکند از طریق میانجیگران این آبراه راهبردی را بازگشایی کند؛ آبراهی که تداوم اختلال در تردد آن، خسارات سنگینی به اقتصاد جهانی وارد کرده است.
ترامپ دنبال راه خروج
هرچند ترامپ در ظاهر خود را پیروز جنگ با ایران نشان میدهد، اما همزمان در جستوجوی راهی برای خروج از بحران خودساخته است. والاستریتژورنال روز جمعه به نقل از مقامات امریکایی گزارش داد که ترامپ با مشاوران ارشدش درباره این موضوع رایزنی میکند که آیا پایان جنگ با ایران را اعلام کند. به گفته آنها، ترامپ با ایده اعلام پایان جنگ با ایران موافق است. به گفته این منابع، ترامپ معتقد است که ادامه فشار اقتصادی، «حکومت ایران را وادار خواهد کرد برنامه هستهای خود را برچیند یا در نهایت موجب فروپاشی آن خواهد شد».
هرچند ترامپ برای چندمین بار در گفتوگو با فاکسنیوز درباره تجاوز بیدلیل علیه ایران ابتدا گفت که «به محض اینکه به پیروزی برسیم» و بلافاصله سخنانش را تغییر داد و دوباره مدعی شد: «همین الان پیروز شدهایم». ترامپ مدعی شد: «ما باید مانع دستیابی ایران به سلاح هستهای میشدیم و این کار را انجام دادهایم. اقتصاد آنها در حال فروپاشی است و تورم ممکن است به ۳۰۰ درصد برسد و هر روز هم بدتر میشود. آنها واقعاً در وضعیت بسیار بدی قرار دارند». با این حال، بسیاری از رسانهها و تحلیلگران معتقدند که واشینگتن نمیتواند با تحریمها ایران را به زانو درآورد و این سناریو در چهار دهه گذشته به شکست منجر شده است.
تلاشهای ترامپ برای پایان دادن به جنگ ایران در حالی ادامه دارد که مقامات امریکایی نگرانند تداوم جنگ و افزایش قیمت سوخت، نارضایتی مردم را افزایش داده و شانس جمهوریخواهان را در انتخابات کنگره کاهش دهد. آسوشیتدپرس روز جمعه گزارش داد که قیمت گازوئیل در امریکا برای نخستینبار در تاریخ به ۸۵/۵ دلار رسیده است. تداوم این روند در دو ماه باقیمانده تا انتخابات کنگره میتواند فشار بر دولت ترامپ را افزایش داده و شرایط را برای جمهوریخواهان دشوارتر کند.
با وجود ادعاهای ترامپ، مقامات واشینگتن نیز صراحتاً اذعان دارند که رئیسجمهور امریکا با دیوار محکم ایرانیها مواجه شده است. جروزالمپست دیروز به نقل از مایک هاکبی، سفیر امریکا در اراضی اشغالی، نوشت که ترامپ از سرسختی ایران ناامید شده است.
اینکه واشینگتن برای به موفقیت رساندن تحریمهای روزافزون اقتصادی به کشورهای اروپایی متوسل شده، نشان میدهد سیاست فشار حداکثری تاکنون دستاورد چندانی برای دولت امریکا نداشته و نتوانسته ایران را به پذیرش خواستههای واشینگتن وادار کند.
