جوان آنلاین: سایه افکندن بیش از دو دهه خشکسالی بر سر خراسانجنوبی ازجمله دلایلی است که تأمین ومدیریت مصرف آب را با دردسرهای فراوان مواجه کرده است. این درحالی است که آبفای این استان با بهکار بردن انواع روشها وکمک سایر نهادها وسازمانها ازجمله بسیجسازندگی توانسته تا حد قابل قبولی این بحران را پشت سر بگذارد. با این وجود، به گفته مدیرعامل شرکت آبوفاضلاب خراسانجنوبی حتی اگر بحران آب دراین استان هم حل شود تا فرسودگی شبکه آب رسانی مرتفع نشود، تمامی تلاشها در این زمینه بیاثر خواهد بود.
در میان استانهای کشور که درگیر بحران خشکسالی هستند میتوان به خراسانشمالی اشاره کرد، این استان درحالی که ۲۶ سال درگیر خشکسالی بوده است، اضافه برداشت ۴ میلیاردو۲۰۰ میلیون مترمکعبی از منابع زیرزمینی برای تأمین آب مورد نیاز شربوکشاورزی موجب بروز فرونشست در ۱۷دشت دراین استان شده است.
طبق نظر کارشناسان حدود ۷۰درصد عوامل مؤثر بر فرونشست ناشی از برداشت بیش از حد از سفرههای زیرزمینی است.
این درحالی است که براساس آخرین آمار در اواخر دهه ۹۰، از مجموع ۳۵ دشت یا محدوده مطالعاتی در خراسانجنوبی، ۹ دشت آزاد، هشت دشت ممنوعه بحرانی و ۱۸دشت ممنوعه بوده، اما بر اثر تداوم شرایط خشکسالی و برداشت بیش از حد از منابع آب زیرزمینی، اکنون از مجموع ۳۵دشت یا محدوده مطالعاتی خراسان جنوبی، ۹دشت آزاد یا فاقد تخصیص آب، ۱۴ دشت ممنوعه بحرانی و ۱۲دشت ممنوعه است.
موضوعی که به گفته کارشناسان در حال حاضر از مرحله بحران آب عبور کرده و به مرحله ورشکستگی آبی رسیده است، وضعیتی که برخی کارشناسان از آن به عنوان «خط قرمز» منابع آبی یاد میکنند.
این درحالی است که مسئولان استانی برای جلوگیری از مهاجرت مردم با بهکارگیری انواع روشهای آب رسانی سعی کردند تا از این بحران عبور کنند.
زیرساختهای فرسوده
با وجود بحران بیآبی سالهای اخیردرخراسان جنوبی سعی شده تا با روشهای مختلف از جمله، حفرچاههای جدید، انتقال آب، آبرسانی سیارآب مورد نیاز مردم این استان تأمین شود.
با این حال قدیمی بودن زیر ساختها در کنار فرسودگیها موجب شده تا مقدار قابل توجهی از آبی که با سختی فراوان تهیه میشود در طور مسیر مبدأ تا مقصد به هدر رود.
حسین توکلی، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی با اشاره به اینکه مهمترین چالش امروز استان نه فقط کمبود منابع، بلکه فرسودگی زیرساختهای آبرسانی است، میگوید: «باوجود تمامی تلاشهایی که برای تأمین آب مورد نیاز مردم استان میشود، اما قدیمی بودن لولههایی که برای آبرسانی به کار برده شده است موجب شده، تا آب بسیاری به هدر رود.»
این درحالی است که درحال حاضر هزار کیلومتراز شبکه آبرسانی دراین استان فرسوده بوده و نیاز به نوسازی دارد و باید برای اصلاح این مسیرها به دو همت اعتبار فوری نیاز است.
وی با بیان اینکه میزان هدررفت واقعی آب در شبکههای شهری استان حدود ۱۹/۵درصد و در شبکههای روستایی حدود ۲۳درصد است؛ میافزاید: «برای کاهش این میزان، هر ساله اصلاح شبکههای فرسوده، نوسازی انشعابات و تعویض کنتورهای معیوب انجام میشود.»
با تمام مشکلاتی که پیش روی شرکت آب و فاضلاب خراسان جنوبی قرار دارد، اما این مشکلات موجب نشده تا برای حل بحران بیآبی اقدامی انجام نشود.
آمارها نشان میدهد، در یک سال اخیر این سازمان اقدام به آبرسانی به ۶۵روستا کرده و۵۰روستا نیز در قالب مجتمعهای آبرسانی پایدار از آب بهداشتی برخوردار شدهاند و قرار است تا پایان سال نیز حداقل ۵۰روستای دیگر از نعمت آب شرب پایدار بهرهمند شوند.
این درحالی است، کمبود اعتبار، سختگذر بودن مناطق مرزی و توسعه بیضابطه سکونتگاهها را از مهمترین چالشهای اجرای پروژههای آبرسانی در خراسانجنوبی است.
به گفته مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب خراسانجنوبی، پیامدهای انباشته چند دهه خشکسالی، برداشت بیرویه و افت مداوم منابع زیرزمینی مواجه از جمله معضلاتی است که اگر برای حل آن چارهاندیشی نشود، میتواند از حوزه آب فراتر رفته، محیطزیست، زیرساختها، سکونتگاهها و آینده توسعه در این استان مرزی و کویری را تحتتأثیر قرار دهد.
